TiaSang
Thứ 3, Ngày 22 tháng 10 năm 2019
Đổi mới sáng tạo

Thuốc giúp con người trẻ lại: Lần đầu tiên thử nghiệm lâm sàng

08/10/2019 16:04 -

Một nghiên cứu có thử nghiệm lâm sàng gần đây cho thấy có một số loại thuốc đã cho thấy có khả năng làm trẻ hóa “đồng hồ biểu sinh” (epigenetic clock) - thứ giúp đo tuổi sinh học của con người.



Độ tuổi sinh học của một người (được đo bằng đồng hồ biểu sinh) có thể ít hơn hoặc nhiều hơn so với độ tuổi theo thời gian thực của họ. Ảnh: Patrick McDermott / Getty image.

“Thử nghiệm tái tạo tuyến ức, phục hồi miễn dịch và giảm Insulin” (Thymus Regeneration, Immunorestoration and Insulin Mitigation - TRIIM) đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cấp phép vào tháng 5 năm 2015. Thử nghiệm bắt đầu vài tháng sau đó tại Trung tâm Y tế Stanford ở Palo Alto, California.

Trong vòng một năm, 9 tình nguyện viên khỏe mạnh (nam giới da trắng độ tuổi từ 51 đến 65) đã uống một dung dịch hỗn hợp 3 loại thuốc phổ biến bao gồm hormone tăng trưởng và 2 loại thuốc trị tiểu đường. Kết quả phân tích các đặc điểm trên bộ gene của những người tham gia cho thấy họ đã giảm được trung bình 2,5 năm tuổi sinh học. Đồng thời, hệ thống miễn dịch của các tình nguyện viên này cũng có dấu hiệu của sự trẻ hóa. Những phát hiện trên đã được công bố vào ngày 5/9 trên tạp chí Aging Cell.
Đây là một kết quả bất ngờ đối với cả những người tổ chức thử nghiệm, tuy nhiên theo nhà sinh học tế bào Wolfgang Wagner ở đại học Aachen (Đức), các phát hiện này mới chỉ là kết quả sơ bộ và “chưa có gì đảm bảo chắc chắn bởi quy mô của nghiên cứu là rất nhỏ và chưa được kiểm soát tốt” (nghiên cứu không bao gồm đối chứng với giả dược).

“Tôi đã kỳ vọng việc đồng hồ sinh học chạy chậm lại, nhưng không ngờ đến sự đảo ngược”, nhà nghiên cứu gene Steve Horvath ở đại học California, Los Angeles – nhà nghiên cứu hàng đầu trong phân tích biểu sinh nhận xét. 

Dấu vết của cuộc đời

Đồng hồ biểu sinh phụ thuộc vào di truyền biểu sinh (epigenome) của cơ thể, bao gồm các sự biến đổi hóa học gắn với ADN, ví dụ như nhóm methyl (nhóm chức hữu cơ). Các nhóm này thay đổi trong suốt cuộc đời và ghi dấu độ tuổi sinh học của mỗi người, thứ có thể nhiều hơn hoặc ít hơn so với tuổi theo thời gian thực.

Các nhà khoa học xây dựng đồng hồ biểu sinh bằng cách lựa chọn các  vị trí Methyl hóa ADN trên bộ gene. Trong những năm qua, Steve Horvath - người tiên phong trong lĩnh vực nghiên cứu đồng hồ biểu sinh - đã phát triển được một số đồng hồ biểu sinh chính xác nhất.
Thử nghiệm mới nhất được thiết kế chủ yếu để đánh giá xem liệu hormone tăng trưởng có thể được sử dụng an toàn cho con người nhằm khôi phục mô ở tuyến ức (thymus gland) hay không. Đây là tuyến nằm trong phần ngực giữa phổi và xương ức, đóng vai trò quan trọng đối với sự hoạt động hiệu quả của hệ miễn dịch. Các tế bào bạch cầu được sản xuất bên trong tủy xương và sau đó phát triển bên trong tuyến ức - nơi chúng sẽ trở thành các tế bào T chuyên biệt hỗ trợ cơ thể chống lại các bệnh truyền nhiễm và bệnh ung thư. Tuy nhiên tuyến này sẽ bắt đầu co lại sau tuổi dậy thì và ngày càng bị tắc nghẽn bởi chất béo.

Bằng chứng từ động vật và một số nghiên cứu ở con người cho thấy hormone tăng trưởng kích thích sự tái tạo của tuyến ức. Tuy nhiên hormone này cũng có thể gây nên bệnh tiểu đường, do đó dung dịch thuốc hỗn hợp được sử dụng trong thí nghiệm sẽ bao gồm cả 2 loại thuốc chống tiểu đường phổ biến là dehydroepiandrosterone (DHEA) và metformin.

Thử nghiệm mới được dẫn dắt bởi nhà nghiên cứu miễn dịch học Gregory Fahy, nghiên cứu viên chính và đồng sáng lập nhóm nghiên cứu Intervene Immune - Los Angeles, Hoa Kỳ.

Đam mê của TS. Fahy với tuyến ức bắt đầu từ năm 1986, khi ông đọc được một nghiên cứu, trong đó các nhà khoa học đã cấy ghép các tế bào tiết hormone tăng trưởng vào chuột và làm trẻ hóa hệ miễn dịch của chúng. Khi biết được rằng có vẻ như không có ai đã tiếp tục nghiên cứu kết quả của cuộc thí nghiệm lâm sàng này, ông đã thấy rất ngạc nhiên. Một thập kỷ sau, ở tuổi 46, ông đã tự thử nghiệm hormone tăng trưởng và hormone DHEA trên chính cơ thể của mình trong vòng một tháng và nhận thấy tuyến ức đã có sự tái tạo.
Trong thí nghiệm TRIIM, các nhà khoa học đã lấy các mẫu máu từ những người tham gia trong suốt thời gian điều trị. Kết quả xét nhiệm cho thấy các tế bào máu đã được trẻ hóa ở mỗi tình nguyện viên. Đồng thời, công nghệ chụp cộng hưởng từ (MRI) cũng đã được sử dụng để xác định thành phần của tuyến ức vào thời điểm bắt đầu và kết thúc nghiên cứu. Và các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng: có sự thay thế chất béo tích lũy bằng mô tuyến ức đã được tái tạo ở 7 tình nguyện viên.

Quay ngược dòng thời gian

Việc kiểm tra ảnh hưởng của thuốc lên đồng hồ biểu sinh của người tham gia không phải là điều đầu tiên được các nhà khoa học nghĩ đến. Nghiên cứu lâm sàng chỉ hoàn thiện khi Fahy gặp Horvath để tiến hành phân tích.

Horvath sử dụng 4 đồng hồ biểu sinh khác nhau để đánh giá độ tuổi sinh học của mỗi bệnh nhân, và ông đã phát hiện ra có sự “đảo ngược” đáng kể trong tất cả các xét nghiệm của những tình nguyện viên tham gia. “Chính điều này đã cho tôi biết liệu pháp điều trị đã có tác dụng sinh học rất mạnh mẽ”, GS. Horvath nói. Không chỉ vậy, sức ảnh hưởng của thuốc vẫn tiếp tục thể hiện trong mẫu máu cuối cùng của 6 người tham gia dù thí nghiệm đã kết thúc từ 6 tháng trước.

“Bởi vì chúng tôi có thể theo dõi sự thay đổi của mỗi tình nguyện viên và vì tác dụng của thuốc đã thể hiện rất rõ ràng nên tôi cảm thấy lạc quan (về nghiên cứu này)”, GS. Horvath chia sẻ. 

Các nhà nghiên cứu cũng đang thử nghiệm khả năng của metformin đối với việc bảo vệ và chống lại các bệnh phổ biến liên quan đến tuổi già như ung thư hay tim mạch. TS. Fahy cho biết 3 loại thuốc trong hỗn hợp dung dịch có thể có những tác động riêng biệt đến độ tuổi sinh học thông qua những cơ chế đặc thù. Intervene Immune cũng đang lên kế hoạch tiến hành một nghiên cứu lớn hơn, bao gồm cả tình nguyện viên là phụ nữ và những người thuộc các nhóm tuổi và dân tộc khác nhau.

Theo TS. Fahy, việc tái tạo tuyến ức có thể sẽ hữu ích cho những người có hệ miễn dịch kém như người già khi bệnh viêm phổi (Pneumonia) và các bệnh truyền nhiễm khác đang là nguyên nhân chính gây nên cái chết cho những người trên 70 tuổi.

Nhà nghiên cứu về miễn dịch và ung thư Sam Palmer ở Đại học Heriot-Watt, Edinburgh cũng cho biết rất hứng khởi khi quan sát thấy sự nở rộng của các tế bào miễn dịch trong máu bởi điều này “có ý nghĩa rất lớn không chỉ đối với các bệnh truyền nhiễm mà còn cả với ung thư và lão hóa nói chung.”

Mỹ Hạnh lược dịch

Nguồn: https://www.nature.com/articles/d41586-019-02638-w

 

Tags: