TiaSang
Thứ 4, Ngày 19 tháng 9 năm 2018
Khoa học và Công nghệ

Một chuyến phiêu lưu kỳ thú

11/05/2018 10:28 - Vũ Thị Phương Anh

Chúc mừng tất cả các bạn đang cầm trong tay cuốn sách “Tế bào gốc: Khám phá cùng nhà khoa học” của tác giả Paul Knoepfler. Tôi tin rằng, cũng giống như tôi, bạn sẽ thấy đây là cuốn sách khoa học thú vị, hấp dẫn và hữu ích nhất trong lĩnh vực y học và sức khỏe mà bạn từng được đọc!



Là một người ngoại đạo đối với nhóm ngành khoa học về sức khỏe, tôi khá ngạc nhiên khi được mời đọc và viết lời giới thiệu cho bản dịch cuốn sách này. Điều tôi lo ngại nhất là tôi sẽ không có đủ hiểu biết chuyên ngành để hiểu rõ những thông tin chứa trong cuốn sách, từ đó sẽ cảm thấy nó khô khan, khó đọc, khó hiểu.

Nhưng không, tôi đã nhầm. Cuốn sách lôi cuốn tôi từ những lời giới thiệu của chính tác giả cuốn sách, Tiến sĩ Paul Knoepfler, cái tên mà giờ đây đã trở thành nổi tiếng khắp thế giới trong lĩnh vực tế bào gốc. Nhưng đó không phải là điều tôi muốn đề cập ở đây. Suy cho cùng, trên thế giới này đâu phải chỉ có một mình Paul Knoepfler có những nghiên cứu hoặc viết sách về tế bào gốc. Điều làm cho cuốn sách của ông đặc biệt hữu ích, hấp dẫn và thú vị nằm ở chỗ khác. Ông không chỉ viết nó với tư cách một nhà khoa học, mà còn nhiều hơn thế.

Dựa trên những trải nghiệm cá nhân của một người đã chiến đấu để vượt qua căn bệnh ung thư, Paul Knoepfler đã đưa ra một góc nhìn vừa sâu sắc vừa gợi mở. Không chỉ đơn thuần trình bày những thành tựu khoa học mới nhất và các vấn đề còn cần tiếp tục khai phá

với những người trong ngành, cuốn sách của ông còn nhằm tiếp cận và giáo dục cộng đồng, đặc biệt là các bệnh nhân và gia đình của họ, về những tiềm năng cũng như nguy cơ và thách thức xoay quanh việc điều trị bằng tế bào gốc. Sự kết hợp độc đáo này không phải tác giả nào cũng có thể dễ dàng làm được.

Với tổng cộng 14 chương, cuốn sách đã đưa chúng ta vào thế giới bí ẩn lạ lùng của tế bào gốc, những tế bào nằm ngay trong cơ thể của chúng ta, từng phút từng giây âm thầm định đoạt chất lượng cuộc sống và cả sinh mạng của chúng ta, nhưng chúng ta lại biết quá ít về chúng. Cuốn sách đã giới thiệu cho chúng ta những tiềm năng to lớn trong việc cải thiện cuộc sống của con người mà những đóng góp mới của khoa học trong lĩnh vực tế bào gốc đang mở ra – từ việc điều trị những căn bệnh gây biết bao đau khổ cho con người như ung thư, tự kỷ, Alzheimer, đến việc làm chậm quá trình lão hóa – và, tại sao lại không nhỉ, hiện thực hóa ước mơ “cải lão hoàn đồng” đã đeo đẳng nhân loại từ ngàn xưa.

Từ những ước mơ xa vời đó, tác giả đưa chúng ta về thực tại bằng những lời cảnh báo về các nguy cơ và những vấn đề đạo đức trong việc sử dụng tế bào gốc để điều trị cho bệnh nhân. Thậm chí, một dự luật còn được đưa ra trình bày và thảo luận nhằm lôi kéo những người có thẩm quyền về pháp luật quan tâm đến việc bảo vệ bệnh nhân tế bào gốc khỏi những hành vi trái đạo đức của những người khai thác sự thiếu hiểu biết của bệnh nhân và công chúng nói chung để trục lợi cho riêng mình.

Nhưng thôi, tôi không nên nói thêm về nội dung cuốn sách, vì cần phải để cho độc giả tự khám phá. Tôi chỉ muốn dành những lời cuối cùng cho nhóm dịch giả. Phải nói rằng việc dịch thuật một cuốn sách vừa có tính khoa học cao lại vừa nhắm đến một đối tượng độc giả đa dạng như thế này là một việc làm vô cùng khó khăn mà người ta chỉ có thể làm được vì tình yêu. Bản dịch của cuốn sách đã bộc lộ rõ tình yêu ấy lớn lao như thế nào, thể hiện qua sự cẩn trọng trong việc chọn lựa từng câu từ, từng cách diễn đạt, từng dòng chú thích, từng thuật ngữ khoa học và y học cùng sự tôn trọng độc giả, dễ thấy nhất là ở phần danh mục tra ngược thuật ngữ từ tiếng Việt sang tiếng Anh. Là một người làm việc trong lĩnh vực giáo dục ngôn ngữ và thường xuyên gặp khó khăn với cách dùng thuật ngữ không thống nhất tại Việt Nam, tôi cho rằng bản dịch này là một đóng góp to lớn của nhóm dịch giả vào việc thúc đẩy phát triển khoa học và ngôn ngữ học thuật của nước nhà – một nỗ lực và một thành tựu đáng ca ngợi.

Nào, các bạn còn chờ gì nữa, chúng ta hãy nhanh chóng bước vào để khám phá thế giới bí ẩn lạ lùng của tế bào gốc, với sự dẫn dắt của một người trong nghề. Chúc các bạn có một chuyến phiêu lưu kỳ thú.

GS Paul S. Knoepfler (sinh năm 1967) là một nhà sinh vật học, tác giả và blogger người Mỹ. Ông là giáo sư môn Sinh học tế bào và Giải phẫu người, Trung tâm Nghiên cứu Ung thư và Trung tâm Gene thuộc trường Y, Đại học California, Davis. Năm 2013, Knoepfler được mệnh danh là một trong 50 người có ảnh hưởng nhất trong lĩnh vực tế bào gốc.

Nghiên cứu của Paul S. Knoepfler tập trung vào iệc tăng cường sự an toàn của các phương pháp điều trị tế bào gốc và phát triển các liệu pháp mới để nhắm vào các bệnh ung thư, đặc biệt là các khối u não. Phòng thí nghiệm của ông nghiên cứu về Myc (trong hệ gene của con người, Myc nằm trên nhiễm sắc thể số 8, việc nghiên cứu Myc đang được coi là chìa khóa đầy hứa hẹn cho các loại thuốc chống ung thư) và các yếu tố khác nhằm điều chỉnh tế bào gốc và chất nhiễm sắc của tế bào ung thư.

Không chỉ đóng góp cho xã hội bằng các nghiên cứu học thuật, Knoepfler còn nỗ lực mang kiến thức y học đến với đại chúng thông qua một loạt các phương tiện truyền thông từ xuất bản sách khoa học thường thức, báo, đài cho đến mạng xã hội. Blog của ông (http://www.ipscell.com) đã giải đáp hàng loạt những thông tin không đúng sự thật về tế bào gốc, ví dụ như công bố những sự thật về sự bùng nổ của mỹ phẩm tế bào gốc hay phanh phui vụ gian lận của Hisashi Moriguchi ở Nhật Bản, người tuyên bố đã cấy tế bào gốc đa tiềm năng cảm ứng (induced pluripotent stem – iPS) vào cơ thể người vào năm 2012 và từng là ứng cử viên đứng thứ ba cho giải Nobel Sinh học năm 2012.