Trên các tuyến phố mua sắm và điểm du lịch ở Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ), không khó để bắt gặp hình ảnh những người đàn ông với da đầu còn băng bó hoặc lấm tấm vết đỏ sau thủ thuật.
Trong các phòng chờ sang trọng của các bệnh viện cấy tóc, những màn hình lớn liên tục phát các video ngắn từ TikTok và Instagram. Ở đó, những người đàn ông rạng rỡ, tự tin vuốt ngược mái tóc dày dặn vừa được hồi sinh kèm dòng trạng thái: "Năm tháng trước tôi đã bay đến Istanbul. Quyết định sáng suốt nhất cuộc đời."
Sức ảnh hưởng của dịch vụ cấy tóc đối với kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ lớn đến mức hãng hàng không quốc gia Turkish Airlines thường xuyên được gọi vui là "Turkish Hair Lines" hay "Turkish Hair", sân bay quốc tế Istanbul cũng được cộng đồng mạng gọi chệch thành "Istanbul Hairport".
Với nhiều người, mái tóc là bản sắc và là niềm kiêu hãnh. Họ sẵn sàng đổ tiền để "cứu" lấy mái tóc đang dần thưa thớt của mình. Ước tính thị trường chính ngạch của ngành cấy và phục hồi tóc toàn cầu đạt từ 7,33 tỷ đến 11,61 tỷ USD, một con số khổng lồ - thậm chí còn chưa tính đến "nền kinh tế ngầm" từ các cơ sở hoạt động chui. Theo Hiệp hội Du lịch Y tế Thổ Nhĩ Kỳ, chỉ tính riêng trong năm 2022 đã có khoảng 1 triệu người lặn lội đến quốc gia này để cấy tóc, chi tiêu tổng cộng khoảng 2 tỷ USD.
Chia sẻ với NPR, một người đàn ông cho biết ca cấy tóc của ông, bao gồm cả vé máy bay và chỗ ở, có giá khoảng 3.400 đô la. Ông nhận được báo giá hơn gấp đôi con số đó từ các phòng khám mà ông liên hệ ở California (Mỹ). Theo một nghiên cứu năm 2023 do Hiệp hội Bác sĩ Phẫu thuật Tạo hình Mỹ công bố, tại Mỹ, giá trung bình cho các thủ thuật tương tự lên tới hơn 13.000 đô la.
Thổ Nhĩ Kỳ đã xây dựng cả một ngành công nghiệp dựa trên khoảng cách giá cả đó.
Với nhiều người, mái tóc là bản sắc và là niềm kiêu hãnh, bởi vậy họ sẵn sàng đổ tiền để "cứu" lấy mái tóc đang dần thưa thớt của mình. . Ảnh: agrobacter/Getty Images
Sức sáng tạo của một ngành dịch vụ
Thành công ấn tượng của Thổ Nhĩ Kỳ là một câu chuyện phức tạp, không thể chỉ giải thích đơn giản bằng giá nhân công rẻ hay chi phí thấp. Phía sau sự bùng nổ của ngành dịch vụ này là sự táo bạo và đột phá của người dân Thổ Nhĩ Kỳ.
Những năm 1990, các bác sĩ thường áp dụng kỹ thuật cấy tóc FUT (Follicular Unit Transplantation). Theo đó, các bác sĩ sẽ cắt một dải da đầu chứa tóc ở sau gáy của bệnh nhân, cắt nó thành từng cụm nhỏ rồi cấy vào vùng bị hói. Phương pháp này để lại một vết sẹo dài và lớn chạy ngang sau đầu, khiến bệnh nhân chịu nhiều đau đớn và mất rất nhiều thời gian để hồi phục.
Đến đầu những năm 2000, kỹ thuật cấy tóc FUE (Follicular Unit Extraction) bắt đầu phổ biến. Đây là phương pháp cấy tóc tự thân, sử dụng thiết bị vi phẫu để lấy từng nang tóc khỏe mạnh từ vùng có tóc dày và cấy trực tiếp vào vùng bị hói. Các bác sĩ phải lấy nang tóc bằng dụng cụ cầm tay hoàn toàn thủ công. Một ca phẫu thuật có thể kéo dài từ 2 đến 3 ngày, gây mệt mỏi cho cả bác sĩ lẫn bệnh nhân. Lúc bấy giờ, hệ thống mô-tơ vi phẫu cấy tóc của châu Âu hay Mỹ có giá lên tới 10.000 - 15.000 USD.
Để giải quyết bài toán giá cả, các kỹ sư và bác sĩ Thổ Nhĩ Kỳ đã cải tiến các mô-tơ giá rẻ vốn được các kỹ thuật viên nha khoa dùng để mài răng giả trong phòng thí nghiệm, thành máy nhổ nang tóc. Họ bổ sung các khe và kênh thông gió đặc biệt để ngăn máu và dịch mô tích tụ gây tắc nghẽn thiết bị.
Kết quả là những ca phẫu thuật từng mất ba ngày ròng rã được rút xuống chỉ còn khoảng 6 tiếng. Thiết bị giá rẻ, dễ tiếp cận đã giúp ngành công nghiệp này nhanh chóng bùng nổ.
Không dừng lại ở đó, nhận thấy việc rạch da đầu bằng lưỡi dao thép y tế truyền thống gây dập nát mô, chảy máu nhiều và mất tới ba tháng để lành vết thương, các bác sĩ đã mượn các lưỡi dao bằng sapphire nhân tạo - vốn là dụng cụ siêu cứng dùng trong phẫu thuật mắt - để áp dụng vào cấy tóc. Nhờ những lưỡi dao sapphire tạo ra các rãnh cắt hình chữ V siêu nhỏ và sạch, thời gian lành vết thương trên da đầu bệnh nhân được rút ngắn thần tốc từ 3 tháng xuống chỉ còn 10 ngày.
Để giảm sai số trong khâu đánh giá vùng hiến tóc và lập kế hoạch khai thác nang tóc, các bác sĩ và kỹ sư Thổ Nhĩ Kỳ phát triển hệ thống KE-BOT, dùng cánh tay robot, camera chiều sâu hồng ngoại và thuật toán học máy để lập bản đồ da đầu.
Cỗ máy sử dụng một cánh tay robot 6 trục quét 360 độ quanh đầu bệnh nhân, kết hợp camera chiều sâu hồng ngoại để dựng bản đồ địa hình 3D của da đầu. Sau đó, thiết bị sẽ phân tích, xác định chính xác từng nang tóc và tính toán độ dày của từng sợi tóc đến mức micron. Công nghệ này giúp bác sĩ biết chính xác số lượng nang tóc tối đa có thể khai thác ở vùng sau gáy mà không gây tổn thương hay làm thưa hói vĩnh viễn vùng hiến tóc của bệnh nhân.
Vàng thau lẫn lộn
Những cải tiến công nghệ giúp các ca phẫu thuật cấy tóc ở Thổ Nhĩ Kỳ rút ngắn từ ba ngày xuống chỉ còn khoảng 6 tiếng. Ảnh minh họa một ca cấy tóc. Ảnh: Isabella Mendes/Pexels
Tuy nhiên, quá trình phát triển nóng đã biến thị trường cấy tóc tại đây trở nên khó kiểm soát. Bên cạnh những bệnh viện uy tín, sự xuất hiện của các "xưởng cấy tóc" hoạt động chui, không giấy phép ngày càng dày đặc. Tại các cơ sở này, bác sĩ có chứng chỉ y khoa chỉ xuất hiện vài phút để chào hỏi bệnh nhân, còn toàn bộ quá trình phẫu thuật đều phó mặc cho các kỹ thuật viên không được đào tạo và không có giấy phép hành nghề.
Các chuyên gia tâm lý và hiệp hội y khoa quốc tế đã liên tục cảnh báo về các rủi ro biến chứng. Việc lạm dụng khai thác quá nhiều nang tóc trong một lần phẫu thuật không chỉ làm hỏng vùng hiến tóc mà còn ảnh hưởng đến huyết áp của bệnh nhân. Nhiều diễn đàn trực tuyến tràn ngập khiếu nại về các ca phẫu thuật hỏng, chẳng hạn như tóc mọc sai hướng, mật độ tóc không như kỳ vọng, tóc cấy rụng sau vài năm, nhiễm trùng hoặc để lại sẹo.
Các bác sĩ Thổ Nhĩ Kỳ uy tín khuyến cáo khách hàng quốc tế cần cực kỳ tỉnh táo trước các chiêu trò tiếp thị giá rẻ. Một quy trình chuẩn y khoa đòi hỏi bác sĩ phải trực tiếp thăm khám, đánh giá mật độ tóc, độ dày da đầu và kiểm tra kỹ lưỡng lịch sử y tế của bệnh nhân, chứ không thể chỉ nhìn qua một bức ảnh chụp rồi đưa ra lộ trình nhanh chóng.
Nhiều chuyên gia trong ngành nhận định kỷ nguyên tăng trưởng vàng dựa vào giá rẻ của Thổ Nhĩ Kỳ có thể đang đi đến hồi kết. Hiện nay, nhiều bệnh viện tại châu Âu đã bắt đầu tối ưu hóa chi phí và cung cấp các gói cấy tóc với mức giá cạnh tranh khoảng 2.000 USD. Đồng thời, việc các kỹ thuật viên Thổ Nhĩ Kỳ ra nước ngoài làm việc hoặc chuyển giao công nghệ cho các quốc gia khác cũng đang làm giảm dần lợi thế độc quyền của quốc gia này.
Dẫu vậy, Thổ Nhĩ Kỳ vẫn nắm giữ một thứ vũ khí mà các đối thủ cạnh tranh không thể sao chép trong một sớm một chiều, đó là kinh nghiệm lâm sàng khổng lồ tích lũy từ rất nhiều ca phẫu thuật thực tế và một hệ sinh thái du lịch y tế đã khá hoàn chỉnh.
Hà Trang tổng hợp
---
Nguồn tham khảo:
How Turkey Hacked the Hair-Transplant Industry, WIRED.
https://www.wired.com/story/how-turkey-hacked-the-hair-transplant-industry/
How one country has become a top destination for hair transplants, NPR.
https://www.npr.org/2025/10/06/nx-s1-5544362/turkey-hair-transplants-tourism
The business of being bald: Turkey’s hair transplant tourism boom, Yahoo.
https://www.yahoo.com/lifestyle/business-being-bald-turkey-hair-071531179.html