TiaSang
Thứ 4, Ngày 25 tháng 11 năm 2020
Đổi mới sáng tạo

Nếu không chịu thay đổi, họ sẽ có kết cuộc như Kodak

12/07/2020 09:00 -

Bà Ulrika Brandt, chuyên gia về thị trường thực phẩm thực vật tại NGO ProVeg, cho rằng, ngành sản xuất thực phẩm từ nguyên liệu khác ngoài thịt sẽ được hưởng lợi từ xu thế tiêu dùng mới sau đại dịch Covid-19và có thể đây sẽ là xu thế hầu như không thể đảo chiều.

Theo điều tra gần đây nhất của Forsa thì có tới 55 % dân Đức giảm tiêu thụ thịt -  để sống khoẻ hơn, thân thiện với môi trường hơn và bền vững hơn. Bild: REUTERS

Ngành công nghiệp thực phẩm với các sản phẩm từ thịt đang bị dư luận chỉ trích nặng nề bởi mối lo ngại về quy trình xử lý cẩu thả ở các lò mổ, sự bùng phát virus corona, mầm bệnh trong thịt cốt lết... Vậy tình hình này có thể hiện rõ trên các quầy hàng không thưa bà? 

Có đấy, thị trường về các sản phẩm đơn thuần thực vật đang tăng nhanh. Theo hãng nghiên cứu thị trường Nielsen thì tháng ba và tháng tư vừa qua trên thị trường Hoa Kỳ nhu cầu đối với  các sản phẩm có nguồn gốc thực vật tăng vọt  tới 268% , thậm chí đối với sữa yến mạch tăng tới trên 400 %, trong khi đó nhu cầu đối với thịt gia súc chỉ tăng 40%. Tình hình ở Đức cũng như vậy.

Tất cả chỉ vì virus corona ư?
Trước đại dịch corona, nhu cầu đối với các sản phẩm được làm từ thực vật đã vượt qua các loại sản phẩm có nguồn gốc động vật. Có nhiều nguyên nhân dẫn tới tình trạng này: ai cũng nhận thấy khí hậu thay đổi rất rõ rệt, nhiều báo cáo về lượng tiêu thụ tài nguyên nước và chiếm dụng ruộng đất quá lớn đối với sản xuất thịt và sữa, chăn nuôi gia súc, gia cầm phi đạo đức, thêm vào đó là ý thức bảo vệ sức khỏe của con người được cải thiện. Đại dịch này lần đầu tiên làm cho đông đảo người dân thấy tồn tại mối quan hệ giữa chăn nuôi theo kiểu công nghiệp và tình trạng truyền nhiễm bệnh từ con vật sang người, như trong vụ Covid-19 này.

Điều này thường diễn ra tại các khu chợ ở châu Á, nơi người ta giết mổ con vật tại chỗ?

Không, điều này không phải chỉ diễn ra ở những khu chợ xa xôi nào mà nó xẩy ra tại tất cả những nơi tiến hành chăn nuôi theo kiểu công nghiệp, nơi con vật phải sinh sống trong môi trường vô cùng chật hẹp. Ở Đức cũng vậy, thí dụ đại dịch cúm Tây Ban Nha năm 1918 làm chết hơn 50 triệu người trên toàn thế giới là do lây nhiễm từ động vật. 75% các bệnh tuyền nhiễm mới đều có cội nguồn từ động vật.

Ulrika Brandt là chuyên gia về thị trường thực phẩm thực vật thuộc Tổ chức quốc  tế về dinh dưỡng  ProVeg có trụ sở tại Berlin, chuyên đề cao thực phẩm có nguồn gốc thực vật. Ảnh:  WirtschaftsWoche (M)

Vậy với sản phẩm thực vật điều này sẽ không xảy ra? 

Việc sản xuất sản phẩm thay thế thịt từ thực vật hay do nuôi cấy là an toàn. Công thức đơn giản là không dùng thịt động vật – không có nguy cơ bị tình trạng truyền nhiễm bệnh từ con vật sang người.

Từ nhận thức này cho đến khi cự tuyệt thịt tuy vậy vẫn là một đoạn đường dài.

Theo một cuộc điều tra gần đây của Forsa thì 55 % dân Đức muốn hạn chế tiêu dùng thịt để sống khỏe mạnh hơn, thân thiện với môi trường hơn và bền vững hơn. Nhiều người cũng thật sự quan tâm đến đời sống của con vật. Để thực sự thay đổi hành vi trong cuộc sống nhiều khi phải đoạn tuyệt với những thói quen tồn tại từ lâu, điều này về cơ bản không hề dễ dàng.

Tất nhiên tiền đề phải là người tiêu dùng hưởng ứng tích cực xu thế dùng những thực phẩm thay thế.

Hoàn toàn đúng, trong đó hương vị là điều then chốt, sau đó là cấu trúc, điều này có nghĩa là thực phẩm đó có vừa miệng người ta hay không. Hai yếu tố quan trọng nữa là các phụ gia tự nhiên và vấn đề giá cả. Những điều này đều có ý nghĩa quyết định đối với sự tồn tại lâu dài của sản phẩm. Ngày nay trên thị trường đã có những loại sản phẩm thay thế thịt có hương vị thơm ngon nhưng cạnh đó trên các kệ hàng ở siêu thị không thiếu những sản phẩm thiếu hấp dẫn về hương vị và cấu trúc. 

Liệu các sản phẩm thay thế thịt có thật sự bước ra khỏi các siêu thị chuyên về sản phẩm “sinh học” để trở thành sản phẩm đại chúng?

Trong năm năm tới, thị trường đối với các sản phẩm thay thế thịt sẽ tăng hơn gấp đôi. Năm 2019 khối lượng thị trường trên toàn thế giới đã lên đến 12,1tỷ đôla Mỹ, năm 2025 sẽ lên tới gần  28 tỷ. Một ví dụ nổi bật về sức hấp dẫn của thức ăn chay hiện nay là tiệc trao giải thưởng Oscar năm ngoái chủ yếu sử dụng thức ăn chay và điều này rất được ngợi khen.

Không biết các thực khách quen các món thịt có tức giận?

Tôi nghĩ rằng không. Thức ăn rất đa dạng và phong phú và đều thực sự ngon lành.

Nhưng vấn đề là các loại thức ăn thay thế thịt này có  thực sự tốt cho sức khoẻ, có hơn burger hay thịt bò bít tết?  Gần đây chúng tôi nghe nói, theo Cục Môi trường thì trong các thức ăn chay đó chứa một số phụ gia có thể có vấn đề đối với sức khỏe?

Rất tiếc đó chỉ là những tin đồn hoặc ý kiến mang tính cá nhân và không có cơ sở. Hiện chưa có một công trình nghiên cứu khoa học nào về vấn đề này. Chúng tôi luôn khuyên các nhà sản xuất ngành công nghiệp thực phẩm chú ý tới Nhãn hiệu sạch (Clean Label). Điều này có nghĩa là hạn chế tối đa việc sử dụng các chất phụ gia và phụ gia từ thiên nhiên. Nói chung các sản phẩm này có nhiều ưu điểm hơn thịt động vật.

Thí dụ?

Những sản phẩm này chứa nhiều protein thực vật quý hiếm, phần lớn ít chất béo và chứa rất ít axit béo bão hoà. Cholesterol, có trong thịt, thì ở đây hoàn toàn không. Khác với thức ăn bằng thịt, thức ăn chay có nhiều chất độn cực kỳ quan trọng có ích cho sức khỏe của ruột. Và, nhất là chúng không gây ung thư.

Đáng ra con người cần xuất phát từ điều này.

Ngay từ năm 2015 Tổ chức Y tế thế giới đã xác định, thịt chế biến có thể gây ung thư và thuộc nhóm 1. Điều này có nghĩa là, người ta có đủ bằng chứng từ các nghiên cứu về dịch tễ học là các loại thực phẩm như thịt xông khói, xúc xích, và giăm bông gây ung thư. Thịt đỏ như thịt bò, thịt bê, thịt cừu và thịt lợn thuộc nhóm 2A, nghĩa là các loại thực phẩm này có khả năng gây ung thư.

Vậy mà xưa nay luôn nói, thịt tăng cường cơ bắp, làm cho con người khỏe mạnh hơn.

Đây là một định kiến lâu đời. Cho rằng đạm động vật như thịt, sữa có ý nghĩa quyết định đến thành tích về thể thao hoặc là nền tảng cho sức mạnh. Thực ra ngược lại mới đúng. Chúng gây chua hóa và tăng cường nguy cơ viêm nhiễm. Liệu các bạn có biết các võ sỹ cổ La Mã là những người chuyên ăn chay? Cần có một sự quảng bá rộng rãi cho các sản phẩm thực vật như người ta đã tiến hành nhiều chục năm qua cho ngành công nghiệp chế biến thịt và công nghiệp sữa, tiện đây xin nói thêm, các chiến dịch này được tiến hành bằng kinh phí đầu tư của EU.

Bà định đề cập đến chiến dịch như “Sữa làm nên điều đó!“?
Đúng thế, và đó chỉ là slogan cho chiến dịch tiến hành trong những năm 1980. Từ lâu trước đó, từ những năm 1950 cho đến bây giờ ngành kinh tế sữa đã đầu tư  nhiều triệu euro, để phục vụ cho tiêu thụ sữa. Người ta luôn cho rằng, sữa bổ, có lợi cho sức khoẻ và cần uống hàng ngày. 

Và điều đó là sai?

Bên cạnh chất béo động vật sữa bò còn chứa đường và các gien gây dị ứng chất hooc môn tăng trưởng IGF1. Nếu tiêu thụ nhiều và thường xuyên chất này làm tăng nguy cơ bị ung thư tuyến tiền liệt. Nhiều nhà khoa học dinh dưỡng nói hết sức rõ ràng rằng sữa bò không nhất thiết phải có trong chế độ dinh dưỡng của chúng ta. Nếu đúng là như vậy thì hai phần ba nhân loại không thể tồn tại. Họ không thể uống sữa bò mà không bị khó chịu, vì cơ thể họ thiếu loại enzyme để tiêu hóa\ đường sữa.

Liệu có khôn ngoan hơn không khi các nhà sản xuất thực phẩm thực vật cố tình phân biệt rạch ròi với các sản phẩm làm từ thịt thay vì tiếp tục nói về thịt bò bít tết hay burger?

Không, các khái niệm như thịt, phômai, cá đều đã được học. Bất kỳ ai cũng hiểu, đó là cái gì. Và nếu trên bao bì chỉ ghi “hoàn toàn bằng thực vật“… có nghĩa là sản phẩm chay hoặc thuần chay, điều đó sẽ rõ ràng với người tiêu dùng.

Tuy nhiên dường như còn nhiều người chưa thật hiểu rõ bởi theo khảo sát của Viện Hàn lâm Khoa học Đức và Quỹ Körber có tới một phần tư số người được hỏi không coi thịt trong phòng thí nghiệm là sản phẩm thay thế.

Đây là vấn đề liên quan đến thịt được nuôi cấy. Đại đa số người tiêu dùng chưa am hiểu thực chất về vấn đề này. Và khi thịt được phát triển từ nuôi cấy tế bào, tương tự như sản xuất bia trong các thùng bia khổng lồ, nếu gọi đây là thịt trong phòng thí nghiệm, điều này tất nhiên tạo nên một sự phản cảm. Các nhà sản xuất hiểu rõ điều đó vì thế trước đó phải giới thiệu rõ về các ưu điểm của loại thịt này. Vấn đề này cũng đòi hỏi phải có thời gian cho đến khi được thị trường chấp nhận. Tuy nhiên sự phát triển hiện nay có nhiều hứa hẹn.

Nhưng liệu có xẩy ra tình trạng người tiêu dùng sau vụ đại dịch Corona này lại trở về với thói quen cũ  và lại tái diễn mua thịt giá rẻ?

Không, bởi vì những vấn đề lớn vẫn tồn tại trong ngành công nghiệp: cuộc khủng hoảng khí hậu ngày một nghiêm trọng hơn đã gây áp lực trên thị trường vốn, qua đó buộc các doanh nghiệp phải xác định về phát triển bền vững. Dân số thế giới tiếp tục tăng và người ta ý thức được rằng với kiểu sản xuất thịt, sữa như hiện nay thì không thể đủ để đáp ứng nhu cầu toàn cầu. Theo tính toán của công ty tư vấn doanh nghiệp Kearney, đến năm 2030 sản phẩm thịt thay thế bằng thực vật và nuôi cấy tế bào sẽ chiếm xấp xỉ 30 % thị trường thịt toàn cầu.

Vậy các doanh nghiệp sản xuất thịt sẽ như thế nào? 

Các nhà sản xuất thịt và các doanh nghiệp khác trong ngành công nghiệp thực phẩm nếu không chịu thay đổi, không thâm nhập thị trường protein thay thế, sẽ kết thúc như tập đoàn ảnh Kodak, tập đoàn này đã ngủ quên trên thành công và tuột tay khỏi công nghệ máy ảnh kỹ thuật số. Do đó, nếu để điều này xảy ra thì sớm muộn gì họ cũng phải biến mất khỏi thị trường.

Xuân Hoài dịch

Nguồnhttps://www.wiwo.de/technologie/umwelt/fleisch-wenn-sich-fleischhersteller-nicht-aendern-enden-sie-wie-kodak/25970676.html
 

Tags: