AI giúp các hãng hàng không tối đa hóa doanh thu và thu hẹp khoảng chênh lệch giá vốn từng giúp hành khách săn được vé rẻ. Ảnh minh họa: Pew Nguyen/Pexels
Từ trước tới nay, các hãng hàng không vẫn dựa vào các chuyên viên phân tích và mô hình dự đoán để xây dựng quy tắc định giá vé máy bay. Chẳng hạn, khi một chuyến bay đã bán được 25% số ghế, giá vé sẽ tự động tăng thêm 20%.
Giờ đây, trí tuệ nhân tạo (AI) cho phép các hãng thay đổi giá vé nhanh hơn nhiều bằng cách phân tích đồng thời hàng chục yếu tố theo thời gian thực như: thời tiết, xu hướng tìm kiếm, lễ hội, lịch sử mua vé, thời gian còn lại đến ngày bay, giá vé đối thủ... Nhờ đó, họ có thể tối đa hóa doanh thu và thu hẹp khoảng chênh lệch giá vốn từng giúp hành khách săn được vé rẻ. Đồng thời, AI liên tục theo dõi giá vé và công suất của đối thủ cạnh tranh để cập nhật giá gần như theo thời gian thực.
Cụ thể, khi AI phát hiện nhu cầu cao, giá vé máy bay sẽ được đẩy lên vì khả năng khách hàng chấp nhận trả mức giá mới là khá chắc chắn. Tuy nhiên, cũng có khả năng hành khách có thể mua được vé rẻ hơn trên những chuyến bay ngoài giờ cao điểm, vì AI sẽ tự động giảm giá để kích thích nhu cầu đặt vé và lấp đầy ghế trống.
Theo Bloomberg, xu hướng kết nối AI với hệ thống đặt chỗ diễn ra trong bối cảnh các hãng hàng không đang phải vật lộn với chi phí nhân công, bảo trì và nhiên liệu ngày càng tăng, tạo áp lực lớn về doanh thu từ mỗi chuyến bay.
Hiện nay, bên cạnh các nhà cung cấp phần mềm hàng không lâu đời như Amadeus và PROS, còn có những startup như Fetcherr cũng tích cực tham gia phát triển công cụ định giá dựa trên AI. Nền tảng của họ đang được gần một chục hãng hàng không trên thế giới sử dụng. Khi xung đột ở Trung Đông gây gián đoạn ngành hàng không, phần mềm của Fetcherr ngay lập tức đưa hàng loạt yếu tố mới vào mô hình tính giá, từ biến động giá dầu, việc đối thủ rút khỏi một số thị trường, các chuyến bay bị hủy cho đến sự thay đổi nhu cầu trên từng đường bay.
AI giúp tăng doanh thu cả bằng cách tối đa hóa tỷ lệ lấp đầy ghế trên mỗi chuyến bay chứ không đơn thuần tăng giá vé. Ảnh: Pexels
"Các mô hình của chúng tôi phân tích hàng chục, thậm chí hàng trăm nhóm biến số khác nhau để xác định mức giá phù hợp. Trước kia, điều đó gần như không thể làm được," Uri Yerushalmi, đồng sáng lập kiêm Giám đốc AI của Fetcherr, cho biết. "Mỗi khi thị trường xuất hiện một thay đổi, nền tảng sẽ tức thì điều chỉnh các mức giá và ưu đãi tương ứng."
Có những AI còn giúp các hãng hàng không kiếm thêm doanh thu ngay cả sau khi vé đã được bán, như nền tảng của công ty phân tích vận hành Volantio. Ví dụ, một hành khách A đặt vé từ nhiều tháng trước trên một chuyến bay đông khách với mức giá khá rẻ. Nhưng chỉ một tuần trước ngày khởi hành, nhu cầu đi lại bất ngờ tăng mạnh. Khi đó, AI sẽ xác định liệu những hành khách như A có sẵn sàng đổi vé sang chuyến bay ít người hơn để nhận phiếu ưu đãi bồi thường. Nếu họ đồng ý, chiếc ghế đó sẽ được bán cho một khách hàng B khác đặt giá vào phút chót với mức chênh có thể lên tới hàng trăm đô.
"Hãng hàng không kiếm được nhiều tiền hơn từ cùng một chỗ ngồi, còn hành khách được hưởng lợi vì sự linh hoạt của mình," theo Azim Barodawala, đồng sáng lập kiêm CEO của Volantio, công ty đang cung cấp dịch vụ cho đối tác Japan Airlines.
[Khách hàng có thể cảm thấy chóng mặt với mức giá thay đổi liên tục dưới sự can thiệp của AI, hoặc tệ hơn là cảm giác bị phân biệt đối xử về giá. Ảnh: Pexels
Tuy nhiên, việc dùng AI có mang lại lợi ích cho hành khách hay không vẫn còn gây tranh cãi. Guy Leitch cho rằng khi thị trường càng được định giá hiệu quả thì càng có lợi cho hành khách, vì khách hàng chỉ cần đặt vé sớm hoặc chọn đúng thời điểm, họ vẫn có thể mua được vé với mức giá thấp hơn mức trung bình.
Ngược lại, một số ý kiến khác cho rằng các hãng hàng không vốn hoạt động với biên lợi nhuận mỏng sẽ tận dụng những công cụ định giá bằng AI để liên tục đẩy giá vé trung bình lên cao nhất có thể, đồng thời tối đa hóa tỷ lệ lấp đầy ghế trên mỗi chuyến bay. Do đó sẽ khó còn những chuyến bay trống nhiều chỗ để người mua vợt được vé giá rẻ.
Việc điều chỉnh giá liên tục theo thời gian thực cũng có thể gây phiền hà cho khách hàng. Họ có thể cảm thấy chóng mặt với mức giá lên xuống liên tục, hoặc tệ hơn là cảm giác bị phân biệt đối xử về giá. Nếu người dùng cảm thấy không thể hiểu được logic giá vé, hoặc bị "móc túi" vì hệ thống biết họ sẵn sàng trả nhiều tiền hơn, họ có thể chọn hãng khác.
Việc dùng AI để định giá máy bay cũng làm dấy lên nhiều lo ngại về việc "định giá theo giám sát" (surveillance pricing) - tức bán cùng một chỗ ngồi với mức giá khác nhau cho từng khách hàng dựa trên dữ liệu cá nhân như lịch sử duyệt web hay mức thu nhập. Theo một số nghị sĩ Mỹ đánh giá điều này vi phạm quyền riêng tư cá nhân.
Fetcherr nói rằng công ty của họ "chỉ phân tích dữ liệu thị trường ở dạng tổng hợp", thay vì dữ liệu của từng hành khách. Volantio cũng khẳng định các đề nghị đổi chuyến để giải phóng chỗ ngồi của họ "không được cá nhân hóa theo từng khách hàng".
Bryan Terry, chuyên gia phân tích của công ty tư vấn hàng không Alton Aviation Consultancy, nhận xét rằng hiện tại, việc tăng doanh thu dễ hơn nhiều so với cắt giảm chi phí. Vì thế, các hãng sẽ tiếp tục tìm mọi cách để mở khóa những nguồn doanh thu mới và dường như AI là một 'công thức bí mật' mà mọi hãng hàng không đều muốn có.
Ở Việt Nam, Vietnam Airlines năm ngoái đã ký hợp tác chiến lược với Tập đoàn công nghệ Amadeus, phối hợp triển khai mô hình điều chỉnh giá vé tự động do AI xác định theo thời gian thực dựa trên nhiều yếu tố: nhu cầu khách hàng, điều kiện thị trường, hành vi của khách hàng, giá cả của đối thủ cạnh tranh và các xu hướng lịch sử.
Phong Du tổng hợp
---
Tham khảo:
Bargain Flights on Busy Routes Face Squeeze Due to AI Pricing. Bloomberg, 2026. https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-07-29/higher-airfares-loom-on-busy-routes-as-ai-squeezes-out-bargains
For Better Or Worse: Five Ways AI Is Transforming The Airline Industry. Forbes, 2026. https://www.forbes.com/sites/willmcgough/2026/05/24/for-better-or-worse-five-ways-ai-is-transforming-the-airline-industry/
Sau Hệ thống PSS, Vietnam Airlines và Amadeus phát triển công nghệ AI cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng. VietnamAirlines, 21/4/2025. https://spirit.vietnamairlines.com/cat-canh-cung-tu-hao/sau-he-thong-pss-vietnam-airlines-va-amadeus-phat-trien-cong-nghe-ai-ca-nhan-hoa-trai-nghiem-khach-hang.html