AI hút gần 70% vốn đầu tư mạo hiểm ở Đông Nam Á

Nửa đầu năm 2026, tổng vốn đầu tư mạo hiểm vào các startup Đông Nam Á tăng lên 7,25 tỷ USD, so với con số 3,5 tỷ USD trong nửa cuối năm 2025, theo báo cáo Southeast Asia Startup Funding H1 2026 của Kickstart Ventures và DealStreetAsia.

Trong đó, các khoản đầu tư mạo hiểm đổ vào trung tâm dữ liệu AI, doanh nghiệp phân tích dữ liệu và phát triển mô hình AI đã chiếm 67%, tức khoảng 4,8 tỷ USD.

Xu hướng tương tự cũng được quan sát thấy tại Việt Nam. Theo báo cáo Vietnam Innovation and Private Capital Report 2025 của NIC, Do Ventures và BCG, vốn đầu tư vào các startup AI tăng hơn mười lần, từ 10 triệu USD năm 2023 lên 130 triệu USD năm 2025.

Đối với tham vọng phát triển nền kinh tế số của khu vực Đông Nam Á, việc đầu tư cho AI là cần thiết. Tuy nhiên, một số nhà quan sát đánh giá động thái đầu tư ồ ạt vào AI có nguy cơ dẫn đến tình trạng thiếu vốn ở các lĩnh vực nền tảng quan trọng như logistics, nông nghiệp, chăm sóc sức khỏe, thương mại...

Dù người tiêu dùng và doanh nghiệp tại các thị trường như Indonesia, Thái Lan và Việt Nam rất hào hứng với AI, tăng trưởng kinh tế của các nước thực chất vẫn phụ thuộc vào những ngành kinh tế vật chất. AI hay phần mềm đơn thuần không thể giải quyết hết việc tổ chức kinh doanh, xây dựng lòng tin và triển khai giải pháp phù hợp với nhu cầu thị trường.

Trên thực tế, không phải nhà đầu tư nào cũng tin rằng AI nên trở thành một hạng mục đầu tư riêng biệt. Michael Blakey của quỹ đầu tư mạo hiểm Cocoon Capital, nói một cách đơn giản: AI chỉ là một công cụ, một tính năng của sản phẩm, chứ không phải là lý do đủ thuyết phục để đầu tư vào một doanh nghiệp

Khoảng trống vốn ở giai đoạn tăng trưởng

Không chỉ tập trung quá mức vào lĩnh vực AI, vốn mạo hiểm trong nửa đầu năm nay ở Đông Nam Á còn tập trung vào một số thương vụ lớn. Chẳng hạn, riêng khoản đầu tư vào startup trung tâm dữ liệu DayOne của Singapore đã chiếm 4,5 tỷ USD (tương đương 62%). Nếu không tính khoản đầu tư này, tổng vốn đầu tư mạo hiểm vào Đông Nam Á đã giảm 21% so với cùng kỳ năm ngoái. Số thương vụ đầu tư cũng giảm xuống mức thấp nhất trong 8 năm trở lại đây, còn 217.

Thực tế này khiến những công ty đã qua giai đoạn hạt giống sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong các vòng gọi vốn series A, B - những vòng vốn nhằm giúp doanh nghiệp mở rộng sản phẩm, thị trường và hoạt động kinh doanh.

Chua Kee Lock, Chủ tịch kiêm CEO Vertex Holdings Group, gọi tình trạng thiếu vốn cho giai đoạn tăng trưởng là "một sự đứt gãy nghiêm trọng" của hệ sinh thái khởi nghiệp, khiến lớp doanh nghiệp ở giữa gần như bị bỏ rơi.

Đây là giai đoạn mà các startup đã có khách hàng, có doanh thu nhưng chưa đủ lớn để mở rộng thị trường, tuyển dụng nhân sự, hoàn thiện sản phẩm và xây dựng năng lực vận hành. Nếu không huy động được vốn, họ sẽ phải trì hoãn kế hoạch hoặc giảm bớt tham vọng.

Dữ liệu cũng cho biết quy mô trung vị của các vòng gọi vốn series A đã giảm từ 11,6 triệu USD vào nửa cuối năm 2025 xuống còn 8 triệu USD trong nửa đầu năm 2026. Diễn biến này gợi ý rằng các startup có thể gặp khó khăn ngay từ giai đoạn đầu của quá trình mở rộng.

Việt Nam không nằm ngoài xu hướng trên khi theo dữ liệu của DealStreetAsia, số lượng thương vụ cho giai đoạn đầu, bao gồm các vòng tiền hạt giống và hạt giống (pre-seed, hạt giống - khi startup còn đang phát triển ý tưởng hoặc hoàn thiện sản phẩm ban đầu), series A, series B, có xu hướng giảm mạnh từ đầu năm 2025 đến nay.

Theo ông Chua Kee Lock, một số doanh nghiệp trong khu vực Đông Nam Á hiện phải tìm nhà đầu tư đồng hành cho giai đoạn tăng trưởng từ Nhật Bản hoặc Trung Quốc. Việc các startup hướng ra nguồn vốn bên ngoài khu vực phản ánh sự thiếu hụt nguồn lực tài chính ở Đông Nam Á để đồng hành cùng doanh nghiệp từ giai đoạn khởi nghiệp đến khi mở rộng quy mô.

Phong Du tổng hợp