Lập trình phần mềm thường được xem là lĩnh vực ứng dụng AI hết sức hiệu quả. bởi công nghệ này có thể tạo mã cho nhiều loại ứng dụng, từ web và di động đến các công cụ quản lý dữ liệu.
Năm ngoái, nhóm DORA (DevOps Research and Assessment) của Google đã khảo sát hơn 5.000 chuyên gia công nghệ, kết quả cho thấy 90% trong số họ đã sử dụng AI trong công việc, và hơn 80% khẳng định công nghệ này giúp họ tăng năng suất.
Nhưng sức ép công việc cũng tăng theo.
Việc triển khai AI thường đi kèm với kỳ vọng rằng đội ngũ sẽ làm được nhiều việc hơn với nguồn lực ít hơn. Ảnh: Unsplash
Theo các nhà nghiên cứu, các công cụ AI không giúp giảm số giờ làm việc của lập trình viên - thậm chí, ở một số nơi, AI còn tạo áp lực phải làm việc nhanh hơn.
Làm việc cả trong giờ nghỉ
Báo cáo do công ty Multitudes, New Zealand, thực hiện vào cuối năm 2025 để đánh giá hơn 500 lập trình viên, cho thấy AI giúp tăng năng suất nhưng đồng thời kéo dài giờ làm việc.
Cụ thể, số lượng các đoạn mã mới được chấp nhận của các kỹ sư tăng 27,2%. Tuy nhiên, báo cáo cũng ghi nhận số các đoạn mã được nộp ngoài giờ làm việc tăng 19,6%.
Bà Lauren Peate, nhà sáng lập và CEO của Multitudes, nhận định: "Công việc ngoài giờ tăng lên không phải là dấu hiệu tốt. Nó có thể dẫn đến tình trạng kiệt sức."
Báo cáo mới của nhóm nghiên cứu thuộc Đại học California, Berkeley, tiết lộ tình trạng tương tự tại một công ty công nghệ Mỹ, nơi nhân viên phải đảm nhận nhiều nhiệm vụ hơn, làm việc nhanh hơn và nhiều giờ hơn sau khi ứng dụng AI.
Có hiện tượng nhân viên bắt đầu sử dụng AI cả trong giờ nghỉ trưa, giờ giải lao và trong các cuộc họp, dù không bị thúc ép. Điều này khiến thời gian nghỉ ngơi không còn giúp họ phục hồi sức khỏe như trước. Các nhà nghiên cứu cảnh báo, sự hào hứng ban đầu và năng suất tăng có thể dần nhường chỗ cho sự mệt mỏi, chất lượng công việc giảm sút và tỷ lệ nghỉ việc cao hơn.
Áp lực này không tự nhiên sinh ra. Sau nhiều năm ngành công nghệ phần mềm cắt giảm nhân sự, cộng với các yêu cầu về hiệu quả của doanh nghiệp, việc triển khai AI thường đi kèm với kỳ vọng rằng những người trụ lại sẽ làm được nhiều việc hơn với nguồn lực ít hơn.
AI khiến nhiều người có xu hướng ‘mạnh ai nấy làm’, thay vì cùng thảo luận hay quản lý dự án chung. Ảnh: Unsplash
Thui chột kỹ năng
Nhiều ý kiến cho rằng các lập trình viên ít kinh nghiệm là những người hưởng lợi nhiều nhất từ sự hỗ trợ của AI, nhưng có thể đây chỉ là cái lợi ngắn hạn.
Trong báo cáo công bố vào tháng 1/2026, Anthropic - công ty đứng sau mô hình Claude, hiện được coi là mô hình hàng đầu cho lập trình - cho biết, việc quá phụ thuộc vào AI có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển kỹ năng lập trình.
Báo cáo của Anthropic nhận thấy những lập trình viên mới vào nghề quá phụ thuộc vào AI có thể gặp khó khăn trong việc tự viết mã, thậm chí cả trong việc hiểu và hoàn thiện các đoạn mã mà họ nhờ AI tạo ra.
AI cũng đang thay đổi cách các lập trình viên làm việc nhóm. Các chuyên gia giàu kinh nghiệm giờ đây phải dành thêm thời gian để "dọn dẹp" hoặc sửa lỗi cho những đoạn mã kém chất lượng do đồng nghiệp tạo ra một cách cẩu thả bằng AI.
Đáng chú ý hơn, AI khiến nhiều người có xu hướng ‘mạnh ai nấy làm’. Dù các cá nhân có thể xong việc sớm hơn nhưng sự thiếu phối hợp này vô tình làm mất đi môi trường thảo luận và học hỏi lẫn nhau.
Sản phẩm thiếu ổn định
AI có thể tự động hóa những phần nhàm chán của công việc. Trong một số trường hợp, ngay cả những người mới học lập trình cũng có thể tạo ra những phiên bản chạy được chỉ bằng cách miêu tả yêu cầu của hệ thống cho AI.
Tuy nhiên, viết mã chỉ là một phần của công việc; các lập trình viên còn phải kiểm thử xem mã đó có hoạt động đúng như mong đợi hay không và phải sửa lỗi nếu chương trình gặp sự cố.
Theo báo cáo của DORA, mặc dù việc sử dụng AI giúp lập trình viên làm việc hiệu quả hơn, nhưng nó đi kèm với "sự thiếu ổn định trong quy trình phát hành phần mềm". Nhiều vấn đề phát sinh ngoài dự tính đã buộc các lập trình viên phải thu hồi mã hoặc ngay lập tức phát hành bản vá lỗi - điều mà không nhà phát triển nào muốn gặp phải.
Ngay cả khi AI viết mã ngày càng thành thạo, chúng vẫn không thể thay thế hoàn toàn lập trình viên. Trong thực tế, các lập trình viên vẫn phải viết những dòng mã chuyên biệt hoặc chỉnh sửa mã do AI tạo ra để phù hợp với những yêu cầu riêng và các tình huống đặc thù mà AI không xử lý được.
Từ những kết quả nghiên cứu nói trên, có thể thấy, để AI thực sự trở thành cánh tay nối dài của lập trình viên, các doanh nghiệp cần ưu tiên con người trước những con số, và xây dựng môi trường làm việc nơi công nghệ phục vụ, thay vì vắt kiệt con người.
Việt Anh tổng hợp
---
Nguồn tham khảo:
AI was supposed to save coders time. It may be doing the opposite. Scientific American. https://www.scientificamerican.com/article/why-developers-using-ai-are-working-longer-hours/
AI Doesn’t Reduce Work - It Intensifies It. Harvard Business Review.
https://hbr.org/2026/02/ai-doesnt-reduce-work-it-intensifies-it