Ba chế độ ăn trong số đó thuộc loại lành mạnh với nhiều rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên cám, các loại hạt, đậu, chất béo không bão hòa và giảm đồ ngọt, thịt đỏ, thịt qua chế biến cũng như bơ động vật/bơ thực vật. Tuy nhiên, chế độ ăn thứ tư có xu hướng làm tăng tình trạng viêm trong cơ thể. Chế độ ăn này thiên về thịt đỏ và thịt đã qua chế biến, ngũ cốc tinh chế và thức uống có đường, đồng thời ít rau củ, trà và cà phê hơn.
Nhóm nghiên cứu đã theo dõi hơn 2.400 người lớn tuổi trong 15 năm và phát hiện, ở những người ăn theo các chế độ lành mạnh, các bệnh mạn tính - gồm bệnh tim mạch và chứng sa sút trí tuệ - tiến triển chậm hơn. Nhưng chế độ ăn của họ không có tác động đối với những bệnh liên quan tới cơ, xương.
Trong khi đó, những người theo chế độ ăn kích thích phản ứng viêm bị tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính.
Bước tiếp theo, nghiên cứu khuyến nghị những chế độ ăn có lợi nhất cho tuổi thọ, cũng như chỉ ra những nhóm người cao tuổi nào được hưởng lợi nhiều nhất từ các khuyến nghị đó, dựa trên độ tuổi, giới tính, bối cảnh tâm lý – xã hội và các bệnh mãn tính của họ.
 |
Chế độ ăn Địa Trung Hải có nhiều tác động tích cực tới sức khỏe người cao tuổi. |
Các chế độ ăn mà nhóm nghiên cứu khuyến nghị gồm:
- Chế độ ăn MIND để trì hoãn tình trạng suy thoái thần kinh: Đây là sự kết hợp giữa chế độ ăn Địa Trung Hải - được cho là có lợi đối với tim mạch, não bộ, và tuổi thọ - với DASH - chế độ ăn ngăn ngừa và kiểm soát tăng huyết áp. MIND tốt cho sức khỏe não bộ và giảm nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ. Các loại thực phẩm được khuyến nghị bao gồm: rau củ (nhất là loại có lá xanh), quả mọng, dầu olive nguyên chất, các loại hạt, ngũ cốc nguyên cám và các nguồn protein ít béo như thịt bò nạc xay, thăn lợn, ức gà không da, các loại cá...
- Chế độ ăn dựa trên chỉ số AHEI (Alternative Healthy Eating Index): Chế độ này đo lường sự tuân thủ các hướng dẫn ăn uống giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính nói chung. Các loại thực phẩm được khuyến nghị gồm ngũ cốc nguyên cám, hoa quả, rau củ, các loại hạt, đậu và chất béo lành mạnh, đồng thời giảm tối đa việc tiêu thụ thịt đỏ và thịt qua chế biến, thức uống có đường và chất béo chuyển hóa (có nhiều trong đồ chiên rán, bánh ngọt, đồ ăn nhanh).
- Chế độ ăn AMED (Alternate Mediterranean Diet score): Là một phiên bản điều chỉnh của chế độ ăn Địa Trung Hải để phù hợp hơn với thói quen ăn uống của các quốc gia ngoài vùng Địa Trung Hải.
- Chế độ ăn dựa trên chỉ số EDII (Energy-adjusted Dietary Inflammatory Index): Là chế độ ăn giảm thực phẩm gây viêm và tăng thực phẩm kháng viêm, nhằm bảo vệ sức khỏe lâu dài. Chỉ số EDII có thể giúp chấm điểm thực phẩm dựa trên mối liên hệ với các dấu ấn viêm trong cơ thể. Về cơ bản, chế độ ăn dựa trên EDII khuyến khích ăn: rau lá xanh, rau củ màu vàng đậm, trái cây, các loại cá giàu axit béo omega-3 cùng các loại chất béo khác, cà phê, trà, rượu vang, bia...; và khuyến nghị hạn chế các loại thịt đỏ, thịt qua chế biến, nội tạng, trứng, thức uống có đường, cà chua và ngũ cốc tinh chế.
Nguồn:
DOI: 10.1038/s43587-025-00929-8
Anh Thơ