 |
Các nhà đầu tư Nhật Bản nhận thấy thị trường Đông Nam Á có khá nhiều khó khăn, trong khi Ấn Độ là một thị trường mới nổi đầy tiềm năng. |
Hệ sinh thái khởi nghiệp Đông Nam Á trượt dốc, Ấn Độ trỗi dậy
Từ nhiều năm nay, các quỹ đầu tư mạo hiểm Nhật Bản đã coi Đông Nam Á là thị trường đầy hứa hẹn. Với dân số trẻ, tốc độ ứng dụng internet nhanh và vị trí gần Nhật Bản, khu vực này được kỳ vọng sẽ tăng trưởng nhanh chóng. Và xét trên nhiều phương diện, hệ sinh thái khởi nghiệp Đông Nam Á đã có nhiều tín hiệu tích cực ngay từ khi mới bắt đầu.
Nhưng mọi thứ đã thay đổi.
Lợi nhuận đã chững lại. Các đợt IPO (Initial Public Offering: phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng) đã chậm lại. Các đợt thoái vốn ít hơn và cách xa nhau. Trong lúc các khoản đầu tư ở Đông Nam Á chưa mang lại kết quả như kỳ vọng, các quỹ đầu tư mạo hiểm Nhật Bản đang chú ý đến một thị trường khác: Ấn Độ.
Chỉ cần lướt qua những số liệu về nguồn vốn đầu tư gần đây, người ta sẽ thấy rõ sự chênh lệch giữa hai thị trường. Trong nửa đầu năm 2025, các sàn giao dịch chứng khoán Ấn Độ đã chứng kiến 119 công ty niêm yết, huy động được 51.150 crore rupee (khoảng 6,1 tỷ USD). Trong khi đó, Đông Nam Á chỉ ghi nhận 53 đợt IPO, huy động được 1,4 tỷ USD, theo dữ liệu của S&P Global Market Intelligence và Deloitte.
Trong năm 2024, Ấn Độ đã chứng kiến 268 đợt IPO với tổng giá trị 19,5 tỷ USD, vượt xa con số 3 tỷ USD của Đông Nam Á với 122 đợt IPO.
Ngay cả những đợt IPO lớn nhất trong năm ngoái cũng có sự chênh lệch rõ rệt. Thương vụ IPO lớn nhất của Ấn Độ trong năm 2024 là của Hyundai Motor India, huy động được 3,3 tỷ USD. Trong khi đợt IPO lớn nhất của Đông Nam Á thuộc về 99 Speed Mart Retail Holdings Berhard của Malaysia – chỉ huy động được 531 triệu USD. Đáng chú ý, đây là đợt IPO duy nhất trong khu vực Đông Nam Á vượt quá 500 triệu USD vào năm 2024.
Lĩnh vực ngân hàng và bất động sản của Ấn Độ thường được các quỹ đầu tư mạo hiểm lớn của Nhật Bản ưa chuộng. Trong khi đó, các quỹ nhỏ hơn, thường đầu tư vào các lĩnh vực như công nghệ tài chính, tiêu dùng và công nghệ khí hậu, hiện đang hướng đến các lĩnh vực mới nổi như phát triển bền vững, công nghệ sâu (deep tech) và bán dẫn. |
Đối với các nhà đầu tư toàn cầu tập trung vào thanh khoản và cơ hội thoát vốn, những con số này không chỉ là số liệu thống kê mà còn là tín hiệu cho thấy tiềm năng của thị trường Ấn Độ. Một số quỹ đầu tư mạo hiểm của Nhật Bản như BeyondNext Ventures, Enrission India Capital, Incubate Fund Asia và Genesia Ventures đang tích cực tìm hiểu thị trường Ấn Độ sau khi các khoản đầu tư của họ tại quê nhà và Đông Nam Á không mang lại những khoản thoái vốn như kỳ vọng.
Xu hướng này chỉ mới bắt đầu, hầu hết các quỹ đầu tư mạo hiểm Nhật Bản vẫn còn do dự. Ngay cả những quỹ đang đầu tư vào Ấn Độ cũng khá thận trọng, với quy mô quỹ và số tiền đầu tư nhỏ. Tuy nhiên, các quỹ đầu tư mạo hiểm Nhật Bản cho biết họ ngày càng quan tâm đến thị trường Ấn Độ. "Các nhà đầu tư Nhật Bản nhận thấy thị trường Đông Nam Á có khá nhiều khó khăn, trong khi Ấn Độ là một thị trường mới nổi đầy tiềm năng", Nao Murakami, nhà sáng lập kiêm đối tác chung tại Incubate Fund Asia và đối tác đầu tư tại SMBC Asia Rising Fund, chia sẻ. "Hơn nữa, thị trường IPO của quốc gia này đang bùng nổ".
Những quỹ đầu tư nào đang chuyển hướng sang Ấn Độ?
Trong một đợt huy động vốn vào năm ngoái, Incubate Fund Asia đã huy động được 30 triệu USD và dùng 80% số này để đầu tư vào các công ty khởi nghiệp Ấn Độ. Trước đây, Incubate Fund Asia từng đầu tư vào các công ty khởi nghiệp như Captain Fresh, Yulu, ShopKirana (gần đây đã được Udaan mua lại) và Plum. Murakami cho biết, Incubate Fund Asia sẽ tiến hành đợt huy động vốn lớn nhất vào cuối năm nay, trị giá khoảng 75-100 triệu USD, tập trung vào các công ty khởi nghiệp Ấn Độ.
Một số quỹ đầu tư mạo hiểm Nhật Bản khác cũng đang thúc đẩy chương trình tăng tốc khởi nghiệp tại Ấn Độ, bao gồm BeyondNext Ventures, đã tiến vào thị trường Ấn Độ từ năm 2019. "Hồi đó, mục tiêu chủ yếu là để trải nghiệm. Giờ đây, chúng tôi đã quyết định đầu tư tối đa vào Ấn Độ", Jay Krishnan, đối tác và người đứng đầu bộ phận đầu tư tại Ấn Độ của BeyondNext Ventures, chia sẻ.
Theo Krishnan, cho đến nay, BeyondNext đã hỗ trợ 14 dự án khởi nghiệp tại Ấn Độ, với nguồn vốn đến từ các quỹ đầu tư tại Nhật Bản. Hiện tại, BeyondNext Ventures đang trong quá trình huy động 50 triệu USD cho một quỹ dành cho các công ty khởi nghiệp Ấn Độ từ các thành viên góp vốn hữu hạn (limited partners: những cá nhân hoặc tổ chức góp vốn vào các quỹ đầu tư mạo hiểm) Nhật Bản.
Một quỹ đầu tư mạo hiểm khác của Nhật Bản là Enrission India Capital, đã phân bổ toàn bộ 120 triệu USD huy động được vào năm ngoái cho các công ty khởi nghiệp Ấn Độ. "Các đối tác Nhật Bản cho biết những thị trường mà họ đầu tư trước đây không mang lại lợi nhuận cao", Harsh Deodhar, Giám đốc điều hành tại Enrission India Capital, cho biết. "Vì vậy, họ đang tìm kiếm các lựa chọn khác".
Trong năm nay, Enrission India Capital đã thực hiện 16 khoản đầu tư vào thị trường Ấn Độ. Một số khoản đầu tư mới nhất bao gồm công ty khởi nghiệp tổng hợp protein Loopworm, công ty robot vệ sinh Peppermint Robotics và công ty khởi nghiệp sản xuất bao bì từ tre Bambrew. Enrission thường cung cấp vốn hạt giống và tiền hạt giống trị giá từ 500.000 đến 1 triệu USD. Trong các vòng tiếp theo, nguồn vốn có thể lên tới 2 triệu USD.
Ngoài ra, gã khổng lồ ngân hàng Sumitomo Mitsui Banking Corporation (SMBC) đã đầu tư 12 triệu USD vào công ty khởi nghiệp năng lượng sạch Aerem trong năm nay và Quỹ Asia Rising của công ty này đã tham gia vòng gọi vốn trị giá 35 triệu USD cho công ty khởi nghiệp công nghệ thế chấp Easy vào năm ngoái.
Tương tự, nhà sản xuất ô tô Suzuki đang chú ý đến các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, tài chính, chuỗi cung ứng và di động sau khi ra mắt quỹ đầu tư trị giá 340 crore (gần 40 triệu USD) dành cho các công ty khởi nghiệp Ấn Độ vào tháng bảy năm ngoái.
Quỹ gần đây nhất chuyển hướng sang Ấn Độ là Genesia Ventures, tập trung vào các khoản đầu tư tiền hạt giống và hạt giống. Hiện nay, họ đang huy động vốn cho quỹ thứ tư (GV-4) và đã nhận được 22,5 triệu USD từ Tập đoàn Đầu tư Nhật Bản (JIC).
Với khoản đầu tư này, Genesia Ventures "sẽ tăng cường hỗ trợ cho quan hệ đối tác giữa các công ty Nhật Bản và các công ty khởi nghiệp Ấn Độ, với mục tiêu giúp các công ty Nhật Bản tạo ra các doanh nghiệp mới và mở rộng sang các thị trường mới", theo thông báo của quỹ.
Một số quỹ đầu tư mạo hiểm Nhật Bản khác vẫn chưa có động thái gì. Nhưng Murakami cho rằng điều đó có thể là do các công ty Nhật Bản có xu hướng hành động chậm chạp. "Tốc độ vẫn chậm, nhưng đã nhanh hơn trước. Đó là lý do tại sao Quỹ SMBC Asia Rising lại quan trọng đến vậy, bởi một trong những tập đoàn ngân hàng lớn nhất Nhật Bản đang đầu tư 200 triệu USD để hỗ trợ các công ty khởi nghiệp Ấn Độ".
Lựa chọn lĩnh vực đầu tư
Xét về các lĩnh vực, ngân hàng và bất động sản thường được các quỹ đầu tư mạo hiểm lớn của Nhật Bản ưa chuộng. Trong khi đó, các quỹ nhỏ hơn, thường đầu tư vào các lĩnh vực như công nghệ tài chính, tiêu dùng và công nghệ khí hậu, hiện đang hướng đến các lĩnh vực mới nổi như phát triển bền vững, công nghệ sâu (deep tech) và bán dẫn.
Ngoài các lĩnh vực này, BeyondNext còn rất lạc quan về công nghệ sinh học. Krishnan cho biết: "Ấn Độ có thể áp dụng cách tiếp cận theo hướng dịch vụ công nghệ thông tin cho ngành công nghệ sinh học, với các ngành công nghiệp vaccine, sản xuất dược chất, thuốc gốc (thuốc generic: thuốc có cùng dược chất, hàm lượng, dạng bào chế với biệt dược gốc và thường được sử dụng thay thế biệt dược gốc). Tất cả sẽ có tác động thứ cấp đối với các sáng kiến mới sắp tới".
Thông qua mối quan hệ với các tập đoàn lớn của Nhật Bản, BeyondNext muốn đưa các công ty khởi nghiệp Ấn Độ đến Nhật Bản, để nhận được sự hỗ trợ về R&D, tiến tới đưa sản phẩm ra toàn cầu và thâm nhập vào các thị trường lớn như Mỹ.
Trong khi đó, Enrission khá cởi mở với các lĩnh vực đầu tư. "Chúng tôi liên tục thảo luận với các đối tác đầu tư, hỏi họ thích gì và muốn đầu tư vào lĩnh vực nào. Hiện tại, họ đang quan tâm đến lĩnh vực tiêu dùng", Deodhar cho biết. Ngoài ra, Enrission cũng đầu tư cho một số công ty về công nghệ sâu như Loopworm và Peppermint Robotics.
Hầu hết các quỹ nhỏ hơn đã tham gia vào các công ty khởi nghiệp Ấn Độ từ sớm, nắm giữ phần lớn vốn chủ sở hữu và sẵn sàng giữ cổ phần cho đến khi công ty niêm yết hoặc được mua lại với giá trị lớn. Đó là lý do tại sao các quỹ Nhật Bản hướng đến các lĩnh vực mới nổi như công nghệ sâu.
Quỹ Incubate Fund Asia vẫn tiếp tục đầu tư vào các công ty công nghệ tài chính và tiêu dùng, với các khoản đầu tư có quy mô từ 750.000 đến 1 triệu USD. Theo Murakami, trong tương lai, họ cũng sẽ mở rộng sang các công ty khởi nghiệp liên quan đến phát triển bền vững.
Đối với các khoản đầu tư giai đoạn tăng trưởng dành cho các công ty đột phá, Quỹ Incubate Asia sẽ sử dụng Quỹ Asia Rising của SMBC, hiện có quy mô 200 triệu USD. Trong quỹ mới, danh mục đầu tư vẫn sẽ giữ nguyên, quỹ này sẽ đầu tư cho khoảng 15-20 công ty khởi nghiệp. Quỹ sẽ được thành lập tại Ấn Độ, thay vì Nhật Bản, nhưng việc huy động vốn sẽ diễn ra với các đối tác Nhật Bản.
Quỹ này hiện đang quan tâm đến các lĩnh vực công nghệ sâu, quốc phòng và bán dẫn. "Trước đây, nhiều người còn hoài nghi, nhưng giờ đây họ đang chứng kiến sự thành công của các công ty khởi nghiệp Ấn Độ như Pixxel và AgniKul, cùng với khả năng mở rộng quy mô và tạo ra giá trị của các công ty khởi nghiệp này đang mở rộng tiềm năng của các lĩnh vực", Rajeev Ranka, đối tác tại Quỹ Incubate châu Á và Quỹ SMBC Asia Rising, nói.
Nguồn: Mint, Tice
Bài đăng KH&PT số 1356 (số 32/2025)
Thanh Bình tổng hợp