Việc huy động vốn của các quỹ đầu tư mạo hiểm ở Đông Nam Á trở nên khó khăn hơn trong giai đoạn gần đây. Ảnh: Shutterstock
Bước chuyển sang giai đoạn chọn lọc khắt khe
Tình hình huy động vốn của các quỹ mạo hiểm tập trung vào Đông Nam Á xấu đi đáng kể trong năm 2025, theo Báo cáo mới nhất của DealStreetAsia. Suốt 6 tháng cuối năm, duy nhất có quỹ Kaya Founders, Philippines, đạt được thỏa thuận huy động vốn (trị giá 25 triệu USD).
Tính chung cả năm, Đông Nam Á chỉ có bốn quỹ đã hoàn tất huy động vốn, giảm mạnh so với 17 quỹ năm 2024 và 33 quỹ năm 2023. Số vốn huy động được khoảng 210 triệu USD, giảm 10 lần so với năm 2024 và 32 lần so với năm 2023.
Các quỹ lần đầu huy động vốn (debut funds) chứng kiến sự sụt giảm mạnh nhất. Năm 2025, chỉ có một quỹ hoàn tất vòng gọi vốn lần đầu của mình ở quy mô vài chục triệu USD. Đó là quỹ Kayella Consumer Partners của Indonesia, tập trung vào các lĩnh vực có dòng tiền, bao gồm tiêu dùng và bán lẻ.
So sánh với giai đoạn 2023–2024, mỗi năm có 7 quỹ debut thành công. Sự tương phản càng mạnh hơn nếu so với năm 2018 – thời điểm 14 nhà quản lý quỹ mới gọi được vốn.
Các quỹ được gắn nhãn tạo tác động bền vững (ESG) và các quỹ khí hậu cũng có dấu hiệu giảm nhiệt. Năm 2025, chỉ có một quỹ khí hậu hoàn tất gọi vốn là SEACEF II với 175 triệu USD – thấp hơn đáng kể so với ba quỹ vào năm 2024 và 6 quỹ vào năm 2023. Trước đây từng có lúc 14 quỹ mạo hiểm ESG huy động được tổng cộng hơn 1 tỷ USD.
Tình trạng sụt giảm vốn phản ánh quá trình tái cấu trúc chiến lược của dòng vốn quốc tế vào khu vực Đông Nam Á. Các thành viên góp vốn nhưng không tham gia quản lý quỹ (Limited Partner - LP) dường như ưu tiên chiến lược phòng thủ, tập trung vào một số ít quỹ đã có thành tích đầu tư, hệ thống quản trị vững vàng và khả năng thoái vốn rõ ràng, thay vì phân bổ vốn theo logic ‘đặt cược vào cả Đông Nam Á’.
Bên cạnh đó, tình trạng này cũng cho thấy thị trường đã bước sang giai đoạn chọn lọc khắt khe và khẩu vị rủi ro của các thành viên góp vốn đang thay đổi.
Những thay đổi mang tính cấu trúc
Theo báo cáo của DealStreetAsia, có ba thay đổi cấu trúc rõ rệt đang diễn ra trên thị trường quỹ mạo hiểm Đông Nam Á.
Thứ nhất là đòi hỏi của các thành viên góp vốn về khả năng chứng minh lợi nhuận đã hiện thực hóa. Các thành viên góp vốn ngày càng chú trọng vào những yếu tố cốt lõi, như khả năng thoái vốn và hoàn vốn hơn là những "chuyện kể" hấp dẫn về dân số trẻ và kinh tế số tăng trưởng nhanh.
Giám đốc điều hành quỹ SEACEF II cho biết sở dĩ họ huy động được 175 triệu USD mới vì quỹ SEACEF I trước đó đã chứng minh được hiệu quả qua 12 thương vụ đầu tư vào lĩnh vực chuyển đổi năng lượng sạch đang khát vốn ở Đông Nam Á. Chiến lược của họ là tránh rủi ro từ những công nghệ còn chưa được kiểm chứng, ưu tiên các giải pháp có khả năng triển khai hiệu quả ngay cả ở những thị trường phức tạp như Việt Nam, Indonesia và Philipines. Các thương vụ thoái vốn thành công sau đó của SEACEF I đã khiến các nhà đầu tư có niềm tin để rót tiền cho quỹ SEACEF II.
Quỹ Kopital Ventures, Indonesia, còn có quan điểm thực dụng hơn. Theo họ, không cần phải chờ đến cuối chu kỳ đầu tư, mà những khoản phân phối lợi nhuận dù nhỏ nhưng sớm trong suốt chu kỳ đầu tư giúp củng cố niềm tin rằng vốn đầu tư có thể chuyển hóa thành dòng tiền thực.
Thứ hai, các kênh thanh khoản đang trở nên đa dạng hơn. Trước đây trong giai đoạn 2015–2021, việc thoái vốn trong khu vực gần như phụ thuộc vào việc startup có lên sàn chứng khoán (IPO) được hay không.
Khi cửa IPO đóng lại sau năm 2022 - chủ yếu do lãi suất cao, lạm phát, và bất ổn địa chính trị, khiến các công ty kỳ lân trì hoãn niêm yết và nhà đầu tư thận trọng hơn - nhiều người cho rằng mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm ở Đông Nam Á sẽ gặp khủng hoảng. Nhưng thực tế cho thấy một hệ sinh thái thoái vốn đa dạng hơn đang dần lộ diện.
Chúng bao gồm các thương vụ sáp nhập và mua lại chiến lược, điển hình là các tập đoàn Đông Nam Á và nhà đầu tư Bắc Á mua lại các startup để mở rộng thị trường. Ngoài ra, các giao dịch mua bán cổ phần giữa các quỹ đang trở thành kênh thanh khoản mới, cho phép quỹ đầu tư mạo hiểm hoàn tiền cho các thành viên góp vốn ngay cả khi startup chưa IPO.
Thứ ba là xu hướng chuyển dịch sang đầu tư cổ phần. Một số quỹ đầu tư mạo hiểm thuần túy đang chuyển hướng sang các mô hình hỗn hợp hoặc đa dạng tài sản giống như các quỹ đầu tư cổ phần vào doanh nghiệp trưởng thành (Private Equity – PE). Họ tập trung vào các doanh nghiệp có lợi nhuận rõ rệt, kỷ luật tài chính cao và lộ trình thoái vốn rõ ràng hơn so với việc đánh cược vào sự mạo hiểm của các startup nhỏ và linh hoạt như trước kia. Lý do khá rõ vì các tổ chức đầu tư rót vốn cho họ muốn lợi nhuận và dòng tiền ổn định.
Xu hướng này thể hiện qua một loạt động thái gần đây. Granite Asia ra mắt quỹ đầu tư kết hợp giữa nợ vay và vốn cổ phần trị giá 500 triệu USD; January Capital thành lập quỹ cho vay hơn 130 triệu USD; Openspace Ventures đổi tên thành Openspace Capital; trong khi AC Ventures cũng đổi thành ACV Capital và chuyển trọng tâm sang đầu tư vào các doanh nghiệp đã bước sang giai đoạn tăng trưởng ổn định.
Những thay đổi nêu trên cho thấy hệ sinh thái đầu tư Đông Nam Á đang bước vào một thời kỳ mà mức tăng trưởng có thể chậm lại, nhưng cấu trúc thị trường trở nên hấp dẫn hơn đối với dòng vốn dài hạn.
---
Tài liệu tham khảo:
SE Asia Venture Funds: H2 2025 Review. DealStreetAsia. https://www.dealstreetasia.com/reports/se-asia-venture-funds-h2-2025-review