 |
Hình minh họa. Nguồn: Nature |
Để đi đến phát hiện này, nhóm nghiên cứu sử dụng phương pháp chụp ảnh não, xét nghiệm máu và cả một công nghệ ít phổ biến hơn: thiết bị thực tế ảo (VR) để chơi game.
Kết quả từ nghiên cứu minh họa cho sức mạnh của não bộ trong việc "dự đoán những gì đang xảy ra và lựa chọn phản ứng phù hợp", theo đồng tác giả Andrea Serino, nhà thần kinh học tại Bệnh viện Đại học Lausanne (Thụy Sĩ).
Hệ miễn dịch phản ứng nhanh với các nhiễm trùng, nhưng không phải lúc nào nó cũng đủ nhanh để ngăn ngừa bệnh trở nặng. Vì vậy, sẽ có lợi nếu cơ thể nhận biết được nguy cơ nhiễm trùng từ sớm và khởi động phản ứng phòng ngừa.
Để nghiên cứu khả năng dự đoán nguy cơ nhiễm bệnh ở người, nhóm của Serino cho tình nguyện viên khỏe mạnh đeo kính VR và xem các nhân vật ảo (avatar) tiến lại gần, nhưng không "chạm" vào họ. Một số avatar thể hiện dấu hiệu bệnh truyền nhiễm như bị phát ban, ho v.v; số khác trông hoàn toàn khỏe mạnh (nhóm đối chứng). Cách làm này tránh cho tình nguyện viên phải tiếp xúc trực tiếp với mầm bệnh.
Một nhóm tình nguyện viên khác không xem avatar mà được tiêm vắc-xin cúm - đại diện cho việc tiếp xúc với mầm bệnh thực sự.
Kết quả: khi các avatar nhiễm bệnh tiến lại gần, các vùng não liên quan đến xử lý không gian cá nhân (vùng không gian bao quanh cơ thể) được kích hoạt trước, tiếp đó là hoạt động mạnh mẽ của nhóm các vùng não có chức năng nhận diện các sự kiện quan trọng (như mối đe dọa) và phản ứng lại.
Hoạt động não này dẫn đến sự gia tăng mức độ hiện diệncủa các tế bào lympho bẩm sinh - một thành phần trong tuyến đầu của hệ miễn dịch chống lại các tác nhân xâm nhập. Mức độ hiện diện của các tế bào này ở người tiếp xúc với avatar bệnh cao hơn so với avatar khỏe mạnh.
Hoạt động miễn dịch ở những người bị các nhân vật ảo nhiễm bệnh tiến lại gần tương tự ở những người đã được tiêm vắc-xin cúm.
"Khía cạnh thực tế ảo của nghiên cứu này thực sự thú vị," theo Isaac Chiu - nhà miễn dịch học ở Trường Y Harvard, Boston, Massachusetts, người không tham gia nghiên cứu. Các kết quả từ nghiên cứu là ví dụ về sự phối hợp giữa "hai hệ thống phức tạp nhất của cơ thể" - hệ thần kinh và hệ miễn dịch. "Chúng điều phối các phản ứng với nhau bởi cả hai hệ thống đều giúp cơ thể nhận biết những tác nhân từ thế giới bên ngoài và thiết lập sự bảo vệ chống lại những nguy cơ tiềm ẩn như mầm bệnh’," Chiu nói.
Nhóm nghiên cứu cho rằng phát hiện này có thể hỗ trợ cải thiện vắc-xin: sử dụng công nghệ thực tế ảo để kích thích hoạt động của các tế bào miễn dịch mà vắc-xin nhắm đến, từ đó tăng cường phản ứng miễn dịch và nâng cao hiệu quả của vắc-xin.
Nghiên cứu được công bố trên Nature Neuroscience.
Nguồn:
https://www.nature.com/articles/s41593-025-02008-y
https://www.nature.com/articles/d41586-025-02363-7
Nguyễn Long