 |
Các nhà khoa học tái hiện việc tiếp xúc với chì từ tự nhiên của tổ tiên con người từ hàng triệu năm trước. Ảnh: Science Advances |
Một nghiên cứu mới công bố trên Science Advances tiết lộ tổ tiên của chúng ta đã tiếp xúc với chì trong hàng triệu năm, và nó có thể đã góp phần định hình quá trình tiến hóa của não bộ con người.
Sử dụng tia laser nhỏ hơn sợi tóc, các nhà khoa học đã quét từng lớp của những chiếc răng cổ thu thập từ châu Phi, châu Á và châu Âu, có niên đại lên tới 2 triệu năm, và phát hiện dấu vết chì rõ ràng trong hóa thạch của con người thời kỳ đầu và các loài tổ tiên khác. Khi chì xâm nhập vào cơ thể, nó để lại những dấu hiệu hóa học sống động cho thấy việc tiếp xúc không hề hiếm hay ngẫu nhiên mà xảy ra nhiều lần theo thời gian. Nhóm nghiên cứu cho rằng chì có thể đến từ các nguồn tự nhiên như bụi núi lửa, đất giàu khoáng chất và nước ngầm chảy qua các tảng đá chứa chì trong hang động.
Để hiểu tác động của việc tiếp xúc với chì đến sự phát triển của não bộ, họ đã nuôi cấy các tế bào não người, rồi đưa vào một số tế bào gene NOVA1 của người hiện đại, trong khi số còn lại được đưa vào gene của người cổ xưa. Khi cho cả hai bộ cơ quan tiếp xúc với một lượng chì rất nhỏ, các bộ cơ quan mang gene cổ đại cho thấy dấu hiệu căng thẳng rõ ràng: các kết nối thần kinh không được hình thành hiệu quả như trước, và các con đường chính liên quan đến giao tiếp và hành vi xã hội bị gián đoạn. Tuy nhiên, các bộ cơ quan mang gene hiện đại lại có khả năng phục hồi tốt hơn nhiều, cho thấy đâu đó trên con đường tiến hóa, não bộ con người có thể đã phát triển khả năng bảo vệ tốt hơn trước tác hại của chì.
Nguồn: The Conversation
Tin đăng KH&PT số 1367 (số 43/2025)
Tường Vy và nhóm tác giả lược dịch