 |
Chín ranh giới an toàn của Trái đất. Ảnh: Scientific American. |
Nhiên liệu hóa thạch là một nguyên nhân dẫn đến sự phá vỡ ranh giới mới này: đại dương hấp thụ một phần lượng CO2 dư thừa trong khí quyển, khiến nước trở nên có tính axit hơn. Kể từ cuộc cách mạng công nghiệp, độ pH bề mặt đại dương đã giảm 0,1. Con số này có vẻ nhỏ, nhưng vì thang đo pH là logarit, nên nó thực chất phản ánh mức tăng độ axit khoảng 30%.
Axit hóa đại dương có thể gây ra những tác động sâu sắc đến hệ sinh thái biển khi làm cạn kiệt một số hợp chất carbon mà san hô và các động vật tạo vỏ khác cần để xây dựng nơi trú ẩn an toàn. Ở độ pH đủ thấp, san hô và vỏ thậm chí có thể bắt đầu phân hủy. Những tác động này có thể làm mất ổn định toàn bộ hệ sinh thái và tàn phá nhiều loài có giá trị thương mại như hàu. Một báo cáo năm 2020 của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ cho thấy axit hóa đại dương sẽ gây thiệt hại hàng tỷ đô la cho nền kinh tế nước này.
Hai ranh giới vẫn chưa bị vượt qua là suy giảm tầng ôzôn và khí dung trong khí quyển. Chỉ có giới hạn về tầng ôzôn cho thấy tiến triển rõ rệt nhờ thành công của Nghị định thư Montreal. Lượng khí thải khí dung đã giảm trên toàn cầu - một phần nhờ nỗ lực giảm thiểu ô nhiễm từ vận tải biển toàn cầu - nhưng nếu không có khuôn khổ chính sách thống nhất nào để giảm thiểu, mức độ này có thể dễ dàng tăng trở lại.
Nguồn: Scientific American
Tin đăng KH&PT số 1365 (số 41/2025)
Đinh Hương và nhóm tác giả lược dịch