 |
Một vụ đắm tàu ngoài khơi Nantucket ở Massachusetts được chụp qua sonar. Ảnh: science.org |
Một công nghệ sonar mới có khả năng quét đáy biển với độ phân giải ở cấp độ centimet đang khiến cho các nhà nghiên cứu kinh ngạc. Các thiết bị sonar khẩu độ tổng hợp thương mại (SAS – Synthetic Aperture Sonar), vốn được phát triển để phát hiện mìn nổ và hiện đang được Yizhaq Makovsky- một nhà địa chất biển tại Đại học Haifa- triển khai phục vụ quan sát đáy biển, sau khi ông phát hiện SAS có thể phát hiện được các gò nhỏ do sinh vật đào hang trên đáy biển tạo nên. "Đây là một bước ngoặt thật sự"- ông nói.
Vào tháng 3 vừa qua, Makovsky và các cộng sự đã công bố kết quả khảo sát SAS ở rạn san hô Bustan HaGalil, nằm ở độ sâu 150 mét ngoài khơi phía Tây Israel. Cuộc khảo sát diện tích 5 km² chỉ mất 6 tiếng, và tạo ra các hình ảnh rõ ràng cho thấy sự khác biệt giữa các kết cấu đáy biển: cát, đá, bùn, cho phép phân loại các môi trường sống khác nhau.
SAS hoạt động tương tự như SAR- hệ thống radar khẩu độ rộng trên vệ tinh để lập bản đồ Trái đất. Trong SAR, một nguồn phát di chuyển tập trung nhiều xung radar vào một điểm duy nhất trên bề mặt. Các phản xạ radar sau đó được ghép lại để tạo ra một hình ảnh có độ phân giải tương đương với một ăng-ten rất lớn. SAS hoạt động tương tự, dùng sóng âm thay cho sóng vô tuyến.
Larry Mayer, nhà hải dương học tại Đại học New Hampshire, cảnh báo rằng lợi ích có thể không tương xứng với độ phức tạp và chi phí, vốn đầu tư có thể lên đến hàng triệu USD cho thiết bị và phương tiện mang theo thiết bị này.
Nguồn: science.org
Tin đăng KH&PT số 1346 (số 22/2025)
Diễm Quỳnh và nhóm tác giả lược dịch