Đội quân lập trình giá rẻ
Trong suốt hàng chục năm, một lực lượng lao động trẻ có học vấn, thành thạo tiếng Anh đã giúp Ấn Độ chuyển mình thành "công xưởng công nghệ thông tin (CNTT)" của thế giới.
Những tập đoàn gia công phần mềm hàng đầu nước này như Infosys và Tata Consultancy Services (TCS) thu được bộn tiền nhờ cung cấp cho khách hàng những "đội quân" lập trình viên, đảm nhận các đầu việc ngốn nhiều nhân lực như bảo trì phần mềm, hỗ trợ khách hàng, nhập liệu và viết những đoạn mã tương đối đơn giản.
Họ xử lý cùng một khối lượng công việc với chi phí rẻ hơn nhiều so với tại Mỹ hay châu Âu. Chi phí thuê một lập trình viên ở Pune (một thành phố miền tây Ấn Độ) chỉ bằng một phần nhỏ so với thuê người ở Pasadena (ngoại ô California, Mỹ).
Ngày nay, ngành cung cấp dịch vụ thuê ngoài này của Ấn Độ có 6 triệu lao động - con số nhỏ so với 1,5 triệu dân nhưng tạo ra gần 300 tỷ USD, tương đương hơn 7% tổng sản phẩm quốc nội của đất nước.
Giờ đây, tựa như một đòn đánh trả, AI đang lặp lại với Ấn Độ chính điều mà mô hình gia công của nước này từng làm với phần còn lại của thế giới: thay thế hàng trăm nghìn nhân viên văn phòng.
Lập trình viên Ấn Độ xử lý cùng một khối lượng công việc với chi phí rẻ hơn nhiều so với các đồng nghiệp tại Mỹ hay châu Âu. Ảnh: Getty Images
Nay AI còn mang lại giải pháp rẻ hơn
Thế giới đang bước vào thời kỳ AI tự động hóa thay nhiều công việc văn phòng. Nhưng với Ấn Độ, tác động có thể đặc biệt nặng nề, thậm chí làm suy chuyển thành quả mà nước này đã mất hơn 20 năm để gây dựng trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.
"Chỉ còn là vấn đề thời gian thôi," Deedy Das, chuyên gia tại Menlo Ventures, một quỹ đầu tư theo dõi rất sát làn sóng AI, nhận định. "Thị trường vận hành khá hiệu quả. Một khi xuất hiện công cụ có thể làm cùng công việc với chi phí thấp hơn, nó sớm muộn cũng sẽ được sử dụng," ông nói. "Tôi thậm chí còn ngạc nhiên vì quá trình này chưa diễn ra nhanh hơn. Nhưng trước sau gì nó cũng sẽ xảy ra."
Chi phí trả cho lập trình viên người Ấn đã rẻ, thì nay những tác nhân AI (AI agent) còn mang đến một phương án rẻ hơn - về cơ bản chỉ tốn tiền điện. Claude Code, một công cụ do Anthropic phát triển có thể tạo ra phiên bản mẫu của một ứng dụng phần mềm chỉ trong vài phút. Tuy rằng vẫn cần đến kiến thức và kỹ năng chuyên sâu của người thật để giúp nó vận hành hiệu quả và an toàn, nhưng Claude sẽ giúp một lập trình viên lành nghề đảm đương công việc của nhiều người.
Đơn cử, Tata Consultancy Services đã thu hẹp lực lượng lao động xuống còn 580.000 người, giảm hơn 20.000 người so với mức đỉnh năm 2022 - thời điểm công ty tuyển mới tới 100.000 nhân sự chỉ trong riêng một năm.
Không chỉ lập trình, AI còn có thể làm những công việc nhập liệu, hỗ trợ khách hàng thay cho lập trình viên Ấn Độ.
Với các sinh viên tốt nghiệp từ đại học và trường kỹ thuật, cánh cửa việc làm đang thu hẹp. Họ buộc phải lao vào cuộc đua học thêm những kỹ năng mới, nhất là về AI, công nghệ đang tái định hình cả ngành.
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi từ lâu đã nhận ra thách thức này. Giống như nhiều nhà lãnh đạo khác, ông cam kết đưa Ấn Độ trở thành một cường quốc AI, nỗ lực thúc đẩy các thỏa thuận hợp tác quốc tế, đồng thời kêu gọi các kỹ sư phần mềm trong nước phát triển công nghệ mới và đưa những công nghệ đó ra thị trường toàn cầu.
Tuy vậy, vẫn chưa rõ liệu Ấn Độ có thực sự ở vị thế thuận lợi để thực hiện bước chuyển mình này hay không. Dù sở hữu lực lượng lao động có trình độ cao, nước này lại thiếu hạ tầng và nguồn lực cần thiết để phát triển các sản phẩm AI.
"Nếu là một kỹ sư trẻ vừa ra trường, tôi sẽ rất lo," Rajesh Nambiar, Chủ tịch Nasscom - hiệp hội công nghệ ra đời từ năm 1988, khi ngành công nghệ Ấn Độ còn chớm nở - nhận định. "Thị trường phía trước không mấy lạc quan."
Những cơ hội khác
Dẫu vậy, mọi việc có lẽ không đơn giản như thế. Một bài viết trên tờ The Economist cho rằng viễn cảnh mọi thao tác đều được tự động hóa hàng loạt khiến các công ty gia công phần mềm không còn đất sống chưa tới ngay tắp lự.
Các nhân viên trực tổng đài chăm sóc khách hàng tại Avise Techno Solutions ở Kolkata, Ấn Độ. Ảnh: Getty Images
Nhiều khách hàng kỳ vọng AI sẽ tạo ra cú nhảy vọt về năng suất, giúp doanh nghiệp phát triển sản phẩm nhanh hơn với chi phí rẻ hơn nhiều. Tuy nhiên, theo ông Atul Soneja, Giám đốc điều hành Tech Mahindra, những bước nhảy vọt như vậy chỉ có thể đạt được trong những hệ thống được xây mới từ đầu, với kiến trúc đã tối ưu. Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp lại phải triển khai AI trên những nền tảng cũ kỹ, mã nguồn chắp vá, tài liệu không đầy đủ và nhiều bộ phận vận hành chồng chéo.
Trong bối cảnh ấy, việc đưa AI vào sử dụng khó hơn nhiều so với hình dung ban đầu. Đến cuối cùng, không ít khách hàng phải thừa nhận giấc mơ AI của họ quá xa rời thực tế, và họ vẫn phải duy trì gần như nguyên vẹn số lượng lập trình viên thuê ngoài.
Ngoài ra, làn sóng AI cũng đang mở ra cơ hội mới cho mảng tư vấn của các công ty phần mềm Ấn Độ. Nếu trước đây họ chủ yếu cung cấp dịch vụ kỹ thuật, thì nay vai trò của họ ngày càng quan trọng đối với khách hàng. Bởi để khai thác tối đa sức mạnh của AI, doanh nghiệp không chỉ cần công nghệ, mà còn cần một cái nhìn toàn diện về hệ thống, quy trình và mô hình vận hành - những yếu tố mà các chuyên gia tư vấn có kinh nghiệm đa ngành có thể nhận ra.
Nandan Nilekani, một trong những nhà sáng lập Infosys - tập đoàn CNTT lớn thứ hai Ấn Độ, ước tính riêng thị trường dịch vụ liên quan đến AI có thể đạt quy mô 300-400 tỷ USD vào năm 2030.
Cũng theo Infosys, trên toàn cầu, AI tạo sinh có thể thay thế 92 triệu việc làm như lập trình viên front-end và kiểm thử viên, nhưng đồng thời cũng sẽ tạo ra khoảng 170 triệu việc làm mới - nhưng là những công việc đòi hỏi kỹ năng mới, như gán nhãn dữ liệu, kỹ sư AI hay trưởng nhóm AI...
Dữ liệu hiện tại phần nào cho thấy bức tranh lạc quan hơn về thị trường. Kết quả kinh doanh của các công ty gia công phần mềm đang tốt hơn dự báo. TCS cho biết trong ba tháng gần nhất, doanh thu từ các dịch vụ liên quan đến AI tăng 17% so với quý trước và hiện đóng góp 6% tổng doanh thu. Dù số nhân viên của TCS có giảm, lực lượng lao động tại một số đối thủ cạnh tranh lại tiếp tục tăng, bất chấp khả năng AI thay thế một phần công việc.
Không thể không nhắc đến vai trò của các trung tâm năng lực toàn cầu (Global Capability Centre - GCC) trong bức tranh chung của ngành công nghệ Ấn Độ. Có thể hiểu đơn giản đây là những trung tâm công nghệ đặt tại Ấn Độ, và mỗi trung tâm chỉ phục vụ cho một tập đoàn duy nhất, như Microsoft hay Amazon. Họ làm nhiều việc như phát triển phần mềm, vận hành hệ thống và hỗ trợ các hoạt động công nghệ cho công ty mẹ.
Sự lớn mạnh của GCC cho thấy công nghệ đã trở thành năng lực cốt lõi của gần như mọi doanh nghiệp. Vì thế, ngay cả khi các tập đoàn tự làm phần mềm với đội ngũ nội bộ và sự hỗ trợ của AI, ngành CNTT Ấn Độ vẫn chưa chắc thiệt hại, vì một phần công việc vẫn có thể ở lại Ấn Độ thông qua các GCC và nhiều công ty tư vấn Ấn Độ vẫn đang phục vụ các trung tâm này.
Từ khi ChatGPT ra mắt vào tháng 11/2022, ngành gia công phần mềm Ấn Độ đã liên tục bị xếp vào nhóm có nguy cơ bị AI thay thế sớm nhất. Nhưng hơn ba năm sau, cuộc thanh lọc mà nhiều người dự báo vẫn chưa diễn ra tới mức quá ồ ạt.
AI rõ ràng sẽ thay đổi ngành công nghiệp này. Tuy nhiên, theo tờ The Economist, cho đến lúc này, tác động của nó vẫn còn khá mơ hồ và đầy bất định.
Việt Anh tổng hợp
---
Nguồn tham khảo:
India Built the World’s Back Office. A.I. Is Starting to Shrink It, New York Times.
https://www.nytimes.com/2026/02/27/technology/india-technology-jobs-ai.html
Why AI has not yet upset India’s IT industry, The Economist.
https://www.economist.com/business/2026/03/19/why-ai-has-not-yet-upset-indias-it-industry
India's outsourcing industry is worth $300bn. Can it survive AI?, BBC.
https://www.bbc.com/news/articles/c5yrq1090p8o