Các binh sĩ lục quân Mỹ trong cuộc diễn tập diễn ra tại căn cứ Hohenfels (Đức) đầu năm nay đã có màn đối đầu trực tiếp với những người điều khiển drone dày dạn kinh nghiệm của Ukraine. Các kíp vận hành drone Ukraine dễ dàng phát hiện và liên tục "tiêu diệt" lực lượng cùng xe thiết giáp Mỹ.
Kết quả trên, cùng thương vong của Mỹ tại Iran, phơi bày những điểm yếu của quân đội Mỹ trước vũ khí không người lái - dù chính phủ nước này từ lâu đã coi phương tiện không người lái là một thành tố thiết yếu của chiến tranh hiện đại, và gần đây đã chi hàng tỷ USD mua các công nghệ drone và chống drone mới, đồng thời thành lập những đơn vị chuyên trách vận hành chúng.
Ông Eliot Cohen, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhấn mạnh bài học từ chiến trường cho thấy mọi loại drone đều có thể là thành phần thiết yếu của chiến tranh hiện đại. "Quân đội Mỹ phải làm chủ phương thức tác chiến này. Và đáng tiếc là cho đến nay, dường như họ vẫn chưa làm được", ông nói.
Tính đến nay, 18 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng trong chiến đấu kể từ khi Tổng thống Donald Trump phát động cuộc chiến với Iran. Trong đó, 6 binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng drone của Iran nhằm vào một cảng dân sự ở Kuwait. Hai quân nhân khác tử vong trong một cuộc tập kích bằng drone và tên lửa nhằm vào một căn cứ không quân ở Jordan. Một binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong quá trình xử lý một drone tấn công của Iran bị bắn hạ tại căn cứ không quân ở miền bắc Iraq. Lầu Năm Góc mô tả sự việc là một vụ "kích nổ có kiểm soát".
Lực lượng Phòng vệ Ukraine triển khai dự án "Drone Line" để xây dựng các kíp vận hành UAV chiến thuật. Ảnh: Ministry of Defense of Ukraine
Hồi giữa tháng 5, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết ông đã cử các chuyên gia chiến lược quân sự tới Ukraine để nghiên cứu về tác chiến bằng drone, sau khi Thượng nghị sĩ Cộng hòa Mitch McConnell (bang Kentucky) ví nước này như "Thung lũng Silicon của chiến tranh", theo đưa tin từ tờ The Defense Post.
Nếu như tại Trung Đông, Mỹ chật vật đối phó các đòn tập kích bằng drone tầm xa, thì đợt diễn tập có tên Combined Resolve hồi tháng 4 và tháng 5 tại Đức nhằm đánh giá năng lực tác chiến và phòng thủ của lực lượng Mỹ trước drone cỡ nhỏ hoạt động ngay trên tiền tuyến - loại vũ khí đang làm thay đổi cục diện tác chiến giữa Nga và Ukraine.
Các cuộc diễn tập được tổ chức chính là để lực lượng Mỹ trải nghiệm điều kiện chiến đấu sát thực tế nhất. Các chỉ huy Lục quân Mỹ đã tận dụng kinh nghiệm xương máu của binh sĩ Ukraine để huấn luyện cho quân đội Mỹ và đồng minh. Trước đó, các đợt thao dượt của quân đội Anh và Thụy Điển với lực lượng Ukraine cũng ghi nhận kết quả áp đảo tương tự nghiêng về phía Ukraine.
"Không thể có được bài huấn luyện thực chiến như thế này ở Mỹ", Tướng Không quân Alexus Grynkewich, chỉ huy quân sự cấp cao của NATO, nhận định và cho biết sau khi các lực lượng NATO diễn tập đối đầu với quân Ukraine, đã có sự thay đổi rõ rệt.
Thiết giáp Mỹ bị 'xóa sổ' nhanh đến mức phải liên tục tái sinh
Combined Resolve là cuộc diễn tập được tổ chức hai lần mỗi năm, tập trung vào tác chiến trên bộ quy mô lớn. Khoảng 3.500 lính Mỹ, phần lớn thuộc Lữ đoàn chiến đấu thiết giáp số 3, Sư đoàn Kỵ binh số 1, tham gia đợt diễn tập lần này. Nhiệm vụ của họ là tấn công một cứ điểm phòng thủ của Trung đoàn Hệ thống Không người lái số 412 (Nemesis) của Ukraine.
Dù lực lượng Mỹ được trang bị các tổ hợp tác chiến điện tử và chống drone tiêu chuẩn, phía Ukraine vẫn "tiêu diệt" gần như toàn bộ một lữ đoàn thiết giáp. Một quân nhân tham gia kể rằng các đơn vị Mỹ đưa những xe bọc thép hạng nặng vào trận. Khi di chuyển, chúng tạo ra những đám bụi lớn, khiến drone trinh sát Ukraine dễ dàng phát hiện. Sau khi xác định mục tiêu, drone trinh sát dẫn đường cho các drone thả chất nổ và drone góc nhìn thứ nhất (FPV) lao thẳng vào mục tiêu.
Trên bãi tập, họ hiếm khi dùng đạn thật. Một chiếc drone chỉ cần bay lơ lửng trên nóc xe hoặc áp sát cự ly đủ gần để trọng tài công nhận đã tiêu diệt mục tiêu. Tốc độ "hạ gục" xe thiết giáp Mỹ của drone Ukraine nhanh tới mức ban tổ chức phải liên tục cho các phương tiện này "hồi sinh" (tái lập đội hình) để bài tập không bị đứt quãng.
Binh sĩ thuộc Lữ đoàn Phòng thủ Lãnh thổ Độc lập số 114 phóng drone đánh chặn Sting. Ảnh: General Staff of the Armed Forces of Ukraine
Sau hai tuần thao dượt, phía Mỹ bắt đầu cải thiện khả năng tác chiến nhờ học được cách phân tán đội hình, ngụy trang kỹ hơn và kết hợp tác chiến điện tử. Các binh sĩ Ukraine sau đó còn đổi phe, chuyển sang hỗ trợ lực lượng Mỹ sử dụng drone cho nhiệm vụ tấn công. Theo quan chức lục quân Mỹ, các đơn vị Mỹ sau đó vận dụng công nghệ này khá hiệu quả.
Thách thức của tác chiến cơ động
Sau nhiều năm giao tranh khốc liệt với Nga, quân đội Ukraine đã trở thành một trong những lực lượng giàu kinh nghiệm nhất thế giới về chiến tranh drone, thuần thục từ kỹ năng điều khiển đến việc sửa chữa, hoán cải khí tài ngay tại chiến trường. Quân đội Nga cũng đã thu được những kinh nghiệm tương tự. Trong khi đó, các đơn vị drone Mỹ chưa có nhiều kinh nghiệm sửa chữa hoặc gắn vũ khí cho drone ngay dưới hỏa lực đối phương, theo một người có mặt tại cuộc diễn tập.
Hiện nay tại chiến trường Nga-Ukraine, mật độ xe tăng và thiết giáp bị drone tiêu diệt lớn đến mức phần lớn chiến tuyến gần như vắng bóng các đoàn xe bọc thép. Cả hai bên phải chuyển sang chiến thuật thâm nhập bằng các nhóm nhỏ hoặc thậm chí từng người lính đơn lẻ để đánh chiếm hay giành lại lãnh thổ. Đôi khi họ phải sử dụng xe máy, xe địa hình (ATV) hoặc cả ngựa.
Xe tăng và thiết giáp gần như biến mất nơi tiền tuyến, dù đôi khi đôi bên vẫn nỗ lực tiến hành các đợt xung kích bằng phương tiện cơ giới. Theo Oryx - trang thông tin tình báo nguồn mở của Hà Lan chuyên thống kê các tổn thất có hình ảnh xác thực cả Nga và Ukraine đều đã mất hàng nghìn phương tiện chiến đấu bọc thép trong cuộc chiến.
Không phải đến bây giờ quân đội Mỹ mới nhận thấy khả năng của Ukraine trong chiến tranh drone. Năm 2023, một sĩ quan bộ binh Mỹ tham gia huấn luyện lực lượng Ukraine nhận ra rằng chính quân đội Mỹ mới cần học hỏi nước này về cách sử dụng drone.
Tháng 5 năm ngoái, drone Ukraine từng dễ dàng đánh bại lực lượng Anh, Estonia và một đơn vị Mỹ trong cuộc tập trận ở vùng Baltic. Đầu năm nay, một cuộc diễn tập tại Thụy Điển dẫn đầu cũng ghi nhận kịch bản tương tự.
Hà Trang tổng hợp
---
Nguồn tham khảo:
U.S. and Ukrainian Forces Went Head-to-Head in an Exercise. Ukraine’s Drones Won, The Wall Street Journal
https://www.wsj.com/politics/national-security/u-s-and-ukrainian-forces-went-head-to-head-in-an-exercise-ukraines-drones-won-cc3663d5
US military loses to Ukrainian drones in joint exercise as Pentagon struggles to catch up to modern warfare, Independent
https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-politics/drones-us-military-ukraine-modern-warfare-b3032551.html
Ukrainian drones wipe out entire US tank brigade in live war game, ArsTechnica
https://arstechnica.com/gadgets/2026/08/ukrainian-drones-wipe-out-entire-us-tank-brigade-in-live-war-game/