Đối với mảng kinh doanh điện toán và viễn thông, "mục tiêu của Huawei là trở thành Nvidia", Guo Ping, chủ tịch Hội đồng Giám sát của Huawei, gần đây chia sẻ trong buổi gặp mặt nhân viên mới của tập đoàn.
Nhiều năm qua, bằng cách chặn nguồn cung chip AI tiên tiến lẫn thiết bị chế tạo cốt lõi, Mỹ đã tấn công vào hai điểm yếu lớn nhất của Trung Quốc, đó là tình trạng phụ thuộc vào chip nhập khẩu và chưa làm chủ được những máy móc tinh vi nhất trong dây chuyền sản xuất. Với Trung Quốc, đây là bài toán an ninh và vị thế quốc gia, bởi nếu Mỹ độc quyền phần cứng AI, quỹ đạo phát triển của họ sẽ bị giới hạn trong khuôn khổ do đối thủ đặt ra.
Thay vì cố gắng tạo ra một con chip đơn lẻ có thể lập tức đánh bại chip tiên tiến của Nvidia, Huawei đã quyết định triển khai đồng thời ba mũi nhọn, gồm đổi mới cách thiết kế chip, kết nối số lượng rất lớn bộ xử lý thành những hệ thống điện toán khổng lồ và xây dựng một hệ sinh thái phần mềm đủ sức thu hút các nhà phát triển.
Một công nhân bên trong nhà máy của Huawei. Ảnh: Huawei
Những thiết kế thay thế
Để chế tạo các thế hệ chip siêu nhỏ và mạnh mẽ, ngành bán dẫn toàn cầu phụ thuộc vào máy quang khắc siêu cực tím (EUV) do tập đoàn ASML độc quyền sản xuất.
Nếu không có máy quang khắc tiên tiến, Trung Quốc sẽ rất khó sản xuất các bộ xử lý AI hiện đại dù có sở hữu mọi công nghệ khác. Song do lệnh trừng phạt, Trung Quốc hoàn toàn không thể tiếp cận cỗ máy này.
Trước tình thế này, Huawei chọn giải pháp thay thế về mặt kiến trúc. Hãng tìm cách gia tăng mật độ tính toán bằng cách xếp chồng nhiều lớp mạch điện lên nhau ngay trên một con chip.
Nhờ đó, Huawei dự kiến sẽ trình làng hai mẫu chip AI mới là Ascend 960DT vào quý 1 và Ascend 960PR vào quý 3 năm tới, đều vượt tiến độ so với kế hoạch ban đầu, đồng thời đã lên lộ trình cho các thế hệ tiếp theo vào năm 2028 và 2029.
Hiện tại, dòng chip Ascend 950DT thử nghiệm cho kết quả rất khả quan. Huawei đang phối hợp chặt chẽ với các khách hàng nội địa - tiêu biểu như công ty AI DeepSeek - để thu thập phản hồi, hoàn thiện sản phẩm và chuẩn bị đưa vào huấn luyện mô hình AI thực tế từ năm sau.
Ghép nối chip
Dù đạt nhiều bước tiến lớn, sức mạnh phần cứng của Huawei vẫn còn một khoảng cách đáng kể so với Nvidia. Đánh giá từ DeepSeek cho thấy dòng vi xử lý Ascend 910C - con chip phổ biến nhất của Huawei trong các trung tâm dữ liệu - chỉ đạt hiệu năng bằng khoảng 60% so với mẫu H100 của Nvidia ở một số tác vụ. Trong khi chờ đợi các thế hệ bán dẫn tiên tiến hơn, chiến lược của Huawei là bù đắp cho điểm yếu của từng con chip riêng lẻ bằng cách liên kết hàng loạt bộ vi xử lý để vận hành đồng bộ như một cỗ máy điện toán khổng lồ duy nhất.
Chip Ascend 910 của Huawei. Ảnh: Huawei
Tuy nhiên, việc ghép nối quy mô lớn đi kèm hai thách thức kỹ thuật quan trọng: tắc nghẽn dữ liệu và tiêu hao quá nhiều năng lượng khi truyền thông tin.
Trong các máy chủ truyền thống, các bộ vi xử lý và bộ nhớ hoạt động giống như những người nói các ngôn ngữ khác nhau. Việc dịch và luân chuyển thông tin qua lại có thể ngốn tới hơn 40% tổng thời gian huấn luyện AI.
Để giải bài toán này, Huawei phát triển công nghệ UnifiedBus, đóng vai trò như một "ngôn ngữ phổ quát" kết nối trực tiếp bộ vi xử lý, bộ nhớ, lưu trữ và thiết bị mạng xuyên suốt các giá đỡ máy chủ, giảm nghẽn băng thông. Đồng thời, hãng ứng dụng công nghệ quang học đóng gói gần (Near-Packaged Optics - NPO) - đặt linh kiện truyền dữ liệu sát cạnh chip để tối ưu hiệu suất và cắt giảm điện năng tiêu thụ, tương tự hướng đi mà Nvidia và Broadcom đang triển khai.
Nền tảng này mở đường cho tham vọng mở rộng quy mô của Huawei. Trong bối cảnh việc ghép nối khoảng 100.000 con chip đã trở thành tiêu chuẩn chung của thế giới để huấn luyện các mô hình AI khổng lồ, Huawei giới thiệu kiến trúc điện toán mới mang tên Peerium, hướng đến mục tiêu cho phép tối đa 1 triệu bộ vi xử lý cùng phối hợp hoạt động như một cỗ máy duy nhất. Trọng tâm của kiến trúc này là siêu nút (supernode) Ascend 960 mới, có khả năng tích hợp tới 4.096 bộ xử lý AI. Khi ghép nối nhiều siêu nút, hệ thống có thể đạt quy mô hàng trăm nghìn đến 1 triệu chip. Đến nay, hãng đã triển khai hơn 1.000 hệ thống dựa trên chip Ascend 910C, trong khi thế hệ chip Ascend 950 tiếp theo bắt đầu bước vào giai đoạn thương mại hóa.
Xây dựng hệ sinh thái phần mềm
Bên cạnh những vi xử lý vượt trội, một trong những trụ cột để Nvidia có thể thống lĩnh thị trường tính toán AI là CUDA (Compute Unified Device Architecture). Về bản chất, CUDA là công cụ lập trình cho phép các kỹ sư khai thác sức mạnh tính toán của chip đồ họa (GPU) để xử lý dữ liệu phức tạp và huấn luyện các mô hình AI.
Được bồi đắp liên tục suốt 20 năm qua với kho thư viện khổng lồ, CUDA đã sở hữu một kho tài nguyên đồ sộ cùng cộng đồng lập trình viên vô cùng đông đảo. Nền tảng này lâu nay được xem là lựa chọn tiêu chuẩn khi xây dựng một mô hình hoặc ứng dụng AI. Vấn đề là CUDA chỉ chạy trên những vi xử lý của Nvidia.
Để phá vỡ thế thống trị của Nvidia, Huawei giới thiệu nền tảng Compute Architecture for Neural Network (CANN). Đây được xem như chiếc cầu nối phần mềm, giúp các lập trình viên dễ dàng viết mã và xây dựng các mô hình AI trực tiếp trên những con chip do Huawei sản xuất. Tháng 8/2025, Huawei tuyên bố quyết định mở mã nguồn toàn bộ cho CANN. Nước đi này cho phép cộng đồng lập trình viên độc lập tự do nghiên cứu, tùy biến sâu và cùng nhau đóng góp cải tiến, biến hệ sinh thái của Huawei thành một mảnh đất đủ hấp dẫn để giữ chân giới công nghệ.
Tuy nhiên, các dòng chip AI của Huawei vẫn đang đi sau các sản phẩm cao cấp hàng đầu của Nvidia. Ngay cả những phòng thí nghiệm AI đầu ngành tại Trung Quốc lúc này vẫn phải dựa chủ yếu vào chip Nvidia để huấn luyện các mô hình lớn, rồi sau đó mới đưa về vận hành trên các dòng chip nội địa. Đó là thách thức mà chính quyền Trung Quốc phải đối mặt trong nỗ lực dứt bỏ hoàn toàn sự phụ thuộc vào công nghệ phương Tây. Cùng lúc, theo cáo buộc từ giới chức Mỹ, chip của Nvidia vẫn tìm được đường vào Trung Quốc thông qua các kênh buôn lậu.
Có lẽ cần một thời gian nữa mới biết được kế hoạch Huawei có thành công hay không. Nhưng chắc chắn đây là con đường Huawei phải đi để Trung Quốc đạt được sự tự chủ về công nghệ. Như chính lời phát biểu của chủ tịch Eric Xu vào tuần trước ở Thượng Hải: "Chúng ta không thể mãi để người khác định đoạt số phận của mình, hôm nay họ bảo sẽ bán chip cho bạn, ngày mai họ lại bảo không. Vì vậy, dù công nghệ có kém tiên tiến hơn, ít nhất chúng ta cũng có sản phẩm của riêng mình và không phải sống trong cảnh thấp thỏm lo âu triền miên."
Việt Anh tổng hợp
Nguồn tham khảo:
Huawei’s Plan to Become China’s Nvidia, The Wall Street Journal
https://www.wsj.com/tech/ai/huaweis-plan-to-become-chinas-nvidia-8af8d8a1
Huawei Accelerates Launch of New AI Chip to Take On Nvidia, Bloomberg
https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-09-16/huawei-set-to-unveil-china-s-best-answer-to-nvidia-ai-chip-reign
China's Huawei says AI chip demand outstrips supply as it steps up Nvidia challenge, Reuters
https://www.reuters.com/world/asia-pacific/chinas-huawei-launch-two-new-ai-chips-2027-2026-09-17/