Giáo sư Đại học Chicago gây sốc khi 'sản xuất' 200 bài báo một năm

Số lượng bất thường

Thông thường, các nhà nghiên cứu chỉ công bố được một vài bài báo mỗi năm, với mục tiêu tìm ra những phát hiện khoa học mới hoặc giải pháp cho các vấn đề thực tế mà doanh nghiệp và cơ quan chính phủ đang gặp phải. Những giáo sư năng suất có thể công bố một chục nghiên cứu hoặc hơn.

Thế nhưng GS. Nicholas Polson (Trường Kinh doanh Booth thuộc Đại học Chicago, Mỹ) đã làm được một điều ít có tiền lệ: đứng tên tác giả hoặc đồng tác giả của hơn 200 bài công bố và 14 đầu sách trong năm nay.

Nền tảng trực tuyến SSRN - nơi các nhà nghiên cứu chia sẻ các bài báo khoa học, bao gồm cả những công trình chưa qua bình duyệt - cho biết đã gỡ 257 công trình của GS. Polson trong tháng qua, đồng thời đóng băng các tài khoản của ông này sau khi nhận thấy số lượng công bố tăng vọt.

Câu chuyện bắt đầu vào cuối tháng 8/2026, nhà kinh tế học Jeremy Horpedahl (Đại học Central Arkansas, Mỹ), phát hiện ra điều bất thường khi xem trang SSRN của GS. Polson và thấy hiển thị 258 working papers (bản thảo nghiên cứu) trong năm 2026. Riêng tháng 8 có 104 bài được đăng; ngày 26/8 có sáu bài. Nhiều bài không phải ghi chú ngắn mà có độ dài hàng chục trang, và có cả các nghiên cứu lý thuyết toán học phức tạp và nghiên cứu thực nghiệm có phân tích hồi quy.

Andrew Gelman, giáo sư thống kê tại Đại học Columbia, sau đó viết về trường hợp này trên blog Statistical Modeling, Causal Inference, and Social Science và cho biết ông cũng nhận thấy khối lượng công bố là bất thường.

Sau khi bị giới học thuật phát hiện, số lượng các bài đã đăng của GS. Polson trên SSRN giảm dần và cuối cùng thì gần như toàn bộ các bài trên tài khoản của ông đã bị gỡ khỏi nền tảng.

Những người chỉ trích GS. Polson không cáo buộc ông đã gian lận học thuật, nhưng kinh ngạc trước năng suất nghiên cứu của nhà khoa học này và đặt câu hỏi, liệu một con người có thực sự viết nổi các bài báo chất lượng cao với số lượng lớn như vậy trong một khoảng thời gian ngắn hay không.

Thêm vào đó, một số học giả chỉ ra vấn đề là mặc dù SSRN yêu cầu các nhà nghiên cứu phải công khai việc sử dụng AI trong công trình của mình, nhưng Polson dường như đã "ngó lơ" điều đó.

Chất lượng đến đâu?

Phần lớn các bài nghiên cứu mới của GS. Polson tập trung vào lĩnh vực thống kê và toán, tuy nhiên một số nghiên cứu đề cập đến những chủ đề khác được công chúng quan tâm rộng rãi hơn như: áp lực tài chính có thể dẫn đến việc cắt giảm an sinh xã hội và các chương trình phúc lợi; lý do một số người chơi đạt thành tích xuất sắc trong những trò chơi mang tính chiến lược như cờ vua; và cách TikTok lựa chọn, đề xuất những video có khả năng thu hút người xem mà không cho họ biết về cơ chế này.

"Hai trăm bài trong một năm rõ ràng là điều cực kỳ bất thường", Auyon Siddiq, phó giáo sư về quản trị vận hành và công nghệ tại Đại học California, Los Angeles và là một trong những người đầu tiên phát hiện ra con số đáng ngờ này, nói. "Vấn đề không chỉ là số lượng, mà còn là sự đa dạng của các chủ đề nghiên cứu và sự khác biệt so với những công trình trước đây của ông ấy".

Andrew Gelman cho biết ông không đọc toàn bộ các bài báo của Polson nhưng đã đọc một bài báo dài 80 trang mà Polson là đồng tác giả và không nhận thấy bài báo này có giá trị đáng kể nào, đồng thời còn nhận ra có vẻ AI đã viết một phần nội dung.

Gelman cũng không hiểu tại sao một giáo sư đã có vị trí vững chắc tại một trường kinh doanh danh tiếng như Polson lại sử dụng AI để 'sản xuất hàng loạt' một số lượng bài báo lớn đến như vậy.

"Người ta thường hay nói về gian lận học thuật và những chuyện tương tự [để có công việc hoặc để thăng tiến], nhưng ông ấy có được lợi lộc gì đâu", Gelman nói. "Ông ấy đã vào biên chế rồi".

Trong email phản hồi tờ The Washington Post, GS. Polson thừa nhận rằng ông đã dùng AI để hỗ trợ thực hiện các công trình này, nhưng không trả lời phần câu hỏi liệu ông đã công khai việc sử dụng AI trong các bài báo hay chưa. Nhà khoa học này khẳng định mình đã hoàn thành các bài báo nhờ nỗ lực nghiên cứu các vấn đề mà mình quan tâm, còn AI chỉ hỗ trợ ông làm việc nhanh hơn mà thôi.

"Rõ ràng AI giúp một nhà nghiên cứu vốn đã năng suất trở nên năng suất hơn rất nhiều. Những công việc mang tính thủ công, tốn công sức giờ đã trở nên dễ dàng hơn", GS. Polson viết.

Nhà nghiên cứu này cũng cho rằng những người chỉ trích ông chưa thực sự đọc toàn bộ các công trình. Những khiếu nại và đàm tiếu có thể xuất phát từ "sự ghen tị và mong muốn sao chép quy trình làm việc của tôi. Nhưng ai mà biết được?".

Tranh cãi xung quanh GS. Polson diễn ra trong bối cảnh Đại học Chicago đang cố gắng hạn chế việc sử dụng thiết bị điện tử của sinh viên trong một số lớp học để đảm bảo họ thực sự học thay vì phụ thuộc vào AI. Đại học Chicago không trả lời các câu hỏi về việc liệu trường có yêu cầu giảng viên công khai việc sử dụng AI hay không, cũng như về việc liệu họ có lên kế hoạch tự tiến hành điều tra các công trình mà GS. Polson đã công bố trong năm nay.

Mối lo quá tải màng lọc phản biện

Câu chuyện về 200 bài báo cho thấy mối lo ngại ngày càng lớn trong giới học thuật về việc một số nhà nghiên cứu có thể dựa quá nhiều vào AI để viết bài, gây quá tải cho các tạp chí vốn cần thẩm định nghiên cứu chặt chẽ. Đơn cử, chỉ riêng nhà xuất bản học thuật Elsevier cho biết số lượng bài gửi đến các tạp chí của họ tăng khoảng 68% trong giai đoạn 2021-2025 - thời điểm mà ChatGPT bắt đầu xuất hiện.

Dù không ít nhà khoa học đồng ý rằng AI có thể giúp các học giả đẩy nhanh những công việc mang tính thủ công, nhiều người cũng cảnh báo rằng công nghệ này cũng có thể vô tình làm "ô nhiễm" quy trình nghiên cứu khi tạo ra các công trình "xào nấu" từ nhiều nội dung trước đó, hoặc trùng lặp, thậm chí bịa đặt tài liệu tham khảo và có sai sót nghiêm trọng về dữ liệu.

Một nghiên cứu tổng quan được thực hiện trong năm nay, xem xét 3.200 bài báo đã qua bình duyệt, cho thấy 2% trong số đó có ít nhất một tài liệu tham khảo không thể xác minh. Một nghiên cứu khác về các bài báo được chấp nhận tại một số hội nghị liên quan đến AI phát hiện hơn 300 bài có ít nhất một trích dẫn không tồn tại.

"Sẽ có một làn sóng các nghiên cứu chất lượng thấp tràn vào, trong khi hệ thống hiện nay chưa đủ khả năng để xử lý lượng nghiên cứu đó", Claudine Gartenberg, biên tập viên cấp cao của tạp chí học thuật có bình duyệt Organization Science, cho biết.

Lo ngại này không chỉ liên quan đến vụ việc của GS. Polson. Ngay cả trước khi AI xuất hiện, các nhà khoa học đã cảnh báo rằng những nghiên cứu sai sót hoặc gian lận có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng nếu chúng lọt qua các khâu kiểm duyệt và khiến cả công chúng lẫn các nhà quản lý hiểu sai vấn đề.

Đơn cử, một nghiên cứu công bố năm 1998 trên tạp chí Lancet từng cho rằng có mối liên hệ giữa vaccine MMR (phòng sởi, quai bị và rubella) với bệnh tự kỷ. Dù bài báo này sau đó bị rút xuống, nhưng nó đã góp phần làm gia tăng lo ngại về độ an toàn của vaccine và khiến tỷ lệ tiêm chủng giảm xuống.

Các nhà nghiên cứu lo ngại những bài báo do AI tham gia viết có chất lượng thấp sẽ làm xói mòn niềm tin vào quy trình bình duyệt, làm giảm tác động của những khám phá khoa học vốn có tiềm năng mang lại giải pháp cho các vấn đề quan trọng trong đời sống.

Kim Dung tổng hợp