Năm 2025, khoảng 10.109 chuyên gia có học vị tiến sĩ trong lĩnh vực khoa học và các lĩnh vực liên quan ở Mỹ đã nghỉ việc khi Tổng thống Donald Trump cắt giảm đáng kể nhân sự liên bang.
Con số này chỉ chiếm 3% trong số 335.192 nhân viên chính phủ liên bang đã nghỉ việc vào năm ngoái, nhưng lại chiếm 14% tổng số tiến sĩ đang làm việc trong các lĩnh vực STEM hoặc y tế vào cuối năm 2024, khi Tổng thống Joe Biden sắp mãn nhiệm.
Những thông tin trên được trích xuất từ dữ liệu việc làm do Văn phòng Quản lý Nhân sự Nhà Trắng (OPM) công bố vào đầu tháng 1/2026.
Trong năm 2025, số tiến sĩ STEM ở Mỹ nghỉ việc nhiều hơn số người được tuyển dụng mới 11 lần, khiến tổng số tiến sĩ STEM hao hụt 4.224 người. Ảnh: Getty Image
Sau khi xem xét dữ liệu ở 14 cơ quan nghiên cứu, các tác giả phát hiện trong năm 2025, số tiến sĩ STEM nghỉ việc nhiều hơn số được tuyển dụng mới 11 lần, khiến tổng số tiến sĩ STEM hao hụt 4.224 người.
Các phân tích cho thấy tác động đặc biệt nghiêm trọng tại những cơ quan vốn có nguồn nhân lực khoa học dồi dào như Quỹ Khoa học quốc gia (NSF). Nhìn chung, các tiến sĩ rời đi đều là những người giàu chuyên môn kinh nghiệm trong các lĩnh vực và nắm rõ cách thức hoạt động của các cơ quan này.
Biến động nhân lực lên đến đỉnh điểm
Trong năm 2025, số lượng tiến sĩ STEM ở 14 cơ quan đều suy giảm đáng kể so với năm 2024, thời điểm trước khi ông Trump nhậm chức. Viện Y tế Quốc gia đứng đầu danh sách với hơn 1.100 người rời đi, so với 421 người được tuyển dụng vào năm 2024.
Tính trung bình, số lượng chuyên gia rời khỏi 14 cơ quan nghiên cứu trong năm 2025 nhiều gấp ba lần so với năm 2024. Trong đó, các cơ quan có tỷ lệ rời đi tăng cao nhất là Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia (NOAA), Cơ quan Bảo vệ môi trường (EPA) và Cục Lâm nghiệp Mỹ (USFS). Đồng thời, số lượng tiến sĩ STEM được tuyển dụng tại mỗi cơ quan trong năm 2025 cũng thấp hơn đáng kể so với năm 2024.
Việc mất đi nguồn nhân lực chất lượng là đòn giáng mạnh vào các cơ quan này, đặc biệt với những nơi vốn thiếu nhân sự trong nhiều năm qua như NOAA.
Trong bối cảnh cuộc khủng khoảng khí hậu đang diễn biến nhanh hơn và thời tiết khắc nghiệt xảy ra thường xuyên hơn, nhiều người cho rằng việc này sẽ làm suy yếu thêm khả năng dự báo chính xác các cơn bão, lốc xoáy và nhiều hiện tượng cực đoan khác có nguy cơ gây thiệt hại nặng nề về người và của.
Điều này không chỉ tác động trong phạm vi nước Mỹ mà còn ảnh hưởng tới hoạt động của nhiều cơ quan khí tượng trên khắp thế giới. Bởi lẽ, dữ liệu do NOAA thu thập không chỉ ở Mỹ mà còn trên toàn cầu, trong đó có Việt Nam.
Những cơ quan chịu tổn thất lớn nhất
Mặc dù tổng quỹ lương cho các tiến sĩ STEM và các nhóm nhân sự còn lại ở 14 cơ quan trong khảo sát của Science đều giảm, nhưng các vị trí nghiên cứu tại NSF, EPA, Bộ Năng lượng và USFS bị ảnh hưởng nặng nhất. Ở bốn cơ quan này, tỷ lệ rời đi của nhân lực được đào tạo chuyên sâu đều cao hơn so với các nhóm.
Tại NSF, tính từ ngày 1/1 đến ngày 30/11, 205 tiến sĩ STEM đã rời đi, chiếm 40% tổng số tiến sĩ trước thời Trump là 517 người. Đây là tỷ lệ cao kỷ lục trong số các cơ quan. So với những nơi khác, tiến sĩ STEM cũng chiếm phần lớn trong tổng số nhân lực tại NSF - khoảng 30% trong giai đoạn cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Biden. Tình trạng thất thoát nhân lực trong năm 2025 khiến tỷ lệ này giảm xuống còn 26% vào ngày 30/11/2025.
Lý do rời đi của các tiến sĩ STEM Mỹ trong năm qua. Thanh An Việt hóa từ đồ họa của Science.
Lý do rời đi
Không lâu sau lễ nhậm chức lần thứ hai của Tổng thống Donald Trump vào ngày 20/1/2025, chính quyền mới đã đóng băng nhiều khoản tài trợ và sa thải hàng loạt nhân viên liên bang. Sau khi bị cắt giảm tài trợ, các cơ quan buộc phải tinh giản nhân sự và tái cấu trúc quy mô lớn.
Tuy nhiên, phân tích của Science cho thấy việc cắt giảm biên chế chỉ chiếm một phần nhỏ trong số các trường hợp rời đi vào năm 2025.
Trong khi tỷ lệ nghỉ việc do cắt giảm biên chế ở các cơ quan khác không cao hơn 6%, con số này ở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) là 16%, tương đương với khoảng 83 người trong số 519 tiến sĩ STEM rời CDC năm ngoái nhận được thông báo sa thải. Một số cơ quan báo cáo không có tiến sĩ STEM nào nghỉ việc trong năm 2025 do cắt giảm biên chế.
Tại hầu hết các cơ quan, lý do phổ biến nhất khiến các nhà nghiên cứu rời đi là nghỉ hưu và tự thôi việc. Mặc dù OPM xếp loại "nghỉ việc tự nguyện" cho nhiều trường hợp như vậy, song các yếu tố bên ngoài như nỗi sợ bị sa thải, sức hấp dẫn của chính sách bồi thường nhằm khuyến khích nhân viên tự nguyện thôi việc, hoặc sự bất đồng sâu sắc với các chính sách của Trump, có thể đã tác động đến nhiều quyết định nghỉ việc.
Nhiều tiến sĩ rời đi vì các vị trí công việc của họ bị chấm dứt (do tái cơ cấu, hết ngân sách, đóng chương trình...). Tại NSF, 45% trong số 204 tiến sĩ STEM rời đi vào năm 2025 đang trong quá trình luân chuyển công tác - họ là những nhà nghiên cứu tạm nghỉ công tác tại các trường đại học để làm việc tại NSF. Năm ngoái, NSF đã giảm ba phần tư các vị trí này.
Tạp chí Nature cũng đã nhìn lại hoạt động KH&CN Mỹ năm 2025 và đánh giá, một năm qua, với hơn 7.800 khoản tài trợ nghiên cứu bị chấm dứt hoặc đóng băng, nền khoa học Mỹ đã bị gián đoạn, thu hẹp đáng kể và hạn chế những lĩnh vực khoa học mà đất nước theo đuổi.
Thanh An tổng hợp
---
Nguồn tham khảo:
Monica Hersher, Jeffrey Mervis, U.S. government has lost more than 10,000 STEM Ph.D.s since Trump took office, Science. 26/01/2026. https://www.science.org/content/article/u-s-government-has-lost-more-10-000-stem-ph-d-s-trump-took-office
Gordon McBean, Terminations at U.S. government agencies that monitor extreme weather events will have negative effect, Theconversation, 13/04/2025. https://theconversation.com/terminations-at-u-s-government-agencies-that-monitor-extreme-weather-events-will-have-negative-effects-251314
Max Kozlov, Jeff Tollefson and Dan Garisto, US science after a year of Trump, Nature, 20/01/2026. https://www.nature.com/immersive/d41586-026-00088-9/index.html