Ngày 5/12, tại TPHCM, Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin (Bộ KH&CN) phối hợp với Khu Công viên phần mềm Quang Trung (QTSC) và Trung tâm Hỗ trợ và Tư vấn chuyển đổi số TPHCM (DXCenter) tổ chức hội thảo "Xúc tiến đầu tư vào Khu công nghệ số tập trung".
Khu công nghệ số tập trung là khu chức năng, tập trung các hoạt động nghiên cứu và phát triển; hỗ trợ; đào tạo; ươm tạo công nghệ số và doanh nghiệp công nghệ số; sản xuất và kinh doanh sản phẩm, dịch vụ công nghệ số; cung cấp hạ tầng, cung ứng dịch vụ cho các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân và các hoạt động khác trong khu.
 |
Ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: KA |
Ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin, cho biết từ năm 2006, mô hình khu công nghệ thông tin tập trung đã được luật hóa và sáu đó được hướng dẫn trong Nghị định 154/2013/NĐ-CP, đặt viên gạch đầu tiên cho hệ thống khu công nghệ số tập trung của nước ta.
Đến nay, hệ thống này đã đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận: tám khu công nghệ số tập trung được thành lập tại Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng và Cần Thơ với tổng quỹ đất đạt 2,588 triệu m², tăng hơn 10 lần so với năm 2013. Trong đó, Công viên phần mềm Quang Trung (TPHCM) đi vào hoạt động từ năm 2001 và được xem là khu phần mềm – công nghệ số tập trung đầu tiên của cả nước. Tiếp đó là Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội) thành lập vào năm 1998, Khu Công nghệ cao TPHCM hình thành từ năm 2002, Khu Công nghệ cao Đà Nẵng ra đời vào năm 2010... đã tạo nền tảng quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển công nghiệp công nghệ thông tin tại Việt Nam.
 |
Tổng quan khu Công viên phần mềm Quang Trung. Ảnh: QSTC |
Tại hệ thống các khu công nghệ cao này hiện có hơn 630 doanh nghiệp công nghệ số đang hoạt động với tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 20% mỗi năm. Lực lượng lao động chất lượng cao (người lao động có sức khoẻ tốt, trình độ tay nghề cao, kỹ năng chuyên môn tốt) đạt 42.450 người, tăng gấp đôi so với năm 2013. Hiệu suất sử dụng đất cũng đạt mức 10 triệu USD/ha/năm – cao hơn nhiều so với các khu chức năng khác (ở một số khu công nghiệp, khu chế xuất tại Bình Dương, Đồng Nai,..., hiệu suất sử dụng đất bình quân đạt khoảng hơn 5 triệu USD/ha/năm).
Ông Lịch nhấn mạnh, những con số này cho thấy khu công nghệ số tập trung là nơi doanh nghiệp tạo ra giá trị, nuôi dưỡng tri thức và thúc đẩy đổi mới sáng tạo mạnh mẽ. Và theo ông, phát triển khu công nghệ số tập trung không chỉ là xây dựng bất động sản công nghiệp, mà là tạo ra một hệ sinh thái toàn diện, nơi doanh nghiệp - từ startup đến tập đoàn toàn cầu - có thể sáng tạo, thử nghiệm và mở rộng ra thị trường thế giới. Trên thực tế, theo Luật Công nghiệp Công nghệ số, khi hoạt động trong các khu công nghệ số tập trung, doanh nghiệp được phép triển khai thử nghiệm có kiểm soát đối với sản phẩm, dịch vụ ứng dụng công nghệ số, đồng thời tiếp cận hạ tầng số tối ưu, hưởng ưu đãi đặc thù và làm việc trong môi trường đổi mới liên tục.
Nói cụ thể hơn về các ưu đãi đặc thù, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng tập sự Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin, cho biết dự án đầu tư xây dựng hạ tầng trong khu công nghệ số tập trung được áp dụng thuế suất 10% trong 15 năm, miễn thuế bốn năm đầu và giảm 50% (chỉ phải nộp 5%) trong chín năm tiếp theo.
Các dự án hoạt động trong khu cũng được áp dụng chính sách ưu đãi tương tự. Đặc biệt, với các dự án siêu lớn từ 6.000 tỷ đồng (trọng điểm, bán dẫn, phụ trợ...), thời gian ưu đãi được kéo dài 1,5 lần và doanh nghiệp được khấu trừ 200% chi phí nghiên cứu – phát triển, tức doanh nghiệp chi một đồng cho nghiên cứu - phát triển, thì khi tính thuế được ghi nhận thành hai đồng chi phí, qua đó làm giảm thu nhập chịu thuế.
Ngoài ra, doanh nghiệp đầu tư xây dựng khu công nghệ số tập trung được miễn tiền thuê đất trong toàn bộ thời gian triển khai dự án. Riêng các dự án sản xuất sản phẩm công nghệ số trọng điểm, sản phẩm phần mềm, chip bán dẫn, AI được miễn tiền thuê đất cho toàn bộ thời hạn thuê. Các dự án thuộc lĩnh vực đầu tư công nghệ số được miễn thêm thuế nhập khẩu hàng hóa, nguyên liệu vật tư, linh kiện (trong nước chưa sản xuất được) phục vụ trực tiếp hoạt động sản xuất. Đáng chú ý, các doanh nghiệp trong khu còn được hỗ trợ 50% chi phí đào tạo và phát triển nhân lực; hỗ trợ một phần hoặc lên tới 50% chi phí đầu tư ban đầu cho các dự án R&D thuộc nhóm ưu tiên như bán dẫn, AI;...
Nhờ môi trường thuận lợi, các khu công nghệ số tập trung đã có những bước phát triển ấn tượng. Ông Phan Phương Tùng, Giám đốc Trung tâm DXCenter (trực thuộc QTSC), chia sẻ, sau gần 25 năm vận hành, "một đồng vốn bỏ ra, QTSC kêu gọi được 24 đồng vốn đầu tư". Các chuyên gia tại QTSC đã phát triển 650 sản phẩm, với hàng chục sản phẩm được triển khai thực tế và có tám bằng sáng chế được công nhận.
 |
Trung tâm giám sát điều hành QSTC. Ảnh: QSTC |
Do ô nhiễm môi trường là một hệ quả gián tiếp nhưng rất rõ ràng của quá trình phát triển công nghệ số (hạ tầng vận hành công nghệ số tiêu thụ nhiều tài nguyên điện và nước, khai thác các kim loại hiếm để sản xuất thiết bị...), các khu công nghệ số tập trung ở Việt Nam đang hướng tới tạo dựng môi trường xanh ngay tại chỗ. Như ông Phan Phương Tùng cho biết, định hướng của QTSC trong thời gian tới là phát triển thành "khu công nghệ số – đô thị xanh – thông minh". Hiện tại, nhờ áp dụng số hóa toàn diện, triển khai nền tảng IoT trong quan trắc môi trường, đo đếm điện từ xa, quản lý tòa nhà thông minh..., QTSC đã giảm được 35% chi phí điện và tiết kiệm 15–30% chi phí nhân sự.
Trong khi đó, ông Phạm Đức Thành, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Cổ phần Địa ốc Sài Gòn, thông tin Khu Công nghệ số Yên Bình tại Thái Nguyên cũng hướng đến mục tiêu xây dựng môi trường sống xanh chuẩn Net Zero cho chuyên gia và người lao động. Khu công nghệ số này là một mô hình tổ hợp công nghệ - đô thị, với tham vọng trở thành hệ sinh thái công nghệ chuẩn quốc tế. Dự án có tổng mức đầu tư 6.000 tỷ đồng, đang được triển khai và dự kiến hoàn thành vào quý 3/2028.
Tổng kết Hội thảo, ông Nguyễn Khắc Lịch khẳng định, Bộ KH&CN tiếp tục đồng hành cùng các địa phương, nhà đầu tư và doanh nghiệp, chủ động lắng nghe và tháo gỡ vướng mắc; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi nhất để các khu công nghệ số tập trung phát triển hiệu quả, bền vững và mang lại giá trị cao cho doanh nghiệp cũng như cho nền kinh tế quốc gia.
Bài đăng KH&PT số 1374 (số 50/2025)
Kiều Anh