Việc phục hồi và phát triển giống lúa mùa có ý nghĩa rất quan trọng, giúp bảo tồn nguồn gen quý hiếm, đa dạng sinh học, xây dựng được thương hiệu gạo sạch, chất lượng cho tỉnh Kiên Giang nói riêng và cho Việt Nam nói chung.
Xuất phát từ nhu cầu thực tế đó, Sở KH&CN tỉnh Kiên Giang đã triển khai đề tài "Nghiên cứu phục tráng các giống lúa mùa đặc sản, hoàn thiện quy trình kỹ thuật canh tác và xây dựng thương hiệu gạo vùng U Minh Thượng, tỉnh Kiên Giang", và giao Viện lúa Đồng bằng sông Cửu Long chủ trì thực hiện.
Giống lúa mùa đặc sản thường được gieo cấy vào vụ mùa từ tháng Năm - tháng Sáu, thu hoạch vào cuối tháng 10 – 11, và tạo ra sản phẩm gạo có chất lượng cao, mùi vị đặc trưng. Những giống này thường được lưu giữ, chọn lọc qua nhiều thế hệ, gắn liền với tập quán canh tác truyền thống và văn hóa địa phương.
Đề tài đã thí nghiệm đánh giá tính chống chịu mặn của 22 giống lúa mùa trong môi trường dinh dưỡng Yoshida (dùng phổ biến trong nghiên cứu trồng lúa và các loại cây thủy sinh chứa các nguyên tố đa lượng và vi lượng cần thiết cho cây trồng như kẽm sunfat, đồng sunfat, axit boric, canxi clorua,...), có bổ sung muối natri clorua ở các nồng độ 0‰, 4‰, 8‰ và được thực hiện trong nhà lưới.
 |
Thử nghiệm trồng các giống lùa mùa triển vọng. Ảnh: NNC |
Kết quả, khảo nghiệm đã chọn năm giống lúa triển vọng là Nếp Thơm, Ba Bụi, Một Bụi, Tiêu Chệt và Bằng Đỏ để phục tráng làm thuần đến thế hệ G1 và đưa vào tám mô hình trình diễn tại bốn huyện An Biên, An Minh, Vĩnh Thuận và U Minh Thượng. Qua đó, xác định được ba giống lúa Ba Bụi, Một Bụi và Tiêu Chệt để sản xuất siêu nguyên chủng và đã sản xuất được 160 kg giống lúa siêu nguyên chủng cho mỗi giống. Các giống này thuộc nhóm giống lúa mùa sớm và lỡ, phù hợp cho hệ thống canh tác lúa tại địa phương, và hiện vẫn đang được nhân rộng tại bốn huyện nói trên.
Sản xuất giống lúa siêu nguyên chủng là quá trình nhân giống cây trồng từ các giống thuần chủng chất lượng cao, đảm bảo sự đồng nhất về di truyền và không có sự pha tạp. Các giống siêu nguyên chủng được kiểm tra kỹ lưỡng về chất lượng, sức khỏe cây trồng và khả năng chống chịu với các yếu tố môi trường. Quá trình này giúp tạo ra các cây giống đạt tiêu chuẩn cao, không có bệnh, có khả năng sinh trưởng tốt, cho năng suất cao và chất lượng ổn định.
Bên cạnh đó, Đề tài triển khai tám mô hình sản xuất các giống lúa mùa đã được phục tráng, với năng suất từ 3,5-4,5 tấn/ha, đạt tiêu chuẩn xuất khẩu và phù hợp với điều kiện canh tác tại các huyện vùng U Minh Thượng, qua đó, xây dựng thương hiệu gạo vùng U Minh Thượng (đã được Cục Sở hữu Trí tuệ chấp nhận đơn đăng ký nhãn hiệu).
Đề tài được Sở KH&CN Kiên Giang nghiệm thu với kết quả đạt.
Tin đăng KH&PT số 1339 (số 15/2025)
Vương Hùng