Cuối năm 2025, khi Anthropic tung ra Opus 4.5, phiên bản mới của Claude Code, có thể giải quyết các tác vụ lập trình phức tạp, chạy liên tục nhiều giờ liền và điều phối cả một dàn tác tử phụ (subagents) tác chiến cùng lúc, nhiều lập trình viên đã dành cả ngày tự giam mình trong phòng làm việc, say mê vọc vạch "món đồ chơi" mới giúp họ dựng phần mềm với tốc độ nhanh chóng - như thể có hàng trăm phân thân của chính mình đang hỗ trợ.
Hiểu đơn giản, tác tử AI (AI agent) là hệ thống AI có thể tự lập kế hoạch, sử dụng công cụ và thực hiện một chuỗi hành động để hoàn thành mục tiêu; còn tác tử phụ là những tác tử được tác tử chính giao thực hiện các nhiệm vụ cụ thể.
Tương tự cách OpenAI từng đánh giá thấp tác động của ChatGPT, Anthropic cũng không lường trước được bản phát hành này lại có thể khuấy động cộng đồng công nghệ đến vậy. Garry Tan, CEO của vườn ươm khởi nghiệp Y Combinator, cho biết ông đã khai thác tối đa sức mạnh của Claude Code: "Tôi đã lập trình với tốc độ khoảng 4 triệu dòng code mỗi năm, gấp 90 lần hiệu suất đỉnh cao của tôi khi còn làm kỹ sư vào năm 2013 - về cơ bản tương đương một đội ngũ gồm 90 Garry cộng lại."
Cùng với đó, các kỹ sư cũng sử dụng phần mềm mã nguồn mở OpenClaw để tự tạo các tác tử AI cá nhân hóa, có thể thực hiện những công việc cụ thể theo nhu cầu của từng người dùng. Khác với chatbot thông thường, OpenClaw có thể kết nối với các mô hình AI như Claude Code và sử dụng chúng để tự động chạy ngầm, kết nối với dữ liệu máy tính, lướt web và giải quyết chuỗi tác vụ phức tạp mà không cần con người can thiệp liên tục. Người dùng có thể dễ dàng điều khiển và giao việc cho tác tử AI thông qua các ứng dụng quen thuộc như WhatsApp hay Slack.
Nhờ OpenClaw, người dùng có thể dễ dàng điều khiển và giao việc cho tác tử thông qua các ứng dụng quen thuộc như WhatsApp hay Slack. Ảnh chụp màn hình từ website của OpenClaw.
Năng lực vượt trội của các tác tử AI giúp một cá nhân có thể thực hiện khối lượng công việc tương đương cả một đội ngũ kỹ sư hùng hậu. Một số lãnh đạo công nghệ thậm chí thừa nhận họ dành hàng giờ mỗi ngày chỉ để theo dõi các tác tử tự động làm việc thay vì điều hành công việc doanh nghiệp thông thường.
Với hai bước đột phá then chốt - sản phẩm thương mại Claude Code và nền tảng mã nguồn mở OpenClaw - nhiều người tin rằng giờ đây con người đã được giải phóng phần nào sức lao động.
Mắc kẹt trong guồng quay công việc
Thế nhưng, hiện thực của ngành công nghệ lại cho thấy điều ngược lại.
Mới 6 giờ sáng tại San Francisco, Aditya Sharma, nhà đồng sáng lập 27 tuổi của startup Keel, mới chợp mắt sau một đêm thức trắng cùng dàn bot AI tạo sinh của mình. Keel chuyên phát triển phần mềm hỗ trợ xử lý sự cố cho các đội ngũ công nghệ thông tin, và các tác tử AI của công ty hiện đảm nhiệm nhiều khâu - từ tạo thêm tính năng hoặc tiện ích mới cho sản phẩm/dịch vụ dựa trên nhu cầu của khách hàng, nghiên cứu mô hình nội bộ cho đến giám sát các chiến dịch tiếp thị.
Tuy nhiên, do các hệ thống tự hành này liên tục đòi hỏi sự chỉ dẫn hoặc cung cấp thêm ngữ cảnh trong lúc xử lý công việc, Sharma thấy mình luôn trong tình trạng phải túc trực 24/7. Việc để AI bị "treo" suốt 8 tiếng quá lãng phí, bởi chúng có thể hoàn thành tác vụ vào bất kỳ lúc nào, kể cả giữa đêm. Guồng quay này khiến anh phải từ bỏ giấc ngủ trọn vẹn về đêm cũng như lạm vào thời gian nghỉ ngơi ngoài giờ làm việc.
Thực tế tại Thung lũng Silicon cho thấy Sharma không phải là trường hợp cá biệt. Dù văn hóa làm việc cật lực vốn đã ăn sâu vào giới khởi nghiệp, năng lực ngày càng lớn của các tác tử AI cùng tốc độ tiến hóa chóng mặt của các mô hình nền tảng đang khiến các lập trình viên càng thêm kiệt quệ.
Peter Pezaris (56 tuổi) từng hứa với vợ sẽ "rửa tay gác kiếm" trong năm nay sau hơn 30 năm lăn lộn trong ngành công nghệ cùng bốn thương vụ thoái vốn thành công. Thời trẻ, ông từng hai lần phải nhập viện cấp cứu giữa những giai đoạn làm việc bán mạng. Đỉnh điểm có đợt ông chỉ ngủ đúng một tiếng mỗi đêm suốt cả tháng trời trước khi ngất xỉu ngay tại văn phòng.
Dù đã tận hiến cho công việc, nhiều kỹ sư vẫn cảm thấy mỗi phút họ không làm việc là đang đánh mất khối lượng công việc của cả tuần. Ảnh: Pexels
Thế rồi, sức hút mãnh liệt từ cơn sốt AI cùng các công cụ thế hệ mới đã giữ ông ở lại với công việc. Bốn tháng trước, ông thành lập startup thứ năm mang tên Proxon nhằm phát triển phần mềm quản lý lực lượng lao động AI. "Nó giống hệt như chất gây nghiện," Pezaris ví von khi nói về việc cộng tác cùng các tác tử AI.
Giờ đây ông làm việc từ 7h30 sáng đến tận 2 giờ sáng hôm sau. Ông cùng các đồng nghiệp không lúc nào ngơi việc, bởi tốc độ thần tốc của các tác tử AI đồng nghĩa với việc số nhiệm vụ phát sinh cần giải quyết - những công việc AI chưa thể làm được - cũng tăng vọt.
Dù đã tận hiến hết mình cho công việc, nhiều kỹ sư vẫn cảm thấy mỗi phút họ không làm việc là họ đang đánh mất khối lượng công việc của cả tuần. Abby Grills, đồng sáng lập Riveter - nền tảng thu thập dữ liệu ứng dụng AI - luôn cảm thấy mình còn có thể làm được nhiều hơn thế và mỗi giờ làm việc đều mang tính sống còn đối với tương lai công ty. Cô cùng nhà đồng sáng lập Cody Watters là toàn bộ nhân sự của công ty. Cả hai liên tục lên kế hoạch tuyển dụng thêm người - nhưng rồi lại nhận ra họ hoàn toàn có thể tự gánh thêm một đầu việc nữa nhờ sự trợ giúp của các agent.
Họ thường làm việc 10 tiếng mỗi ngày và tự cho phép mình nghỉ một ngày cuối tuần. Grills ý thức rất rõ rằng nếu lúc nào cũng thiếu ngủ và không có nổi một chút cuộc sống riêng ngoài công việc, hiệu suất của cô sớm muộn cũng sẽ chạm đáy.
"Lúc nào tôi cũng thấy kiệt sức," cô nói. Dẫu vậy, "chúng tôi đã thận trọng hơn, và cố gắng nghỉ ngơi mỗi khi cơ thể lên tiếng."
Khủng hoảng nơi công sở
Fiona Fung, trưởng nhóm kỹ thuật phụ trách Claude Code tại Anthropic, chia sẻ rằng việc lạm dụng các tác tử tự hành còn biến công việc lập trình thành một môi trường cô độc. Khi các kỹ sư dành phần lớn thời gian giao tiếp với máy tính thay vì trao đổi với đồng nghiệp, họ không còn gắn kết với nội bộ công ty.
Các kỹ sư giờ đây không còn tương tác với đồng nghiệp nhiều như trước. Ảnh: Pexels
Fung cho biết Anthropic đã bắt đầu tổ chức các cuộc thi hackathon "chỉ để đảm bảo toàn đội vẫn tương tác cùng nhau", cũng như các buổi ăn trưa kết hợp "lập trình cặp" (pair programming) để nhân viên chia sẻ cách họ ứng dụng Claude Code.
Phát ngôn viên của Anthropic cho biết công ty đang theo dõi sát sao tác động của các công cụ AI lên nhân viên. "Chúng tôi nhận thấy các kỹ sư đang tìm ra những cách mới để học hỏi và cùng nhau phát triển sản phẩm," người đại diện này thông tin. "Nếu trước đây, việc bắt cặp là để cùng nhau giải quyết một bài toán hóc búa, thì nay các kỹ sư có xu hướng quan sát xem đồng nghiệp sử dụng các công cụ và hệ thống mới khác biệt ra sao so với mình. Nhờ đó, ngay cả khi khối lượng công việc chuyển dịch nhiều hơn sang việc cộng tác cùng tác tử, các kỹ sư vẫn tiếp tục học hỏi lẫn nhau."
Dù các lãnh đạo Anthropic như Fung khẳng định công ty đã giải quyết được "tâm tư" của nhân sự khi phải sử dụng AI liên tục, bức tranh lớn của toàn ngành cho thấy một cuộc khủng khoảng vẫn đang vây lấy người lao động trong ngành công nghệ. Tính từ đầu năm 2026 đến nay, ngành công nghệ toàn cầu đã ghi nhận hơn 125.000 lượt sa thải, vượt con số của cả năm 2025. Meta đã cho thôi việc 8.000 nhân sự trong năm nay, viện dẫn AI là lý do đằng sau quyết định tinh gọn.
Nỗi lo âu về nguy cơ bị thay thế đè nặng lên các kỹ sư. Không ít chuyên gia có bằng tiến sĩ và hàng chục năm kinh nghiệm cảm thấy hoang mang khi chứng kiến máy móc hoàn thành các bài thi kỹ thuật phức tạp với điểm số vượt trội. Một số kỹ sư thừa nhận họ rơi vào trạng thái mất phương hướng, bởi những ngày AI hoạt động hoàn hảo thì họ cảm thấy mình vô dụng, còn khi hệ thống gặp sự cố lớn thì họ lại không hiểu nổi mã nguồn phức tạp do máy tạo ra.
Tâm lý bất an này khiến nhiều nhân viên cho biết họ ngần ngại chia sẻ toàn bộ kiến thức chuyên môn và bí quyết nghiệp vụ cho các hệ thống AI của công ty vì lo sợ những dữ liệu ấy, một ngày nào đó, sẽ được dùng để đào tạo công cụ thay thế chính công việc của họ.
Hà Trang tổng hợp
---
Nguồn tham khảo:
Startup Founders Are Working Harder Than Ever to Keep Up With Their AI Agents, The Wall Street Journal
https://www.wsj.com/tech/ai/ai-agents-startup-work-culture-fa10494d
AI Agents Plunged the Tech World Into Chaos. Here’s Exactly How That Happened, Wired
https://www.wired.com/story/how-ai-agents-plunged-tech-world-into-chaos
Anthropic engineering head says Claude Code made employees’ work a ‘lonely experience’—and it could hint at Big Tech’s bigger morale problem, Fortune
https://fortune.com/2026/06/23/anthropic-engineering-head-claude-code-lonely-experience-big-tech-morale