Quên chúc mừng sinh nhật. Thờ ơ trước những cột mốc quan trọng của nhân viên. Đối với nhiều người quản lý, đó chỉ là những vấn đề nhỏ nhặt bởi họ bận trăm công nghìn việc làm sao có thể nhớ hết.
Nhưng nghiên cứu mới của GS Peter Cappelli (Trường Wharton, ĐH Pennsylvania) và các cộng sự lại cho thấy một thực tế khác.
Nhóm của ông đã quan sát 252 cửa hàng thuộc một chuỗi bán lẻ lớn. Nơi đây có quy định đến ngày sinh nhật mỗi nhân viên, quản lý phải tự tay đưa một tấm thiệp kèm món quà nhỏ. Công ty đặt ra chính sách này để tạo sự gắn kết giữa nhân viên với cấp quản lý.
GS Cappelli cho biết nhóm của ông muốn xác định ngưỡng cư xử - nếu vượt quá thì bắt đầu khiến công việc trục trặc. Nhưng để đo được điều họ tìm kiếm trong môi trường làm việc thật, chứ không phải trong các thí nghiệm khoa học hành vi, thì không hề đơn giản.
Đó là lý do nhóm nghiên cứu chọn chuỗi cửa hàng này. Với số lượng cửa hàng lớn, hệ thống của chuỗi lưu dữ liệu rất chi tiết về hiệu suất của nhân viên, cùng nhiều chỉ số liên quan khác.
Sau khi phân tích dữ liệu, nhóm nghiên cứu thấy nếu quản lý đưa thiệp và quà trong vòng 5 ngày quanh sinh nhật thì mọi chuyện vẫn ổn. Nhưng nếu quà và thiệp sinh nhật bị trao trễ, thì trong tháng sau sinh nhật, nhân viên có xu hướng xin nghỉ ốm nhiều hơn khoảng 50% so với trước và làm ít hơn 2 giờ so với nhóm nhận đúng hạn. Phần năng suất bị hụt này là một kiểu "trả đũa". Và chỉ cần họ nhận được quà rồi, mọi thứ sẽ quay trở lại quỹ đạo như ban đầu.
Có những chuyện tưởng chừng nhỏ nhặt với cấp trên nhưng lại khiến nhân viên giảm động lực, cảm hứng làm việc. Ảnh: CC
"Sự tổn thương thường bắt nguồn từ việc cảm thấy không được tôn trọng. Bất kể tổn thương đó ở mức nào đi nữa, thì nó cũng để lại một vết hằn trong lòng," GS Cappelli giải thích.
Những nhân viên cảm thấy chạnh lòng sẽ dùng nhiều ngày nghỉ phép có lương hơn, đi trễ, về sớm và nghỉ giải lao lâu hơn.
Nhóm nghiên cứu đã công bố kết quả trong bài báo "The Lower Boundary of Workplace Mistreatment: Do Small Slights Matter?" trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).
Đã có nhiều bài báo về các dạng ngược đãi nghiêm trọng như quấy rối tình dục hay bạo lực thể chất ở nơi làm việc, song đây là nghiên cứu đầu tiên đo lường rõ mối quan hệ nhân - quả từ những hành động rất nhỏ nhưng vẫn có thể gây tổn thương.
Việc làm rõ hậu quả của những việc này cũng rất quan trọng đối với doanh nghiệp và nhà quản lý, vì ước tính chi phí toàn cầu do mọi hình thức ngược đãi nơi làm việc gây ra - dẫn đến nghỉ ốm và giảm năng suất - dao động từ hơn 691 tỷ USD đến gần 1,1 nghìn tỷ USD mỗi năm.
"Những hành vi này thoạt nghe thì nhỏ nhặt thôi, nhưng vẫn thành vấn đề," GS Cappelli nói. "Đáng ngạc nhiên là ngưỡng ảnh hưởng thấp đến mức, chỉ một khoảnh khắc hẫng hụt rất nhẹ - thứ nhiều người nghĩ chẳng đáng kể - cũng đủ làm hiệu quả công việc giảm đi."
Nghiên cứu đề xuất rằng làm quản lý thì không nên chỉ quan tâm đến đầu ra, mà còn phải biết cách ứng xử và giao tiếp với nhân viên. Ảnh: Unsplash
Đặt mình vào góc nhìn của nhân viên
Ngoài phân tích dữ liệu, nhóm nghiên cứu còn khảo sát các quản lý về lý do họ có thể trao quà trễ. Điều này không phải cố ý; những quản lý chậm trễ nói rằng họ bị cuốn vào các ưu tiên vận hành hoặc mục tiêu doanh thu. Cả quản lý lẫn bộ phận nhân sự khẳng định không có chuyện họ cố tình trì hoãn trao quà.
GS Cappelli chia sẻ, ngay cả công ty cũng ngỡ ngàng khi biết một chuyện nhỏ như vậy lại kéo năng suất đi xuống, nhất là khi họ không cố ý trễ nải việc trao quà. Theo ông, kết quả này nhắc nhở các quản lý một điều quan trọng, đó là hãy thử đặt mình vào vị trí của nhân viên, vì cùng một sự việc nhưng cảm nhận của hai bên có thể rất khác nhau.
"Họ bất ngờ vì bản thân không hề cố ý làm phật lòng ai," Cappelli nói. "Nhưng từ phía nhân viên, cảm giác lại thành: ‘Chỉ cần đưa mỗi một tấm thiệp thôi mà, có khó gì đâu.’ Cùng một sự việc, nhưng hai góc nhìn khác hẳn nhau."
Trong bài báo, nhóm tác giả cũng nhấn mạnh rằng không phải lúc nào lỗi cũng nằm ở quản lý, vì việc bị đối xử tệ ở nơi làm việc có thể đến từ nhiều phía. Dù vậy, nghiên cứu vẫn đề xuất rằng làm quản lý thì không nên chỉ quan tâm đến đầu ra, mà còn phải biết cách cư xử và giao tiếp. Và bản thân doanh nghiệp cũng cần khéo léo để không khiến nhân viên bị tổn thương. Điều này sẽ có lợi cho chính doanh nghiệp.
Các nhà quản lý nên để ý và ghi nhận những điều quan trọng bên ngoài công việc đối với nhân viên, như sinh nhật, lễ tốt nghiệp, đám cưới, sinh em bé, chuyện tang gia. Chỉ vài cử chỉ thể hiện sự quan tâm cũng đủ khiến nhân viên thấy mình được coi trọng như một con người, chứ không phải chỉ là một cỗ máy làm việc được đánh giá bằng hiệu suất.
"Tôi nghĩ mấu chốt vẫn là mối quan hệ giữa người với người," Cappelli nói. "Một tấm thiệp sinh nhật được trao đúng lúc là phép lịch sự cơ bản. Nhưng chính những cử chỉ lịch sự ấy lại rất quan trọng."
---
Anh Thư tổng hợp
Nguồn tham khảo:
When employees feel slighted, they work less, research reveals
https://phys.org/news/2026-01-employees-slighted-reveals.html
The lower boundary of workplace mistreatment: Do small slights matter?
https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2503650122