Xã Châu Nhân, huyện Hưng Nguyên (cũ) từ lâu được biết đến là vùng đất còn giữ được nguồn rươi phân bố tự nhiên hiếm hoi của Nghệ An và có diện tích canh tác rươi - lúa lớn nhất tỉnh với khoảng 70 ha. Các giống lúa được gieo cấy thường là X33, Nếp 98, TBR225..., cho năng suất ổn định khoảng 5-6 tấn/ha, tuy nhiên giá trị kinh tế chưa cao. Do đó người dân luôn mong muốn có một giống lúa vừa thích hợp với điều kiện thổ nhưỡng, vừa tạo ra sản phẩm bán được giá hơn.
Trước thực tế đó, Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH&CN Nghệ An triển khai dự án "Ứng dụng tiến bộ KH&CN xây dựng mô hình nuôi rươi kết hợp trồng lúa theo hướng hữu cơ tại huyện Hưng Nguyên" và chọn xã Châu Nhân để thử nghiệm giống lúa ST25 từng hai lần được vinh danh là gạo ngon nhất thế giới.
Trong vụ xuân năm 2024, mô hình được triển khai trên diện tích 3 ha với 11 hộ dân tham gia. Toàn bộ quy trình canh tác tuân thủ nghiêm ngặt hướng hữu cơ: chỉ sử dụng phân chuồng hoai mục và phân vi sinh để bón lót, bón thúc, không dùng thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Rươi giống cũng được thả bổ sung để cải thiện môi trường ruộng và gia tăng nguồn lợi thủy sản. Sau hơn bốn tháng gieo cấy, đến cuối tháng Tư, đầu tháng Năm, lúa ST25 cho thu hoạch với năng suất trung bình 4,7 tấn/ha.
 |
Trồng lúa ST tại Nghệ An. Ảnh: NNC |
So với các giống lúa quen thuộc ở Châu Nhân, năng suất ST25 thấp hơn khoảng 0,5-1,3 tấn/ha. Nhưng lợi thế lại nằm ở chất lượng gạo và giá bán. Nếu lúa thường chỉ tiêu thụ với mức 10.000-11.000 đồng/kg, thì lúa ST25 hữu cơ được thị trường đón nhận mạnh mẽ, bán ra tới 15.000 đồng/kg. Nhờ đó, doanh thu đạt hơn 70 triệu đồng/ha, cao hơn từ 16,5 đến 28 triệu đồng, tức tăng khoảng 23-40% so với các giống lúa khác. Toàn bộ hơn 14 tấn lúa của mô hình đã được tiêu thụ nhanh chóng, thậm chí không đủ đáp ứng nhu cầu thị trường.
Kết quả khả quan từ vụ lúa ST25 đầu tiên trên đất ruộng rươi là cơ sở cho việc thực hiện các vụ lúa ST25 tiếp theo, cũng như để địa phương xem xét khả năng mở rộng diện tích trồng trên địa bàn xã. Đồng thời, Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH&CN Nghệ An tiếp tục cải tiến kỹ thuật canh tác, nhằm nâng cao năng suất lúa ST25 trồng trên đất ruộng rươi theo hướng hữu cơ.
Bài đăng KH&PT số 1362 (số 38/2025)
Vương Hùng