Người đàn ông muốn thu nhỏ cả thế giới

Hầu hết các doanh nhân đều mơ về những điều lớn lao. Nhưng Alan Dorfman thì làm ngược lại. Ông dành mọi giờ phút trong ngày để tìm cách thu nhỏ mọi thứ xung quanh chúng ta đến kích thước tin hin mà vẫn giữ nguyên công năng của chúng.

Từ ý tưởng của ông, hàng nghìn phiên bản thu nhỏ của các sản phẩm, chẳng hạn như súng phun nước Super Soaker, trò chơi bàn cờ Operation, trò chơi Hungry Hungry Hippos hay khối Rubik, đã ra đời, giúp cho hàng triệu người được trở về với ký ức tuổi thơ và mở ra một phân khúc đồ chơi trị giá hàng triệu USD.

Nhu cầu các sản phẩm công nghệ ... không cao

Trong một thế giới có vô vàn lựa chọn giải trí như hiện nay, thật bất ngờ là nhu cầu về những món đồ chơi nhỏ đến khó tin lại đang tăng lên nhanh chóng. Hiệp hội Đồ chơi Mỹ đã xếp đồ chơi siêu nhỏ vào một trong những xu hướng đồ chơi hàng đầu năm 2023. Theo Dorfman, niềm yêu thích những sản phẩm mới lạ của người Mỹ gần đây còn mạnh mẽ hơn khi mọi người tìm kiếm những thú vui đơn giản, không cần công nghệ cao từ những thời kỳ trước.

Khi còn trẻ, người đàn ông 66 tuổi này chưa bao giờ tưởng tượng được rằng công việc "thu nhỏ thế giới" sẽ trở thành sự nghiệp cả đời ông. Lớn lên ở Philadelphia, Dorfman tốt nghiệp trường Cao đẳng Dệt may và Khoa học Philadelphia, từng thử sức với thiết kế và tiếp thị nhưng không gắn bó lâu dài, còn trường luật thì quá nhàm chán khiến ông cũng dần từ bỏ.

Một ngày nọ, khi đang làm công việc bán sản phẩm hoa hồng gỗ cho các siêu thị và cửa hàng tiện lợi, Dorfman đã bắt gặp một cảnh tượng khiến ông bị thu hút ngay lập tức. Vào ngày hôm đó, ông chủ cửa hàng của Dorfman trở về từ một hội chợ thương mại, cầm trên tay một cục cao su đàn hồi được nặn thành hình một con bạch tuộc tí hon rồi ném lên tường. Con bạch tuộc từ từ trườn xuống, dính vào tường, rồi lại trườn xuống, các xúc tu đung đưa cho đến khi trôi xuống sàn nhà. Chính nhờ vậy, Alan Dorfman đã biết đến Wacky WallWalker - sản phẩm mà sau này trở thành một trong những trào lưu đồ chơi lớn nhất mọi thời đại.

"Tôi nghĩ đó là thứ tuyệt vời nhất mà tôi từng thấy", ông kể với tờ The Philadelphia Inquirer vào năm 2020. "Thứ đó chạm đến điều gì đó bên trong tôi. Tôi bỗng thấy mình tràn đầy hứng khởi", tờ The Wall Street Journal thuật lại.

Những sản phẩm tưởng chừng đơn giản như vậy đã định hình cách ông nhìn nhận thế giới: các vật dụng quen thuộc có thể mang đến sức hấp dẫn mới nếu được biến đổi theo một cách bất ngờ.

Không lâu sau, Dorfman được tuyển vào phụ trách bộ phận quà tặng tiệc tùng tại Larami, một công ty ở Philadelphia chuyên sản xuất đồ chơi súng phun nước mà sau này được biết đến với tên gọi Super Soaker. Năm 1989, ông rời Larami để thành lập công ty riêng Basic Fun, tập trung sản xuất những món đồ chơi kích thích khách hàng mua ngay khi nhìn thấy.

Vào thời điểm đó, việc đeo những món đồ chơi phun nước hình động vật trong sở thú làm vòng cổ hoặc móc chìa khóa đang rất thịnh hành. Dorfman đã nảy ra một ý tưởng và đề xuất với công ty cũ của mình: xin phép sản xuất phiên bản Super Soaker thu nhỏ để gắn vào móc chìa khóa. Song, Larami đã từ chối.

Không từ bỏ, Dorfman liên tục thuyết phục những người chủ sở hữu của Larami cho đến khi họ đồng ý xem xét ý tưởng và yêu cầu ông chế tạo một nguyên mẫu của sản phẩm. Khi Dorfman giới thiệu khẩu súng mini dài 3,5 inch (khoảng 8,9 cm), tất cả mọi người đều ca thán và cho rằng chẳng đời nào chiếc súng này có thể bắn nước được đâu.

Thế nhưng Dorfman đã chứng minh ngay điều ngược lại. Ông bóp cò khẩu súng tí hon, khiến nước bắn tung tóe lên chiếc cà vạt của một người có mặt ở đó. Thế là thỏa thuận đã được thông qua.

Ngay trong năm đầu tiên, Dorfman đã bán được 5 triệu khẩu súng tí hon, khởi đầu cho sự nghiệp rực rỡ của mình kéo dài hơn 30 năm sau đó. Trên mỗi sản phẩm ông làm ra đều có dòng cảnh báo khẳng định: "Đúng vậy! Đồ chơi mini thực sự có thể chơi được nha!".

Thu nhỏ không đồng nghĩa với đơn giản hóa

Từ đó đến nay, Dorfman đã thu nhỏ hàng nghìn sản phẩm. Điểm khác biệt trong cách làm của Dorfman nằm ở yêu cầu rằng sản phẩm thu nhỏ phải giữ được chức năng cơ bản của phiên bản gốc. Tiêu chí này khiến mỗi sản phẩm trò chơi lại đặt ra những thách thức kỹ thuật và thiết kế riêng.

Trong một cuộc phỏng vấn với The Wall Street Journal, ông kể rằng mình từng cưa đôi một chiếc bảng vẽ Etch A Sketch để hiểu rõ cơ chế hoạt động phức tạp bên trong. Với quả cầu ma thuật Magic 8 Ball, cần phải làm thế nào để khối chữ chứa câu trả lời nổi bên trong mà không hình thành bọt khí, bởi phiên bản tí hon của ông chỉ có đường kính khoảng một inch (2,5 cm). Với trò chơi rút gỗ Jenga, thách thức nằm ở việc làm thế nào để tăng trọng lượng cho những khối gỗ tí hon và đảm bảo chúng có thể xếp chồng lên nhau một cách chắc chắn, trong khi người chơi vẫn phải đẩy được các khối gỗ ra khỏi tháp bằng tăm bông. Thậm chí, với trò Trivial Pursuit (một dạng trò chơi bàn cờ), ông còn phải bán kèm một tấm thẻ phóng đại, bởi chữ in trên trò chơi quá nhỏ.

Những ví dụ này cho thấy thu nhỏ một sản phẩm không đơn thuần là giảm kích thước của thiết kế ban đầu. Nhà sản xuất phải giải quyết lại các vấn đề về cấu tạo, vật liệu, độ chính xác và trải nghiệm sử dụng trong một không gian hạn chế.

Với những món đồ mà Dorfman tin rằng sẽ thành công trên thị trường khi thu nhỏ, ông thường tự làm một mô hình thử nghiệm trước khi xin phép nhà sản xuất của phiên bản kích thước thông thường. Tất nhiên, không phải lúc nào mọi chuyện cũng suôn sẻ. Dorfman cho biết, cứ mỗi sản phẩm, thành công như Super Soaker hay Pokémon thì lại có hàng trăm sản phẩm thất bại. "Khoảng 500 sản phẩm thì mới có một sản phẩm thành công vang dội như Pokémon".

Trước khi Super Soaker mini thành công, các lãnh đạo ngành đồ chơi cũng hoài nghi ý tưởng của Dorfman. "Tại sao tôi phải mua một khẩu Super Soaker mini khi đã có một khẩu Super Soaker cỡ lớn cơ chứ?", họ đặt câu hỏi.

Theo nhận định của Jim Silver, Giám đốc điều hành trang đánh giá đồ chơi TTPM, đồng thời là nhà phân tích kỳ cựu trong ngành, sức mạnh của Dorfman nằm ở trực giác nhạy bén, biết khai thác những phiên bản thu nhỏ không chỉ để trưng bày mà còn có thể sử dụng thực sự.

Dorfman tiếp tục phát triển hướng đi này thông qua Super Impulse, doanh nghiệp ông thành lập sau khi rời Basic Fun, công ty đồ chơi mà ông từng điều hành. Dòng sản phẩm World’s Smallest - "Những thứ nhỏ nhất thế giới" - mà công ty phát triển đã trở thành một trong những dấu ấn của doanh nghiệp, với các phiên bản mini của nhiều thương hiệu đồ chơi quen thuộc. Hiện công ty nắm giữ giấy phép khai thác 185 thương hiệu, trong đó có các thỏa thuận với 24 công ty đồ chơi, bao gồm những tên tuổi hàng đầu trong ngành như Hasbro, Mattel và Spin Master, cùng các thương hiệu biểu tượng như Radio Flyer.

"Ông ấy có phần là người thích mạo hiểm, và sự mạo hiểm đó đã mang lại thành quả", Chris Byrne, chuyên gia tư vấn độc lập trong ngành đồ chơi và tác giả cuốn Toy Time, một cuốn sách về lịch sử những món đồ chơi kinh điển được yêu thích nhất, nhận xét với tờ Forbes.

Dorfman không nhìn thế giới theo cách mà hầu hết chúng ta vẫn thường nhìn. Thay vào đó, ông quan sát mọi thứ để tìm ra những vật thể mà mình có thể thu nhỏ.

Rời khỏi nhà là đầu óc ông đã bắt đầu chạy đua với những bài toán kỹ thuật hoặc thiết kế sản phẩm. Ý tưởng có thể đến từ bất cứ đâu: bản tin ngành, TikTok, Reddit, các công ty đồ chơi khác hay chính khách hàng đã mua sản phẩm.

Vợ của Dorfman gọi trạng thái ấy là "ánh nhìn xa xăm" - ánh sáng mơ màng trong mắt ông mỗi khi ông tính toán xem nên thu nhỏ thứ gì tiếp theo.

"Anh ấy không thể ngừng được", Michelle Dorfman, vợ của Dorfman, nói với The Wall Street Journal về giấc mơ theo đuổi những thứ tí hon của chồng mình. "Anh ấy nghĩ rằng mọi thứ đều có thể thu nhỏ, và bằng cách nào đó, anh ấy có thể khiến chúng hoạt động giống như phiên bản gốc ban đầu. Đó là thử thách của anh ấy, cũng là điều tạo động lực cho anh ấy mỗi ngày. Dù anh ấy vẫn nói rằng mình sẽ nghỉ hưu thôi, nhưng tôi thậm chí còn không thể hình dung nổi chuyện ấy [khi anh ấy đam mê như vậy]".

Đồ chơi chính là phiên bản thu nhỏ của những thứ xung quanh ta

Đầu năm nay, khi Michelle nói với Alan rằng bà đang cân nhắc học chơi mạt chược Mahjong, ông đã nói ngay rằng ông sẽ bắt tay lên kế hoạch tạo ra bộ Mahjong nhỏ nhất thế giới. "Mọi thứ", ông nói, "đều trông thú vị hơn khi có tỷ lệ kích thước khác thường".

Ông thường nhắc đến một trong những loại đồ chơi cổ xưa nhất được biết đến trong lịch sử: những cỗ xe ngựa thu nhỏ được tìm thấy trong các lăng mộ Ai Cập. "Đồ chơi là gì?", ông trầm ngâm. "Đó là phiên bản thu nhỏ của những thứ chúng ta nhìn thấy mỗi ngày."

Là một công ty tư nhân, Super Impulse không công bố doanh thu. Tuy nhiên, đại diện công ty cho biết doanh số của hãng đã tăng hơn 500% kể từ năm 2014. Dorfman ước tính rằng trong suốt sự nghiệp kinh doanh đồ chơi, ông đã bán được hơn nửa tỷ món đồ chơi mini. Các sản phẩm của Dorfman đặc biệt bán chạy tại những trạm dừng chân trên đường cao tốc và các cửa hàng tiện lợi ở khu vực nghỉ chân - nơi mà những sản phẩm tí hon này giúp trẻ em có thứ để nghịch ngợm, nhờ đó giúp chúng vui vẻ và giữ yên lặng trong những chuyến đi dài cùng cha mẹ.

Dorfman cho rằng mình hiểu rõ nhu cầu này vì bản thân cũng thích những món đồ như vậy. Bàn làm việc của ông phủ đầy những món đồ xinh xinh, từ những chiếc lò xo đồ chơi Slinky, các món đồ chơi mềm nhỏ xíu cho đến đất nặn, giúp ông giải tỏa căng thẳng.

Đằng sau những món đồ chơi nhỏ bé ấy là một yếu tố kinh doanh quan trọng: sự hoài niệm. Với nhiều người trưởng thành, một khối Rubik hay máy chơi điện tử cổ điển không chỉ là món đồ chơi mà còn gợi lại những ký ức về tuổi thơ, bạn bè và những khoảng thời gian giải trí trước khi điện thoại thông minh và các nền tảng số trở nên phổ biến.

Sự nghiệp của Dorfman cũng cho thấy đổi mới không nhất thiết phải bắt đầu bằng một công nghệ hoàn toàn mới. Đôi khi, cơ hội lại nằm ở việc nhìn lại một sản phẩm đã quen thuộc, hiểu điều gì khiến nó hấp dẫn và tìm cách tái tạo trải nghiệm ấy trong một hình thức thú vị hơn.

"Đồ chơi mini là những đồ vật mà bạn có thể chạm vào và chơi với chúng mà chẳng cần suy nghĩ. Có lẽ chính sự vô tư, không cần suy nghĩ ấy mới là chìa khóa [dẫn đến thành công]", Dorfman nói, rồi lấy từ áo khoác ra một chiếc máy chơi trò chơi điện tử phiên bản mini.

"Tôi thích những thứ này. Chúng ta luôn có thể bỏ chúng vào túi, mang theo chúng bên mình. Chẳng phải cuộc sống được tạo nên từ những điều nhỏ bé như vậy hay sao?", bậc thầy của thế giới đồ chơi tí hon chia sẻ với tờ The Wall Street Journal.

Kim Dung tổng hợp