Với những ai từ lâu đã trăn trở về mối quan hệ của mình, khoảng thời gian trước Valentine tựa như đi trên dây. Càng gần ngày 14/2, những câu hỏi từng lảng tránh nay cứ trở đi trở lại trong đầu: Mình có đang hạnh phúc không? Hai đứa có thật sự tiến về phía trước không? Mối quan hệ này có đáng để cùng... ăn mừng Valentine bằng bữa tối bên ánh nến không?
Theo giáo sư tâm lý học Emily Impett (Đại học Toronto, Canada), tỷ lệ các cặp đôi chia tay có xu hướng tăng vọt quanh dịp này.
Bà cho biết một nghiên cứu đã theo dõi 245 cặp đôi, trong đó 108 cặp được theo dõi trong giai đoạn Valentine và 137 cặp đối chứng được theo dõi rải rác vào nhiều thời điểm trong năm.
Kết quả, khả năng các cặp đôi chấm dứt mối quan hệ trong giai đoạn từ một tuần trước đến một tuần sau Valentine cao hơn khoảng 2,5 lần so với các giai đoạn khác.
Edward Hopper. Room in New York, 1932. Ảnh: Wikimedia
Điều này thoạt nghe khá ngược đời, khi các cặp đôi lại lựa chọn chia tay ngay trước ngày lễ tôn vinh tình yêu. Tuy nhiên, hầu hết các cặp chia tay đã có trục trặc từ trước. Những cặp ổn định hoặc đang ngày càng tốt lên thì không bị ảnh hưởng.
Valentine không phải là mồi lửa phá hoại mọi thứ, mà là một chiếc đèn rọi sáng những vấn đề đã có sẵn - theo GS Impett.
Khi một mối quan hệ đã chênh vênh nhiều tháng, Valentine phóng đại cảm giác đó rõ ràng hơn. Nó buộc người ta phải nhìn thẳng vào những câu hỏi mà họ đã chần chừ không dám đối diện: Mình còn muốn duy trì không? Mình có muốn cùng người này bước tiếp không? Hay mình đang cố gắng vì thói quen thôi?
Trong tâm lý học, những dịp như Valentine được gọi là "mốc thời gian" - dạng cột mốc mà tạ tự chia đời mình thành "trước" và "sau". Mỗi lần chạm một mốc như vậy, con người dễ có nhu cầu nhìn lại mọi thứ và quyết những điều đã lần lữa. Tình yêu cũng không nằm ngoài quy luật đó.
Áp lực phải "trình diễn" tình yêu
Không phải mốc thời gian nào cũng nặng cảm xúc như nhau. GS Impett viết trên tờ The Conversation rằng Valentine đặc biệt ở chỗ nó vừa nhiều nghi thức, vừa bị thương mại hóa mạnh. Nghiên cứu về hành vi tiêu dùng cho thấy phản ứng với Valentine thường rất cực đoan, người ta hoặc cực thích, hoặc cực ghét, ít người thực sự thấy bình thường.
Trong những tuần trước ngày lễ, quảng cáo, các quầy kệ ngập quà, mạng xã hội tràn ảnh hoa và nến... liên tục nhắc rằng tình yêu "đúng chuẩn" phải có quà, có công sức, có màn thể hiện, có cam kết nhìn thấy được. Dường như các cặp đôi buộc phải tham gia các "nghi thức" ấy để thể hiện rằng họ nghiêm túc với mối quan hệ này.
Valentine giờ đây như một dịp để các cặp đôi "trình diễn" tình yêu của mình.
Rene Magritte. The lovers, 1928. Ảnh: Wikiart
Điều này giải thích vì sao quyết định chia tay thường được đưa ra trước Valentine hơn là sau. Chia tay sau ngày lễ có thể tạo cảm giác mình đã "diễn" một màn lãng mạn giả trân - nhất là khi đã tặng quà, đặt nhà hàng, lên kế hoạch. Nhiều người thà dừng lại sớm còn hơn phải tiếp tục diễn vai yêu đương khi cảm xúc đã cạn, hoặc nhận những cử chỉ đầy yêu thương và cam kết mà họ không chắc mình gánh nổi.
Trong một khảo sát toàn quốc ở Mỹ, 22% người trưởng thành cho biết họ chia tay trước Valentine vì không muốn đối phương mua quà hay tốn tiền khi họ đã biết chắc mối quan hệ sắp kết thúc.
Mâu thuẫn nội tâm
GS Impett giải thích, cảm giác vừa muốn tránh làm người kia đau, vừa thấy mình không thể giả vờ thêm, là trạng thái mà các nhà tâm lý gọi là "mâu thuẫn nội tâm". Nó là cảm giác khó chịu khi trong lòng cùng lúc tồn tại hai luồng trái ngược: muốn ở lại nhưng cũng muốn rời đi, muốn cố nhưng cũng muốn buông.
Valentine khiến mâu thuẫn này bùng lên vì việc thưởng thức bữa tối, đặt hoa gửi đến văn phòng, đăng ảnh lên mạng... đều mang thông điệp rằng mối quan hệ đang tốt và có tương lai. Khi bạn không chắc về điều đó, những hành động ấy bỗng giống như một lời hứa nửa vời.
Chưa hết, Valentine còn kích thích so sánh xã hội khi bạn chứng kiến tình yêu của người khác ở khắp nơi - ngoài đời và trên mạng - thường trong phiên bản long lanh nhất, được chọn lọc kỹ nhất. Khi Valentine nâng tiêu chuẩn tình yêu phải trông như thế nào, một mối quan hệ vốn đã chông chênh càng trở nên khiếm khuyết.
Và cuối cùng, một số nghiên cứu cho thấy những người không thoải mái với các màn thể hiện lãng mạn công khai thường thấy Valentine đặc biệt căng thẳng, khiến họ dễ bất mãn và càng muốn chấm dứt mối quan hệ hơn.
Anh Thư tổng hợp
---
Nguồn tham khảo:
When Valentine’s Day forces a relationship reckoning, The Conversation
https://theconversation.com/when-valentines-day-forces-a-relationship-reckoning-274898
A Holiday Loved and Loathed: A Consumer Perspective of Valentine’s Day
https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1985864