Lao là một căn bệnh nguy hiểm, nằm trong tốp đầu những nguyên nhân gây tử vong ở trẻ em trên toàn cầu. Trong đó, lao đa kháng thuốc (MDR-TB: Multi-drug-resistant tuberculosis) là thể bệnh cực kỳ nguy hiểm trong các thể bệnh của lao với những tác dụng phụ tổn hại trầm trọng đến sức khỏe người bệnh. Ước tính có khoảng 400.000 người mắc bệnh lao kháng đa thuốc mỗi năm. Đây là tình trạng vi khuẩn lao kháng lại các thuốc chống lao, khiến việc điều trị trở nên rất khó khăn, và bản thân người bệnh trở thành nguồn lây lan vi khuẩn lao kháng thuốc nguy hiểm cho cộng đồng. Việc điều trị căn bệnh này bằng các loại thuốc hiện nay rất khó khăn do có nhiều tác dụng phụ. Đồng thời, đây cũng là gánh nặng tài chính lớn đối với cả gia đình người bệnh lẫn hệ thống y tế.
Việt Nam là một trong những nước có tỷ lệ mắc bệnh lao cao. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) năm 2020, Việt Nam xếp thứ 10 trong 30 nước có gánh nặng bệnh nhân lao cao, và xếp thứ 11 trong số 30 nước có gánh nặng bệnh lao đa kháng thuốc cao nhất toàn cầu. Chính vì thế, việc tìm ra phác đồ điều trị là điều vô cùng quan trọng.
Các nhà khoa học từ Viện Nghiên cứu Y khoa Woolcock thuộc Đại học Sydney (Úc) và Chương trình Lao Quốc gia Việt Nam đã cùng tiến hành thử nghiệm phòng ngừa bệnh lao kháng đa thuốc VQUIN ở 10 tỉnh/thành phố, gồm: Hà Nội, Nam Định, Thanh Hóa, Khánh Hòa, Đà Nẵng, Quảng Nam, TP.HCM, Tiền Giang, An Giang và Cần Thơ.
Thử nghiệm được tiến hành trên 2.041 người nhà của bệnh nhân mắc bệnh lao kháng đa thuốc. Những người này đã mang mầm bệnh trong người, nhưng chưa phát triển thành bệnh lao hoạt tính. Trong sáu tháng, người tham gia được cho uống kháng sinh levofloxacin mỗi ngày một lần và giám sát trong 30 tháng.
Kết quả cho thấy kháng sinh levofloxacin làm giảm 45% nguy cơ mắc bệnh lao kháng đa thuốc ở người lớn và thanh thiếu niên so với nhóm dùng giả dược. Nhìn chung, levofloxacin an toàn và dung nạp tốt ở cả người lớn và trẻ em.
 |
Người mắc bệnh lao có thể lây truyền mầm bệnh cho người xung quanh. Nguồn: shutterstock |
Các nhóm từ thử nghiệm VQUIN tại Úc và thử nghiệm TB CHAMP tại Nam Phi (với đối tượng là trẻ em) đã hợp tác với nhau trước khi các thử nghiệm được công bố. Theo đó, cả hai nghiên cứu cùng chứng minh rằng kháng sinh levofloxacin làm giảm 60% nguy cơ phát triển bệnh lao.
Kết quả từ hai nghiên cứu chứng minh kháng sinh levofloxacin có thể ngăn chặn nguy cơ mắc bệnh lao kháng đa thuốc trong gia đình và người sống cùng nhà với người bệnh, hạn chế tác động toàn cầu của mầm bệnh nguy hiểm này.
Phân tích kết hợp hai nghiên cứu này được đăng trên tạp chí NEJM Evidence.
Bằng chứng cho đến nay về phương pháp phòng ngừa bệnh lao kháng đa thuốc còn hạn chế vì chưa có thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên nào được thực hiện. Chính vì thế, thử nghiệm VQUIN là một bước tiến lớn trong cuộc chiến chống lại căn bệnh này.
Vào tháng 9/2024, WHO đã công bố hướng dẫn mới về liệu pháp ngăn ngừa bệnh lao kháng đa thuốc dựa trên phát hiện của thử nghiệm VQUIN.
Nguồn:
Anh Thơ