 |
Hình minh họa. Nguồn: AP |
Tân tinh (sao mới) là vụ nổ xảy ra xảy ra trên sao lùn trắng, khiến cho nó bất thình lình sáng lên. Sao lùn trắng là giai đoạn tiến hóa cuối của các ngôi sao có khối lượng trung bình như Mặt trời, đã đốt cháy hết nguồn năng lượng từ phản ứng hạt nhân ở lõi và co lại. Khi vật chất từ một ngôi sao gần đó lắng đọng lên bề mặt của sao lùn trắng, bề mặt trải qua phản ứng nhiệt hạch nhanh chóng và tạo ra vụ nổ với bức xạ điện từ mà các kính viễn vọng trên Trái đất và trong quỹ đạo có thể quan sát được. Hầu hết các vụ nổ tân tinh đạt đến mức sáng vừa phải và tắt dần trong vài tuần. Vụ nổ tân tinh mới được quan sát không chỉ kỳ lạ vì độ sáng cực kỳ cao mà còn do thời gian diễn ra ngắn.
Vụ nổ phát ra từ hệ sao đôi CXOU J005245.0–722844 trong Đám mây Magellan nhỏ, một thiên hà gần Ngân hà của chúng ta. Đây là hệ sao đôi có sao lùn trắng thứ bảy được biết đến. Hệ sao đôi có sao lùn trắng là các hệ sao trong đó một sao lùn trắng quay quanh một ngôi sao trẻ hơn và nóng hơn. Theo lý thuyết, các nhà thiên văn kỳ vọng rằng các hệ sao đôi này sẽ rất phổ biến, nhưng trên thực tế lại chưa phát hiện được nhiều.
Đây là lần thứ hai các nhà khoa học quan sát được một vụ nổ tân tinh phát sáng đến vậy từ hệ sao đôi có sao lùn trắng.
Theo nhóm nghiên cứu, vụ nổ tân tinh này có thể quan sát được trong bước sóng ánh sáng khả kiến trong chưa đầy một tuần và trong bước sóng tia X trong chưa đầy hai tuần, kể từ khi nó xảy ra.
Họ nói rằng cần quan sát tiếp để hiểu rõ hơn các hiện tượng vật lý dẫn đến vụ nổ này, nhưng đây là bước quan trọng đầu tiên để hiểu rõ hơn về các hệ sao lùn và lý giải vì sao chưa thấy nhiều hệ sao đôi có sao lùn trắng trong thực tế như khoa học dự đoán.
Các quan sát này được mô tả trong một bài báo vừa được xuất bản trên tạp chí Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.
Đài thiên văn Neil Gehrels Swift, thường được gọi là Swift Observatory, là một đài thiên văn không gian của NASA được phóng vào năm 2004 để nghiên cứu các vụ nổ tia gamma (GRB) – những vụ nổ năng lượng cao trong thời gian ngắn, được coi là một trong những hiện tượng nhiều năng lượng nhất trong vũ trụ. Neil Gehrels Swift quay quanh Trái đất ở quỹ đạo thấp, khoảng 580 km so với mặt đất và có quỹ đạo nghiêng để có thể quan sát nhiều vùng khác nhau của bầu trời. Sau khi phát hiện một vụ nổ, nó có khả năng đổi hướng nhanh chóng để tập trung vào nguồn phát và bắt đầu thu thập dữ liệu ngay lập tức. |
Nguồn:
https://academic.oup.com/mnras/article/534/3/1937/7760382
Ngọc Đỗ theo academic