Năm 2010, The New York Times từng viết, "ước tính về tuổi thọ của bộ pin xe điện - dù chưa ai dám khẳng định chắc chắn - khoảng bảy năm hoặc hơn". Trong khi đó, tuổi đời trung bình của một chiếc ô tô là hơn 12 năm. Sự chênh lệch này khiến không ít người có ý định mua ôtô điện cảm thấy e ngại.
Pin lithium-ion chiếm khoảng 30-50% giá trị của một chiếc xe điện. Chi phí thay cả bộ pin ngoài thời hạn bảo hành có thể lên tới 5.000-20.000 USD, tùy mẫu xe và nhà sản xuất. Nhiều người ví pin ôtô với pin điện thoại di động, sẽ chai đi nhanh chóng sau vài năm sử dụng và buộc chủ xe phải bỏ ra một khoản tiền gần bằng giá trị của chiếc xe để thay mới.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy điều ngược lại.
Richard Symons, chủ một công ty kinh doanh xe điện đã qua sử dụng tại Anh, sở hữu một chiếc Tesla Model 3 đến nay được 5 năm. Chiếc xe đã đi khoảng 400.000 km, nhưng vẫn có thể hoàn thành trọn vẹn hành trình dài hơn 410 km mà không cần dừng lại sạc giữa chừng. Từ công việc kinh doanh của mình, ông phát hiện ra rằng pin của những chiếc xe đã qua sử dụng vẫn hoạt động tốt ngay cả sau khi chạy hàng trăm nghìn dặm. Điều này là một bất ngờ thú vị đối với ông và những người đam mê xe điện khác.
Theo Recurrent, công ty theo dõi dữ liệu từ hơn 30.000 xe điện chủ yếu tại thị trường Mỹ và Canada, sau 5 năm sử dụng, một chiếc xe điện trung bình vẫn chạy được khoảng 95% quãng đường so với lúc còn mới.
Cùng chung nhận định này, hãng phân tích Cox Automotive đã tiến hành kiểm tra gần 80.000 chiếc xe điện cũ có tuổi đời từ hai đến bốn năm tại Mỹ. Kết quả xác nhận rằng chất lượng pin trung bình của nhóm xe này vẫn đạt mức rất cao, từ 92% đến 95%.
Do phần lớn xe điện trên thế giới hiện vẫn đang chạy tốt, giới chuyên môn chưa thể đưa ra một con số chính xác tuyệt đối về tuổi thọ của mọi loại pin. Trong ảnh: Một xe Tesla Model S đang sạc tại trạm sạc nhanh Tesla Supercharger ở Đức năm 2017. Nguồn: Wikipedia
Đáng chú ý, hơn 90% số xe điện đã lăn bánh trên 10 năm vẫn đang chạy tốt với bộ pin nguyên bản.
Những bước tiến lớn trong công nghệ pin
Khi thế hệ xe điện hiện đại đầu tiên xuất hiện khoảng năm 2010, nhiều chuyên gia dự đoán khách hàng sẽ sớm phải thay pin cho xe bởi tuổi thọ pin ngắn hơn nhiều so với tuổi trung bình của một chiếc ôtô. Chẳng hạn, mẫu Nissan Leaf đời đầu không có hệ thống làm mát pin chủ động như các mẫu hiện đại nên pin bị chai nhanh hơn, đặc biệt trong điều kiện khí hậu nóng.
Tuy nhiên, công nghệ pin đã có những bước tiến lớn. Tỷ lệ xe điện phải thay pin đã giảm từ 8,5% ở các mẫu xe sản xuất trong giai đoạn 2011-2016 xuống chỉ còn 0,3% ở các mẫu xe sản xuất từ năm 2022 trở lại đây.
Pin hiện đại được cải thiện nhờ thành phần hóa học ưu việt hơn, hệ thống quản lý pin thông minh hơn và khả năng kiểm soát nhiệt độ hiệu quả hơn. Phần mềm có thể điều phối việc sạc, xả và sử dụng phần dung lượng dự phòng để giảm áp lực lên các tế bào pin.
Bên cạnh đó, các bài thử nghiệm trong phòng thí nghiệm trước đây vô tình làm trầm trọng hóa vấn đề. Tế bào pin thường được sạc và xả liên tục ở dòng điện cố định, từ mức dung lượng cao xuống thấp rồi lại sạc đầy. Cách làm này tạo ra những điều kiện khắc nghiệt không hề tồn tại trên đường phố.
Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature Energy của Đại học Stanford chỉ ra rằng ngoài đời thực, pin vận hành nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Xe thường xuyên tăng giảm tốc độ, dừng nghỉ và thu hồi năng lượng qua phanh tái sinh (công nghệ giúp chuyển một phần động năng của xe thành điện năng để sạc pin khi xe giảm tốc hoặc phanh lại). Nhịp vận hành gián đoạn này không khắc nghiệt như các chu trình thử nghiệm truyền thống, khiến pin "lão hóa một cách nhẹ nhàng", theo Simona Onori, đồng tác giả nghiên cứu.
Cụ thể, nghiên cứu cho biết tuổi thọ của pin trong điều kiện sử dụng thực tế có thể cao hơn khoảng 38% so với ước tính dựa trên thử nghiệm truyền thống. Khoảng chênh lệch này tương đương quãng đường dài thêm 195.000 dặm (khoảng 314.000 km).
Giai đoạn ổn định của pin rất dài
Tuổi thọ của pin lithium-ion trên xe điện bị hao mòn bởi hai yếu tố chính. Đầu tiên là sự lão hóa theo thời gian, nghĩa là dung lượng pin sẽ tự động giảm ngay cả khi chiếc xe nằm đắp chiếu trong gara và không được sử dụng. Yếu tố thứ hai sinh ra do sự hao hụt qua những lần sạc và xả điện liên tục trong quá trình vận hành hằng ngày.
Người dùng được khuyến cáo đỗ xe trong bóng râm, duy trì dung lượng ở mức 20% đến 80% cho nhu cầu hằng ngày và chỉ sạc đầy 100% trước những chuyến đi xa. Trong ảnh: Bộ pin của xe Nissan Leaf. Nguồn: Wikipedia
Cộng gộp hai yếu tố, mức độ suy giảm được chia làm ba giai đoạn với hình chữ S - giai đoạn giữa sẽ dài và ổn định hơn giai đoạn đầu và cuối. Cụ thể, khi mới bắt đầu sử dụng, dung lượng pin sẽ giảm tương đối nhanh, thường mất đi khoảng 5%. Tuy nhiên, ngay sau nhịp giảm đó, pin sẽ bước vào một giai đoạn ổn định trong nhiều năm. Chỉ khi thực sự đi đến những ngày cuối của vòng đời, dung lượng pin mới tụt dốc nghiêm trọng.
Vậy pin xe điện thực sự dùng được bao lâu? Hiện vẫn còn quá sớm để đưa ra một con số chính xác, vì nhìn chung pin của những chiếc xe điện đang lưu hành vẫn chưa đi đến điểm cuối đường cong suy giảm hiệu năng. Nói cách khác, phần lớn chúng vẫn chưa bước tới sườn dốc cuối cùng.
Các chuyên gia ước tính quá trình suy giảm tự nhiên đến mức cần thay pin có thể kéo dài từ 10 đến 20 năm.
Dù vậy, câu "của bền tại người" chưa bao giờ sai. Nhiệt độ cực đoan và thói quen sạc sai cách vẫn là tác nhân gây hại nặng cho tuổi thọ của pin. Người dùng được khuyến cáo đỗ xe trong bóng râm, duy trì dung lượng ở mức 20% đến 80% cho nhu cầu hằng ngày và chỉ sạc đầy 100% trước những chuyến đi xa.
Đặc biệt, việc lạm dụng trạm sạc nhanh công suất cao có thể khiến pin suy giảm gấp đôi so với nhóm thường xuyên sạc chậm. Sạc nhanh chỉ nên được coi là giải pháp bổ sung thay vì là phương thức sạc chính.
Thách thức nằm ở niềm tin của người tiêu dùng
Tất nhiên, công nghệ pin xe điện hiện nay chưa đạt đến mức hoàn hảo. Pin vẫn bị chai dần theo thời gian, tiềm ẩn rủi ro lỗi sản xuất và sẽ ngốn một khoản tiền khổng lồ nếu phải thay thế ngoài thời hạn bảo hành.
Hơn nữa, thị trường cũng chưa có đủ lượng dữ liệu thực tế từ những chiếc xe 15-20 năm tuổi để có thể khẳng định tuyệt đối về độ bền của mọi mẫu xe trong mọi điều kiện vận hành. Thế nhưng, những bằng chứng thu thập được đến nay đã đủ sức làm lung lay định kiến cho rằng chủ xe chắc chắn phải thay pin chỉ sau vài năm sử dụng. Đối với các thế hệ xe điện đời mới, việc phải thay pin do lão hóa tự nhiên chỉ là những trường hợp ngoại lệ hiếm hoi chứ không hề là quy luật chung. Bản thân các đợt thu hồi Chevrolet Bolt EV và Hyundai Kona EV cũng đều do lỗi sản xuất.
Thách thức lớn nhất hiện nay không còn nằm ở độ bền của pin mà ở niềm tin của người tiêu dùng. Theo một khảo sát của AutoPacific năm 2025, chi phí thay pin vẫn là lý do hàng đầu khiến người mua e ngại xe điện. Điều này cho thấy nhận thức của số đông đang chậm một nhịp so với tốc độ phát triển vượt bậc của công nghệ pin.
Một khi thông tin về sức khỏe pin minh bạch hơn, giống như số kilomet đã đi hoặc lịch sử bảo dưỡng của xe xăng, thị trường xe điện đã qua sử dụng có thể phát triển nhanh chóng. Người tiêu dùng sẽ thôi nghĩ về bộ pin như một "hộp đen" đắt đỏ. Thay vào đó, nó trở thành một tài sản mà họ có thể biết chính xác về tuổi thọ, hiệu năng và giá trị còn lại.
Hà Trang tổng hợp
---
Nguồn tham khảo:
EV Batteries Are Defying Expectations After Hundreds of Thousands of Miles. The Wall Street Journal. https://www.wsj.com/business/autos/ev-batteries-are-defying-expectations-after-hundreds-of-thousands-of-miles-8579de13
How long do electric vehicle batteries actually last? NPR. https://www.npr.org/2026/03/02/nx-s1-5706658/electric-vehicle-battery-lifespan
New Data: How Long Do Electric Car Batteries Last? Recurrent Auto. https://www.recurrentauto.com/research/how-long-do-ev-batteries-last
EV Batteries Last Way Longer Than Expected. IEEE Spectrum.
https://spectrum.ieee.org/ev-battery-life