Project Hail Mary (Thoát khỏi tận thế) kể về hành trình đầy cam go của một "anh hùng bất đắc dĩ" gánh lấy nhiệm vụ cứu vãn vận mệnh nhân loại. Được chuyển thể từ tiểu thuyết ăn khách của Andy Weir, bộ phim thu hút khán giả nhờ cách kết hợp nhịp nhàng giữa chuyến phiêu lưu vũ trụ thú vị với kiến thức khoa học, một công thức giúp phim trội hẳn so với những bom tấn khoa học viễn tưởng gần đây.
Khán giả theo chân Ryland Grace (Ryan Gosling thủ vai), một giáo viên khoa học bất ngờ tỉnh dậy trên một con tàu vũ trụ, không nhớ mình là ai và vì sao lại ở đó. Khi ký ức dần quay lại, anh nhận ra mình đang mang trên vai nhiệm vụ gần như bất khả thi, đó là tìm cách cứu Mặt trời - cũng là cứu toàn nhân loại trên Trái đất.
Bộ phim ghi điểm khi xây dựng câu chuyện trên nền tảng khoa học chặt chẽ, trải dài từ vật lý thiên văn đến vi sinh học, nhưng cũng khiến nhiều khán giả đặt câu hỏi: mức độ chính xác của các giả thuyết khoa học trong phim thực sự đến đâu?
Ryland Grace (Ryan Gosling), một phi hành gia bất đắc dĩ gánh trên vai sứ mệnh cứu nhân loại. Ảnh: Amazon MGM Studios
Mặt trời đang lụi tàn
Trong Project Hail Mary, Mặt trời đang dần suy yếu vì sự lan rộng của một dạng vi sinh vật ngoài hành tinh có tên Astrophage (khuẩn ăn sao) trên khắp dải Ngân Hà. Sinh vật này có khả năng hấp thụ và tích trữ năng lượng từ các ngôi sao, khiến chúng bị "rút cạn" năng lượng theo thời gian.
Liệu một vi sinh vật có thể lan truyền từ hệ sao này sang hệ sao khác hay không? Theo một số nhà khoa học, điều đó không phải là bất khả thi. Thậm chí, trong thiên văn học và sinh học vũ trụ còn tồn tại một giả thuyết mang tên Panspermia (thường được dịch là thuyết gieo mầm sự sống hay thuyết tha sinh) cho rằng mầm sống có thể được mang đi khắp vũ trụ nhờ các thiên thể như thiên thạch, sao chổi hoặc bụi vũ trụ.
Đến nay, vẫn chưa có bằng chứng trực tiếp chứng minh giả thuyết này. Tuy nhiên, giới khoa học biết rằng vật chất từ những hệ sao khác hoàn toàn có thể vượt qua những khoảng cách khổng lồ trong không gian. Ngay trong Hệ Mặt trời, con người cũng đã ghi nhận một số vật thể liên sao đi ngang qua. Vì vậy, nếu tồn tại một dạng sống đủ đơn giản và đủ bền bỉ để sống sót trong môi trường khắc nghiệt của vũ trụ, thì về lý thuyết, khả năng nó phát tán từ hệ sao này sang hệ sao khác là điều có thể hình dung được.
Dù vậy, nếu kịch bản ấy thực sự xảy ra, những dạng sống có khả năng tồn tại nhiều nhất có lẽ chỉ là các sinh vật cực kỳ đơn giản, chẳng hạn như vi sinh vật.
Riêng về vi sinh vật trung tâm của bộ phim này - Astrophage - hiện vẫn là một sản phẩm của trí tưởng tượng
Trong phim, đường Petrova được tạo nên bởi các Astrophage. Ảnh: Reddit
Bài toán du hành không gian
Ý tưởng con người bay giữa các hệ sao là một thách thức không tưởng với trình độ khoa học hiện nay. Trong Project Hail Mary, Ryland Grace thực hiện chuyến bay tới hệ sao Tau Ceti, cách Trái đất khoảng 11,9 năm ánh sáng. Nếu bay với vận tốc của một trong những tàu vũ trụ nhanh nhất mà con người từng chế tạo - khoảng 39.900 km/giờ như Apollo 10 - thì hành trình ấy sẽ kéo dài tới 320.000 năm. Trong bối cảnh Trái đất đang cận kề thảm họa như trong phim, rõ ràng đó không phải là một lựa chọn khả thi.
Rất may là con tàu của Grace do tác giả Andy Weir chấp bút có tốc độ đạt đến 99,5% tốc độ ánh sáng (tốc độ ánh sáng là gần 300.000 km/s), chuyến đi đến Tau Ceti chỉ cần khoảng 12 năm để đến nơi. Đáng tiếc là công nghệ giúp con tàu vận hành ở tốc độ ấy lại dựa trên Astrophage, một tế bào hư cấu.
Dù vậy, điều đáng chú ý là bộ phim không hoàn toàn phó mặc cho trí tưởng tượng. Ngược lại, nhiều chi tiết cho thấy tác giả rất tôn trọng các nguyên lý vật lý, đặc biệt là thuyết Tương đối của Einstein - yếu tố giúp cho hành trình liên sao trong phim, dù phi thực tế ở hiện tại, vẫn giữ được cảm giác hợp lý trong thế giới mà câu chuyện xây dựng.
Các nhà làm phim đã khéo léo cài dấu vết của thuyết Tương đối vào những phép tính Grace ghi kín trên bảng trắng. Theo dự đoán của Einstein - và đã được nhiều thí nghiệm sau này xác nhận - một vật thể càng di chuyển gần tốc độ ánh sáng thì thời gian trôi qua trong hệ quy chiếu của chính nó càng chậm hơn so với người quan sát ở bên ngoài.
Chính vì lẽ đó, Grace xác định rằng anh chỉ mới hôn mê bốn năm, trong khi ở trái đất, 12 năm đã trôi qua. Một sự chính xác rất đáng ghi nhận về mặt khoa học trong phim.
Những "thế giới" ngoài kia
Cần nhấn mạnh rằng những hành tinh và hệ sao được nhắc đến trong phim, Tau Ceti và 40 Eridani A, thật sự tồn tại ngoài đời.
Khi Andy Weir bắt đầu đặt bút viết cuốn tiểu thuyết này, khoảng năm 2018-2019, giới khoa học đã hy vọng rất nhiều vào khả năng phát hiện những hành tinh tồn tại sự sống ở quanh hệ Tau Ceti và hành tinh 40 Eridani A, quê hương của người bạn Rocky. Tuy nhiên, theo những dữ liệu gần đây, hy vọng đó chưa được hồi đáp.
Bộ phim được chuyển thể từ cuốn sách cùng tên của tác giả Andy Weir. Ảnh: Goodreads
Quê hương của Rocky có thể chỉ tồn tại trong trí tưởng tượng, nhưng ngoài đời thực, nhân loại đã biết đến hàng ngàn hành tinh khác. Tính đến tháng 3/2026, các nhà thiên văn học đã xác nhận được hơn 6.100 hành tinh nằm ngoài Hệ Mặt trời. Chúng quay quanh các ngôi sao xa xôi, và có thể thuộc nhiều kiểu, từ hành tinh đá cho đến hành tinh khí.
Project Hail Mary giúp khán giả hình dung các thế giới ngoài Hệ Mặt trời có thể trông như thế nào. Trong phim, Grace và Rocky đã ghé thăm một hành tinh trong hệ sao Tau Ceti, với những dải khí xanh lục và đỏ cuộn xoáy trong bầu khí quyển. Nó gợi nhớ đến Sao Mộc, hành tinh khí khổng lồ trong Hệ Mặt trời của chúng ta.
Sau tất cả, điều mà nhiều khán giả thắc mắc nhất khi rời rạp, là sự kiên quyết của nhân vật chính Grace để bảo vệ một quan điểm táo bạo, bất chấp bị giới khoa học quay lưng: Sự sống có thể tồn tại mà không cần nước.
Điều đó có đúng không? Có lẽ câu trả lời thuyết phục nhất chính là chia sẻ của GS Wendy Freedman - nhà thiên văn học ở đại học Chicago - trên Science:
"Tôi tin rằng vũ trụ rộng lớn đến mức gần như vượt khỏi sức hình dung của chúng ta. Đúng là hiện tại, chúng ta vẫn chưa có bằng chứng rõ ràng về các dạng sống khác, nhưng không có lý do gì để loại trừ khả năng ấy. Ngay cả khi nghiên cứu các hành tinh ngoài Hệ Mặt trời, chúng ta thường mặc định rằng những hệ hành tinh khác sẽ giống hệ của mình, trong khi thực tế có thể hoàn toàn khác. Ngoài kia tồn tại vô số kiểu hành tinh đa dạng mà chúng ta mới chỉ mới nhận ra.
Xét từ góc độ nguồn gốc và điều kiện tồn tại của sự sống, đây vẫn là một câu hỏi còn bỏ ngỏ. Hiện chưa có một ngành khoa học nào thực sự nghiên cứu vấn đề này, đơn giản vì chúng ta chưa từng bắt gặp một dạng sống có thể tồn tại mà không cần nước. Có thể chúng ta sẽ không bao giờ tìm thấy dạng sống như thế, nhưng theo tôi, điều quan trọng là phải luôn giữ một tinh thần cởi mở trước những khả năng chưa được biết đến."
Việt Anh tổng hợp
---
Nguồn tham khảo:
Project Hail Mary is packed with hard science. An astrophysicist breaks it down, The Conversation.
https://theconversation.com/project-hail-mary-is-packed-with-hard-science-an-astrophysicist-breaks-it-down-278428
How realistic is the science in Project Hail Mary? Science.
https://www.science.org/content/article/how-realistic-science-project-hail-mary
How accurate is the science in Project Hail Mary? Scientific American.
https://www.scientificamerican.com/article/how-accurate-is-the-science-in-project-hail-mary/
Could ‘Project Hail Mary’ Really Happen? Popular Mechanics.
https://www.popularmechanics.com/science/g70676299/project-hail-mary-happen/
"Project Hail Mary": In Space, No One Should Hear Your Glib Jokes, The New Yorker.
https://www.newyorker.com/magazine/2026/03/23/project-hail-mary-movie-review?_sp=cccc0a3f-17c9-4adb-964f-82090af63fb3.1774836432454