Lan nghinh xuân là loài lan bản địa của Việt Nam, thường mọc tự nhiên ở vùng núi phía Bắc, miền Trung và Tây Nguyên. Cây có giá trị kinh tế cao, thường nở đúng dịp Tết Nguyên đán, được người tiêu dùng ưa chuộng bởi sắc hoa đẹp, hương thơm dịu và độ bền cao. Với đặc điểm sinh học phù hợp điều kiện khí hậu nóng ẩm, ưa sáng vừa phải, lan nghinh xuân có tiềm năng phát triển mạnh ở khu vực Bắc Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị – nơi có khí hậu ôn hòa, độ ẩm cao quanh năm, tài nguyên rừng phong phú và cảnh quan thiên nhiên đa dạng.
Tuy nhiên, hoạt động sản xuất lan tại địa phương hiện còn mang tính tự phát, quy mô nhỏ lẻ, kỹ thuật canh tác chủ yếu dựa vào kinh nghiệm dân gian, giống cây bị thoái hóa qua nhiều thế hệ. Trước thực tế đó, Sở KH&CN tỉnh Quảng Trị đã triển khai đề tài "Xây dựng mô hình ứng dụng công nghệ cao sản xuất hoa lan nghinh xuân trong nhà lưới tại khu vực Bắc Hướng Hóa" do Trung tâm Nghiên cứu, Chuyển giao công nghệ và Đổi mới sáng tạo (thuộc Sở KH&CN Quảng Trị) chủ trì thực hiện.
Mô hình được xây dựng trên diện tích 500 m², bố trí hệ thống nhà lưới hiện đại với kết cấu thép mạ kẽm vững chắc, mái che bằng màng PE và lưới tán xạ ánh sáng từ 40 - 70%, đảm bảo điều kiện ánh sáng và độ thông thoáng. Việc sử dụng giàn lan khung sắt cho phép để được nhiều chậu, tăng hiệu quả sử dụng nhà lưới, tạo sự dễ dàng trong việc đi lại, quan sát, theo dõi, cách ly nấm bệnh trên cây. Hệ thống tưới phun mưa tự động, đồng hồ đo nhiệt độ, độ ẩm và thiết bị điều hòa được lắp đặt, nhằm kiểm soát tối ưu điều kiện sinh trưởng cho cây trong từng thời kỳ. Việc trồng trong chậu theo quy chuẩn kỹ thuật vừa đảm bảo tính thẩm mỹ, vừa hỗ trợ cây sinh trưởng đồng đều và thuận lợi cho việc theo dõi quá trình phát triển.
 |
Mô hình trồng lan nghinh xuân trong nhà lưới. Ảnh: NNC |
Sau 18 tháng triển khai, mô hình đã trồng thử nghiệm hơn 3.000 chậu lan nghinh xuân từ cây nuôi cấy mô giai đoạn trưởng thành, trong đó 80% số cây đạt điều kiện xử lý ra hoa đúng dịp Tết Nguyên đán.
Kết quả bước đầu của mô hình cho thấy, cây lan nghinh xuân thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng tại Bắc Hướng Hóa, sinh trưởng khỏe, hoa đẹp, có hương thơm.
So với phương thức canh tác truyền thống của người dân địa phương, mô hình nhà màng công nghệ cao mang lại sự ổn định về môi trường canh tác, giảm thiểu tác động tiêu cực từ thời tiết, giúp kiểm soát dịch bệnh hiệu quả, tiết kiệm chi phí nhân công, đồng thời góp phần nâng cao tỷ lệ sống và chất lượng hoa. Việc sử dụng giống sạch bệnh, quản lý kỹ thuật đồng bộ cũng giúp sản phẩm đạt độ đồng đều, thẩm mỹ cao, đáp ứng tốt nhu cầu thị trường.
Qua quá trình theo dõi mô hình, nhóm nghiên cứu đã hoàn thiện các quy trình kỹ thuật quan trọng, bao gồm quy trình ra ngôi và chăm sóc cây con nuôi cấy mô, quy trình trồng và chăm sóc lan nghinh xuân trưởng thành, cũng như quy trình chăm sóc lan rừng thương phẩm và phòng trừ sâu bệnh. Các chỉ tiêu theo dõi như tỷ lệ cây sống; thời gian hồi xanh; tốc độ sinh trưởng của lá, thân, rễ; và khả năng chống chịu sâu bệnh đều được đánh giá kỹ lưỡng, làm cơ sở để hoàn thiện quy trình canh tác phù hợp với điều kiện địa phương.
Tin đăng KH&PT số 1354 (số 30/2025)
Ngọc Hân