 |
Quốc hội Hoa Kỳ xem xét mở rộng lệnh cấm hợp tác khoa học với Trung Quốc. Ảnh minh hoạ: istock |
Các nhà khoa học và những người vận động cho nghiên cứu tại Mỹ đang đấu tranh chống lại một dự luật mà theo đó sẽ gần như cấm bất kỳ nhà nghiên cứu nào có liên hệ với Trung Quốc hay các quốc gia bị coi là thù địch khỏi việc nhận tài trợ liên bang. Gần 800 học giả đã ký một lá thư phản đối lệnh cấm- một phần của dự luật vừa được Hạ viện thông qua. Toàn bộ dự luật dự kiến sẽ được thông qua vào cuối năm.
Đạo luật "Bảo vệ Nguồn tài trợ và Chuyên môn của Hoa Kỳ khỏi Việc Khai thác Nghiên cứu từ Các Thực thể Thù địch" (SAFE Act) sẽ từ chối tài trợ liên bang đối với bất kỳ nhà khoa học Mỹ nào hợp tác với bất kỳ ai "có liên kết với một thực thể nước ngoài thù địch" gồm bốn quốc gia: Trung Quốc, Nga, Iran, Triều Tiên.
Các hoạt động bị cấm bao gồm nghiên cứu chung, đồng tác giả bài báo, hướng dẫn nghiên cứu sinh hoặc nghiên cứu viên sau tiến sĩ nước ngoài. Điều khoản này có hiệu lực hồi tố, nghĩa là bất kỳ tương tác nào trong 5 năm vừa qua đều có thể khiến nhà khoa học mất khả năng nhận tài trợ liên bang trong tương lai.
Tác giả của dự luật, Hạ nghị sĩ John Moolenaar (Đảng Cộng hòa, bang Michigan), muốn "ngăn tài trợ [khoa học] liên bang đến các trường đại học hoặc nhà nghiên cứu hợp tác với quân đội và cơ quan tình báo Trung Quốc". Trong khi đó, các tổ chức như Hiệp hội các Trường Đại học Hoa Kỳ (AAU) và Hiệp hội các Trường Công và Trường Đất công (APLU) cho rằng biện pháp được đề xuất vượt xa những gì cần thiết để bảo vệ lợi ích Hoa Kỳ.
Nguồn: science.org
Tin đăng KH&PT số 1370 (số 46/2025)
Diễm Quỳnh và nhóm tác giả lược dịch