"Dòng chảy tri thức" Tia Sáng có khởi nguồn từ một diễn đàn hàng đầu của giới trí thức. Hơn ba mươi năm trước, Tạp chí Tia Sáng ra đời, trở thành cơ quan báo in trực thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ và nhận được sự quan tâm cộng tác của đông đảo giới khoa học, chuyên gia trong nước và quốc tế. Nơi đây, các nhà khoa học, nhà văn hóa, nhà giáo dục hàng đầu như Phan Đình Diệu, Hoàng Tụy, Pierre Darriulat, Lê Đạt, Phạm Toàn... từng thường xuyên chia sẻ những quan điểm tâm huyết, đề xuất các chính sách phục vụ sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.
Bước sang chặng đường mới, trở thành chuyên trang của báo VnExpress, Tia Sáng được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát huy và mở rộng các giá trị của một không gian đối thoại lý tính và nhân văn đã được các thế hệ nhà trí thức, nhà khoa học kiên trì xây dựng, gìn giữ, phát triển qua hơn ba thập niên.
Chuyên trang Tia Sáng ra mắt đầu năm 2026.
Thách thức trong thời đại bùng nổ thông tin
Chuyên trang Tia Sáng ra đời trong bối cảnh truyền thông số đang đối diện với một nghịch lý hiếm có trong lịch sử. Theo sự phát triển của các mạng xã hội, số lượng và tốc độ lưu chuyển thông tin trở nên bùng nổ trong khi chất lượng bị thao túng bởi các thuật toán AI, khiến con người luôn trong tình trạng "vừa no vừa đói", không ngừng tìm kiếm nội dung tiếp theo.
Áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ các mạng xã hội khiến báo chí cũng dễ bị cuốn theo xu hướng hy sinh chất lượng để có thể sản xuất nhanh, nhiều nội dung nhằm giữ chân độc giả. Nhưng thường xuyên bội thực thông tin lại càng khiến chúng ta khó định hình bức tranh toàn cảnh hay cắt nghĩa căn nguyên các vấn đề xã hội.
Trước xu thế đó, VnExpress luôn xác định giữ vững chuẩn mực nội dung, cân bằng cả thông tin nhanh và thông tin sâu trên từng chuyên mục. Các chuyên mục Góc nhìn và Spotlight là nơi thông tin sâu đã trở thành những điểm nhấn đặc sắc quen thuộc với độc giả.
Với sự ra mắt Chuyên trang Tia Sáng, báo VnExpress xem việc cung cấp thông tin sâu thực sự trở thành một cách tiếp cận có tính hệ thống trước thách thức chung của ngành truyền thông số.
Kết nối trí tuệ của cộng đồng
Tia Sáng không phải là nơi dành riêng cho một số ít các học giả mà là không gian phát huy trí tuệ của cộng đồng. Chuyên mục Diễn đàn là nền tảng đối thoại giữa nhà khoa học, nhà trí thức với cộng đồng, nơi mỗi người tham gia với những kinh nghiệm, hệ giá trị riêng, nhưng cùng chia sẻ một chuẩn mực chung: tôn trọng sự thật, lý tính và lợi ích dài hạn của xã hội.
Diễn đàn tạo không gian để các ý tưởng được kết nối và đối thoại với những góc nhìn chuyên môn khác, được phản biện và điều chỉnh, bổ sung. Quá trình va chạm, mài giũa và chia sẻ biến góc nhìn riêng của cá nhân thành tri thức, tài sản chung của cộng đồng.
Hướng tới tri thức có hệ thống
Trong khi phần lớn nội dung truyền thông số hiện nay là những mảnh thông tin dễ trôi nhanh - Tia Sáng hướng tới tri thức gắn kết với cấu trúc tổng thể. Các bài viết thuộc những lĩnh vực quan trọng thường được xếp trong những Chuyên đề cho phép độc giả theo dõi lâu dài: từ cải cách thể chế khoa học, chính sách đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đến giáo dục đại học, môi trường, năng lượng, các vấn đề xã hội hay văn hóa.
Người đọc đến với Tia Sáng không chỉ để "biết thêm một chuyện", mà để nhìn nhận vấn đề một cách có hệ thống: hiểu nguyên nhân sâu xa, nhận diện quy luật vận động và hình dung, dự báo những hệ quả có thể xảy ra.
Luận cứ khoa học - nền tảng của sự tin cậy
Trong bối cảnh dư luận có thể bị chi phối bởi tin giả, ngụy khoa học và những diễn ngôn cảm tính, việc duy trì chuẩn mực khoa học trong báo chí là một giá trị không thể thay thế. Vì vậy, Chuyên trang kiên trì với nguyên tắc: mọi lập luận đều cần được đặt trên cơ sở bằng chứng, phương pháp và tư duy khoa học.
Không né tránh những vấn đề gai góc, tiếp cận chúng bằng tinh thần duy lý: phân tích khái niệm, làm rõ giả định, chỉ ra giới hạn của lập luận. Với cách tiếp cận này, Tia Sáng mong muốn trở thành một không gian thảo luận đáng tin cậy, góp phần nuôi dưỡng văn hóa tranh luận lành mạnh.
Ưu tiên cho những vấn đề dài hạn của quốc gia
Không cuốn theo những sự kiện ngắn hạn, Tia Sáng có sự ưu tiên nhất quán cho những vấn đề lớn, có ý nghĩa dài hạn đối với sự phát triển của đất nước: làm thế nào để xây dựng một nền khoa học mạnh? Thể chế nào khuyến khích đổi mới sáng tạo? Giáo dục cần thay đổi ra sao để đáp ứng tương lai? Việt Nam nên định vị mình thế nào trong chuỗi giá trị toàn cầu? Những biến đổi xã hội - từ lao động, đô thị hóa đến bất bình đẳng và phân tầng tác động như thế nào đến con người?
Bằng việc kiên trì theo đuổi những chủ đề khó, đòi hỏi chiều sâu và thời gian, Tia Sáng mong muốn góp phần là một "điểm neo tri thức" cho quá trình hoạch định chính sách và phát triển xã hội.
Kết tinh các giá trị văn hóa
Không gian tri thức Tia Sáng nhìn nhận văn hóa như chiều sâu của phát triển con người. Các bài viết về văn học, mỹ thuật, điện ảnh, âm nhạc hay di sản thường gắn với câu hỏi: con người tự định vị mình như thế nào, xã hội đang biến đổi ra sao, những giá trị nào đang phát triển hay bị thách thức trong thời đại mới. Các tác phẩm nghệ thuật không chỉ được giới thiệu để người đọc xem hay thưởng thức, mà được đặt trong bối cảnh lịch sử, tư tưởng, thẩm mỹ và xã hội, mời gọi người đọc cùng suy ngẫm, đối thoại và tự bồi đắp cảm thụ. Tiến trình đó góp phần nuôi dưỡng những giá trị văn hóa bền bỉ trong cộng đồng: tinh thần nhân văn, ý thức về bản sắc, sự tôn trọng khác biệt và khả năng đối thoại giữa truyền thống và đương đại.
Con người trước những biến đổi xã hội sâu sắc
Các chủ đề được thảo luận luôn hướng tới tác động cụ thể lên đời sống con người. Khi trí tuệ nhân tạo thay đổi cách con người lao động và sáng tạo, khi mạng xã hội làm xáo trộn các mối quan hệ xã hội, khi tốc độ phát triển không song hành với khả năng thích nghi của các cộng đồng, những vấn đề xã hội mới đặt ra: việc làm, bất bình đẳng, sức khỏe tinh thần, sự gắn kết xã hội, năng lực tự chủ của con người. Tia Sáng đặt ra những câu hỏi nền tảng: Giá trị nào còn lại? Biên giới nào còn để ngỏ? Con người giữ vai trò gì trong một thế giới ngày càng được tự động hóa? Làm thế nào để bảo vệ và phát triển đời sống tinh thần, sự gắn kết xã hội, chiều sâu nhân văn trong quá trình phát triển.
Việc duy trì không gian đối thoại nghiêm túc và phản biện có căn cứ được kỳ vọng hình thành một diễn đàn chung nơi bạn đọc, với trí tuệ cộng đồng, cùng kiến tạo tri thức, phản biện và bồi đắp hiểu biết chung trước các vấn đề xã hội đang đặt ra.
Những mục tiêu ấy cũng chính là những thách thức đặt ra cho chuyên trang Tia Sáng, mà để vượt qua sẽ rất cần sự ủng hộ của quý bạn đọc. Với tầm nhìn hướng tới những tri thức có hệ thống, luận cứ khoa học, những câu hỏi về thân phận con người, tầm nhìn dài hạn cho quốc gia và khát vọng kết tinh giá trị văn hóa, Tia Sáng trân trọng mời các bạn đọc đồng hành trong hành trình khám phá, hoài nghi, tự phản biện, tìm kiếm giải pháp và tự định vị mình trong thế giới.
Trong một thời đại nơi các nền tảng số và các thuật toán AI khiến bạn không ngừng lướt tìm nhanh chóng các mảnh ghép thông tin tiếp theo mà vẫn chưa thể thực sự thỏa mãn, Tia Sáng là một không gian để lắng đọng tri thức, một điểm dừng chân, hay một nơi bắt đầu khác. Nơi đó, bạn trên hành trình tự bồi đắp, trở thành mảnh ghép còn đang thiếu để chính mình sống động trọn vẹn.
Ban biên tập VnExpress