tình hình khó khăn về tài chính,
Thực ra sự thay đổi của giáo dục đại học từ chỗ "tinh hoa" đến "đại chúng" rồi "phổ cập" (Trow, 1974; 2000) đã dẫn đến sự liên đới với công chúng và sự can thiệp có tính chất chính trị ngày càng tăng. Áp lực tài chính đặt lên vai các Chính phủ trong việc cung cấp ngân sách hoạt động cho các trường đại học có vẻ như đã dẫn dắt hệ thống giáo dục đại học đến chỗ đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động, tạo ra những sản phẩm mới, tận dụng những nguồn tài nguyên mới, và đào tạo nguồn nhân lực có kỹ năng (i.e. MBA/EMBA/IMBA).
Những nhân tố chính trên đây đã ảnh hưởng không nhỏ đến sự phân chia thẩm quyền giữa trường đại học và giới chức nhà nước.Mục đích của bản báo cáo này là trình bày một bức tranh tổng quan về những thay đổi trong mối quan hệ giữa nhà nước và trường đai học ở Israel trong sáu thập kỷ qua, có nhấn mạnh vào hai thập kỷ cuối, và phân tích ảnh hưởng của những thay đổi này. Việc phân tích sẽ được giới hạn trong những thay đổi về chính sách trong phạm vi mà Becher và Kogan (1980) gọi là "mức thẩm quyền trung ương" và "mức độ nhà trường" chứ không phải ở mức "đơn vị cơ bản" hay như cái mà Clark (1983) gọi bằng thuật ngữ "cơ cấu thượng tầng" ("superstructure") (những cơ cấu điều tiết của nhà nước và những hệ thống khác nhằm liên kết các tổ chức lại với nhau) và những cơ cấu ở giữa hoặc cơ cấu của một tổ chức (các tổ chức riêng lẻ trong tính toàn vẹn của nó), chứ không phải những cơ cấu bên dưới (như các khoa, các tổ bộ môn hay giảng viên).
Nhà nước Iarael, xã hội Israel và giáo dục đại học Israel được thấm nhuần sâu sắc trong văn hóa khoa học- kỹ thuật hiện đại. Israel là nơi ý thức hệ của chủ nghĩa phục quốc rất nổi bậtTừ thời lập quốc, Nhà nước Israel đã coi khoa học, kỹ thuật và học vấn như những công cụ quan trọng trong quá trình xây dựng một đất nước mới. Từ đó đến nay, sự tồn tại của Israel như một Nhà nước và một nền văn hóa luôn phụ thuộc vào sự ưu tú về khoa học và kỹ thuật, điều đảm bảo cho sự thịnh vương về kinh tế, hệ thống phúc lợi xã hội và sự khai sáng về văn hóa.
Thực ra sự ủng hộ của nhà nước và xã hội đối với giới học thuật Israel đã đưa Israel đến vị trí hàng đầu của các xã hội phát triển. Trong số tất cả các nước giành được đậc lập sau Thế chiến thứ hai, Israel là nước duy nhất đạt đến trình độ của các nước phương Tây và thậm chí vượt qua cả một vài nước trong số ấy về mặt khoa học, kỹ thuật và kinh tế.
Tuy là một nước nhỏ (20,700 km2 và 7Người ta tin rằng đàng sau Thung lũng Silicon và hành lang Công nghệ cao gần Boston, Israel có mức độ tập trung cao nhất thế giới đối với Tuy nhiên, giáo dục đại học ở Israel trong những năm gần đây đang trải qua một cuộc khủng hoảng về ý thức hệ -Nhiều đạo luật nhà nước, các báo cáo và hoạt động của các ủy ban do nhà nước thành lập đã dẫn đến những thay đổi về cấu trúc của hệ thống giáo dục đại học từ thập kỷ 50.
Thực ra, kể từ thập kỷ 90, giáo dục đại học Israel đang trải qua những thay đổi rất cơ bản. Những khái niệm cơ bản như quyền tự chủ của nhà trường và những nguyên lý được yêu mến tôn trọng từ lâu đời như tự do học thuật và chủ nghĩa tinh hoa đang được xem xét lại và đang thay đổi.
Quyền tự chủ của cả hệ thống giáo dục đại học như một tổng thể và của từng trường đã giảm đi rất đáng kể. Đòi hỏi cao về sự giải trình trách nhiệm để đáp ứng một hệ thống đào tạo hiệu quả hơn, với những chương trình có định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn, những tiêu chí về "năng suất" đối với các khoa và các trường cũng được áp dụng để xác định việc phân bổ ngân sách cũng như thanh tra định kỳ, nội bộ và từ bên ngoài, từng bộ môn và từng ngành học trong từng trường và trong cả hệ thống.
Các trường đại học tiếp tục bị đặt trong tình trạng báo động do áp lực từ sự can thiệp của nhà nước trong những vấn đề chính sách như tiêu chuẩn tuyển sinh, học phí, cắt giảm ngân sách, sự hình thành của Hội đồng Đại học với số đại diện của các trường đang giảm đi, và cơ cấu quản trị của từng trường. Sự can thiệp của nhà nước trong những vấn đề này bị các trường xem là xâm phạm quyền tự chủ của nhà trường, vốn được coi là điều kiện tiên quyết và cốt yếu cho tiêu chuẩn cao về học thuật của giới khoa học Israel (Ba'Shaar, 2004; Neaman Institute, 2004).
Chúng tôi có thể kết luận rằng hệ thống giáo dục đại học của Israel đang ở ngã tư đường. Để vượt qua khủng hoảng, các trường đại học, Ủy ban Kế hoạch và Ngân sách, Hội đồng Đại học và Bộ Tài chính sẽ phải tìm cách cân bằng giữa xây dựng kế hoạch một cách hiệu quả, với tài chính và chính sách ở từng trường cũng như ở cấp quốc gia, xem xét lợi ích quốc gia và lợi ích công chúng, tự do học thuật và quyền tự chủ của nhà trường.Nhữrng ý nghĩa của kinh nghiệm Israel đối với các hệ thống giáo dục đại học khác cũng sẽ được thảo luận trong bài viết này.
* Chủ tịch