Huyện Cần Giờ (TPHCM) có hệ thống sông ngòi, đầm phá và môi trường phong phú, rất thích hợp để nuôi các loài thủy sản nước mặn, nước lợ, trong đó nghề nuôi ốc hương phát triển mạnh mẽ. Tại đây, ốc hương chủ yếu được nuôi trong ao đất lót bạt đáy cát, cho ăn thức ăn tươi sống 100%, nguồn nước đầu vào phải thay hằng ngày và chỉ được xử lí đơn giản bằng cách cấp vào ao lắng rồi bơm trực tiếp qua lớp lưới lọc vào ao nuôi. Nguồn nước ao nuôi được thải trực tiếp ra kênh, dẫn đến ô nhiễm môi trường, gây dịch bệnh cho các vùng nuôi khác. Bên cạnh đó, ốc giống mua về có kích cỡ nhỏ, thả trực tiếp vào ao nuôi với mật độ dày và chỉ nuôi một giai đoạn, làm cho ốc chậm phát triển và dễ nhiễm bệnh, dẫn đến tỉ lệ sống ốc thương phẩm chỉ từ 50 - 55%.
Nhận thấy những hạn chế trong việc nuôi ốc hương thương phẩm hiện nay tại Cần Giờ, Trung tâm Nghiên cứu và phát triển Nông nghiệp Công nghệ cao TPHCM đã thực hiện đề tài "Ứng dụng mô hình cải tiến kỹ thuật nuôi thương phẩm ốc hương trong ao đất lót bạt hai giai đoạn tại Cần Giờ".
Hệ thống nuôi ốc bao gồm ao nuôi, ao lắng lọc thô, ao chứa, vật liệu lọc, hệ thống đường ống cấp thoát nước, sục khí.
Theo đó, nguồn nước biển được bơm vào ao lắng, lọc thô qua cống cấp nước có vách ngăn để ngăn rác, động vật thủy sản khác. Trước khi cấp nước, ao lắng phải được vệ sinh bùn, đánh vôi CaCO3 khử trùng, sau đó phơi nắng hai ngày mới tiến hành cấp nước vào ao. Sau khi được cấp vào ao lắng và xử lý bằng thuốc tím KMnO4 (diệt khuẩn, khử kim loại, rong rêu,...), nước được chuyển sang ao chứa và bổ sung thêm chế phẩm men vi sinh Lactobacillus, Bacillus sp nhằm hạn chế ô nhiễm nguồn nước.
 |
Ốc hương nuôi giai đoạn 1. Ảnh; NNC |
Kết quả kiểm tra cho thấy ao nuôi do nhóm thử nghiệm có chất lượng nước tương đối ổn định, các chỉ tiêu về NH3, NO2, H2S ở mức an toàn - lần lượt là 0.02, 0.02, 0.2. Trong khi đó, các chỉ tiêu nói trên của nước ở ao đối chứng (không bổ sung men vi sinh) và nuôi theo phương pháp truyền thống ở ngưỡng cao (lần lượt là 0.1, 0.05, 0.5), tiềm ần nhiều rủi ro gây bệnh cho ao nuôi ốc hương.
Trong quá trình nuôi, nước thải được chuyển từ hệ thống ao nuôi theo kênh xả thải vào ao lắng thả cá đối, rô phi để tạo nguồn thức ăn cho cá và làm sạch nguồn nước trước khi thải ra môi trường tự nhiên.
Đặc biệt, trong mô hình cải tiến, ốc được nuôi theo hai giai đoạn. Ở giai đoạn 1, ốc giống được thả vào ao ương và nuôi bằng thức ăn công nghiệp gồm nhiều thành phần như bột cá, bột giáp xác, bột ngũ cốc và một số khoáng chất, vitamin. Sau 60 ngày nuôi với tỷ lệ sống đạt 75 – 80%, ốc được giãn mật độ và chuyển sang nuôi giai đoạn 2. Ở giai đoạn này, ốc được nuôi bằng thức ăn công nghiệp có độ đạm trên 40% và thức ăn tươi sống (cá tạp, tôm, cua,...). Thời gian nuôi từ 60 – 180 ngày, tỷ lệ sống đạt 65 – 71%, kích cỡ đạt 110 – 120 con/kg, cao hơn từ 10 – 15% so với phương pháp nuôi truyền thống (138 – 155 con/kg).
 |
Thu hoạch ốc hương 2 giai đoạn. Ảnh: NNC |
Theo nhóm tác giả, việc nuôi ốc hương hai giai đoạn giúp người nuôi dễ giám sát, theo dõi quá trình sinh trưởng, phát triển, giúp tăng tỷ lệ sống của ốc. Việc sử dụng kết hợp thức ăn công nghiệp, hạn chế thức ăn tươi sống cũng giúp giảm ô nhiễm môi trường nước và mầm bệnh do thức ăn tươi sống gây ra. Ngoài ra, việc xử lý nước bằng men vi sinh giúp nước không có mùi hôi, giảm ô nhiễm, tiết kiệm nhân công lao động do ít phải thay nước và vệ sinh bể nuôi. Nước thải của ao nuôi ốc còn được tận dụng để nuôi cá, trước khi xả thải ra môi trường.
Quy trình cải tiến kỹ thuật nuôi thương phẩm ốc hương trong ao đất lót bạt hai giai đoạn đã được nhóm hoàn thiện, chuyển giao cho hộ dân nuôi ốc hương tại xã Long Hòa, huyện Cần Giờ.
Đề tài của nhóm tác giả đã được Sở KH&CN TPHCM nghiệm thu, kết quả đạt.
Bài đăng KHPT số 1330 (số 6/2025)
Vương Hùng