Nature Index đo lường năng lực nghiên cứu của các quốc gia và tổ chức khoa học, thông qua các công bố khoa học chất lượng cao trên 145 tạp chí khoa học uy tín. Hệ thống này dùng hai chỉ số: Count (số bài) và Share (mức đóng góp thực tế của các tác giả), giúp thấy rõ cả quy mô, số lượng công bố và cả chiều sâu đóng góp. Theo cả hai thước đo này, Trung Quốc đang áp đảo.
Top 20: 14 vị trí thuộc về Trung Quốc, Mỹ còn 3
Nhìn vào bảng xếp hạng 2026 (dựa theo số liệu năm 2025), dễ nhận ra Trung Quốc chiếm ưu thế vượt trội về số lượng đơn vị nghiên cứu. Trong top 20, có tới 14 tổ chức Trung Quốc, bao gồm cả các trường đại học và hệ thống viện nghiên cứu. Mỹ chỉ có 3 đại diện, gồm Đại học Harvard (thứ 2), Đại học Stanford (thứ 15) và Viện Công nghệ Massachusetts (thứ 18).
Các nhóm nghiên cứu Trung Quốc còn đạt những bước tiến ở các lĩnh vực nền tảng. Tại Đại học KH&CN Trung Quốc, đơn vị đứng thứ 3 trong bảng xếp hạng, các nhà khoa học đã xây dựng những mắt xích đầu tiên của "bộ lặp lượng tử"- công nghệ được xem là chìa khóa cho Internet lượng tử tương lai. Nguồn ảnh: Đại học KH&CN Trung Quốc.
Phần còn lại là các tổ chức châu Âu, gồm Hiệp hội Max Planck, Đức (thứ 12) và Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp (thứ 14).
Đứng đầu bảng vẫn là Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS), bỏ xa các đối thủ còn lại cả về chỉ số Share lẫn chỉ số Count. Suốt nhiều năm, Từ khi Nature Index ra đời vào năm 2014 đến nay, vị trí dẫn đầu của CAS chưa bao giờ suy suyển.
Thậm chí, nếu xét riêng hai vị trí đầu, khoảng cách giữa CAS và Đại học Harvard - đại diện mạnh nhất của Mỹ - đang ngày càng lớn.
Xét trên chỉ số Count của bảng xếp hạng 2025, CAS có số lượng công bố cao hơn Harvard khoảng 2,4 lần. Đến bảng 2026, khoảng cách này đã nới rộng lên thành 2,9 lần.
Tương tự, bảng xếp hạng 2025, chỉ số Share của CAS cao hơn Đại học Harvard khoảng 2,4 lần và đến bảng năm nay thì con số này là gần 2,8 lần.
CAS không phải là "cánh én" duy nhất tạo nên vị thế khoa học của Trung Quốc. Trong những năm gần đây, hàng loạt viện và trường đại học của nước này cũng đã phát triển mạnh mẽ.
Một nhóm nghiên cứu tại Đại học Chiết Giang, Trung Quốc - trường xếp thứ 4 trên bảng xếp hạng Nature Index 2026. Ảnh: Đại học Chiết Gianng
Trung Quốc gần như độc chiếm top 10
Trong bảng xếp hạng Nature Index năm 2015, CAS là đại diện duy nhất của Trung Quốc có mặt trong top 10. Tuy nhiên, chỉ sau một thập kỷ, ngoài Đại học Harvard ở vị trí thứ hai, tất cả các vị trí còn lại trong top 10 đều thuộc về Trung Quốc, với các trường đại học danh tiếng như Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc, Đại học Chiết Giang, Đại học Thanh Hoa, và Đại học Bắc Kinh. Điều này cho thấy sự phát triển đồng đều trong toàn hệ thống giáo dục và nghiên cứu của Trung Quốc, thay vì chỉ phụ thuộc vào một vài trung tâm riêng lẻ.
Dữ liệu hiện tại cho thấy Trung Quốc không chỉ dẫn đầu về quy mô mà còn duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định trong các công bố khoa học chất lượng cao. Trong khi đó, tốc độ tăng trưởng của Mỹ đang chậm lại.
Những bất ổn trong quan điểm quản lý khoa học và biến động ngân sách cho nghiên cứu ở Mỹ đang tạo ra một môi trường rất thách thức cho các nhà khoa học và tổ chức nghiên cứu. Các chính sách giảm chi tiêu công cho khoa học, đặc biệt trong các lĩnh vực nghiên cứu cơ bản, đang ảnh hưởng mạnh đến sự phát triển dài hạn của khoa học Mỹ. Ngược lại, Trung Quốc đang trên đà trở thành nhà tài trợ công lớn nhất thế giới cho nghiên cứu.
Nature Index không phản ánh toàn bộ hệ sinh thái khoa học, nhưng vẫn là một chỉ báo quan trọng về năng lực nghiên cứu của các quốc gia. Và theo chỉ báo này, cán cân khoa học toàn cầu đang dịch chuyển theo hướng có lợi cho Trung Quốc.
Bảng xếp hạng các tổ chức nghiên cứu trên thế giới, dựa trên dữ liệu từ ngày 1/1 đến ngày 31/12/2025. Ảnh chụp màn hình.
Các chỉ số của Nature Index
Count phản ánh số lượng bài báo mà các tổ chức, quốc gia hoặc viện nghiên cứu tham gia công bố. Mỗi tổ chức nhận một điểm Count cho mỗi bài báo mà họ có tác giả tham gia, bất kể số lượng tác giả trong bài báo đó.
Trong khi đó, Share tính tổng mức độ đóng góp thực tế của từng tổ chức vào bài báo, chia đều giữa các tác giả. Mỗi tác giả được coi là đóng góp như nhau. Ví dụ, nếu một bài báo có 10 tác giả, mỗi tác giả sẽ nhận được 0,1 điểm Share. Share giúp phản ánh mức độ đóng góp thực tế và mức độ hợp tác của các tổ chức trong các nghiên cứu quốc tế.
Việc sử dụng cả Count và Share giúp Nature Index không chỉ phản ánh số lượng công bố mà còn chỉ ra chất lượng và mức độ đóng góp thực tế của các tổ chức trong cộng đồng khoa học toàn cầu.
---
Nguồn tham khảo:
Institution rankings, Nature Index.
https://www.nature.com/nature-index/institution-outputs/generate/all/global/all
2025 Research Leaders: Leading institutions, Nature Index.https://www.nature.com/nature-index/research-leaders/2025/institution/all/all/global
China could be the world’s biggest public funder of science within two years, Nature.
https://www.nature.com/articles/d41586-026-00618-5