Từ ngày 1/1/2026, việc sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em khi di chuyển bằng ô tô sẽ trở thành quy định bắt buộc theo Luật Bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ.
Theo quy định, khi chở trẻ em dưới 10 tuổi có chiều cao dưới 1,35m, người điều khiển xe ô tô không được cho trẻ ngồi cùng hàng ghế với mình, trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế. Đồng thời, người lái xe phải sử dụng và hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em.
Thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô, còn gọi là hệ thống CRS (Child Restraint System), là các loại ghế hoặc nôi được thiết kế riêng để bảo vệ trẻ nhỏ khi xảy ra va chạm. Không giống như người lớn có thể sử dụng dây đai an toàn thông thường, trẻ em có vóc dáng nhỏ và xương chưa phát triển hoàn thiện, nên cần có hệ thống bảo vệ chuyên biệt để giảm thiểu tối đa nguy cơ chấn thương.
Tùy theo độ tuổi, cân nặng và chiều cao, thiết bị CRS có nhiều dạng khác nhau như nôi sơ sinh quay ngược chiều xe dành cho trẻ dưới 2 tuổi, ghế ngồi có tựa lưng cao và dây đai 5 điểm cho trẻ từ 2 đến 6 tuổi, hoặc ghế nâng, đệm nâng dành cho trẻ từ 6 đến 10 tuổi để đảm bảo dây đai an toàn nằm đúng vị trí vai và hông.
Bộ Giao thông Vận tải (nay là Bộ Xây dựng) đã ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 123:2024/BGTVT, trong đó công nhận đồng thời hai bộ tiêu chuẩn quốc tế phổ biến là UN Regulation No. 44 (UN R44) và UN Regulation No. 129 (UN R129, còn gọi là i-Size). Việc công nhận song song cả hai tiêu chuẩn cho phép người tiêu dùng có nhiều lựa chọn phù hợp với điều kiện xe và điều kiện kinh tế, đồng thời đảm bảo tính khả thi trong quá trình triển khai quy định mới.
UN R44 là tiêu chuẩn quốc tế lâu đời, phân loại ghế trẻ em theo trọng lượng (ví dụ: nhóm 0 và 0+ cho trẻ sơ sinh dưới 13 kg; nhóm I cho trẻ 9–18 kg; nhóm II, III cho trẻ lớn hơn). Đây là tiêu chuẩn được sử dụng rộng rãi, với nhiều sản phẩm đa dạng về mẫu mã và giá thành. Tuy nhiên, UN R44 chưa yêu cầu kiểm tra khả năng bảo vệ khi xảy ra va chạm bên hông, việc lắp đặt thiết bị theo chuẩn này có thể không chính xác, nếu xe không được trang bị hệ thống ISOFIX – một cơ cấu gắn cứng ghế an toàn vào khung xe, giúp cố định thiết bị chắc chắn và đúng vị trí.
 |
Một số thiết bị an toàn cho trẻ trên ô tô. Ảnh: Internet |
Trong khi đó, UN R129 là tiêu chuẩn mới, hiện đại hơn, phân loại theo chiều cao và độ tuổi. Tiêu chuẩn này yêu cầu trẻ dưới 15 tháng tuổi phải được đặt ngồi quay ngược chiều xe, đồng thời bắt buộc kiểm tra va chạm bên hông và sử dụng hệ thống ISOFIX để đảm bảo độ ổn định khi lắp đặt. Các thiết bị i-Size theo chuẩn này tương thích tốt với xe hiện đại, nhưng giá thành cao hơn và chưa phù hợp với tất cả loại xe cũ.
Tại Hội thảo quốc tế An toàn phương tiện giao thông VSC 2025 do Tổ chức đánh giá xe mới cho các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN NCAP) phối hợp với Trường Đại học Bách khoa – ĐH Quốc gia TPHCM tổ chức vừa qua tại TPHCM, PGS.TS Lý Hùng Anh, Trường Đại học Bách khoa, ĐH Quốc gia TPHCM, cho rằng, việc công nhận đồng thời cả hai tiêu chuẩn sẽ giúp tăng tính linh hoạt trong lựa chọn sản phẩm, tạo điều kiện cho người tiêu dùng tiếp cận đa dạng các thiết bị CRS phù hợp với nhiều mức giá. Ông dẫn ví dụ Malaysia đã áp dụng mô hình tương tự từ năm 2020, cho phép cả xe cũ và xe mới đều dễ dàng lắp đặt, đồng thời thị trường có đủ loại thiết bị CRS để người dân lựa chọn.
Theo PGS.TS Trần Hữu Nhân, Trưởng khoa Kỹ thuật giao thông, Trường Đại học Bách khoa – ĐH Quốc gia TPHCM, tiêu chuẩn kỹ thuật của Việt Nam phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm tính khả thi khi triển khai vào đời sống. Thiết bị CRS nếu được sử dụng đúng cách sẽ giảm tới 70% nguy cơ tử vong ở trẻ sơ sinh và 50% đối với trẻ nhỏ khi xảy ra tai nạn giao thông.
Ông Trần Hữu Minh, Chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, cho biết, việc bắt buộc sử dụng CRS là bước đi tiến bộ, cần thiết và chắc chắn sẽ góp phần nâng cao an toàn giao thông cho trẻ em tại Việt Nam trong thời gian tới. Tuy nhiên, theo ông Minh, do đây là quy định mới, công tác truyền thông cần được triển khai mạnh mẽ ngay từ bây giờ, để người dân có đủ thời gian tìm hiểu, chuẩn bị và thực hiện đúng khi quy định chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2026.
Kiều Anh