Vài năm gần đây, AI đã được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực – từ sản xuất, kinh doanh đến y tế, giáo dục, môi trường – bởi các tổ chức, chính phủ, tập đoàn lớn, cũng như các cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ. AI ngày càng trở thành một phần quan trọng hơn trong mọi hoạt động kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, công nghệ này cũng bộc lộ những rủi ro như nó có thể làm tăng thêm tình trạng mất công bằng xã hội, lừa đảo, thất nghiệp, suy giảm niềm tin v.v.
Phát biểu tại hội thảo khoa học cấp quốc gia về chủ đề "Sức mạnh không giới hạn và những thách thức khó dự báo của trí tuệ nhân tạo - Tác động và ứng phó chính sách" ngày 15/9 mới đây, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng nói rằng AI là cơ hội to lớn để Việt Nam vươn mình thành nước phát triển có thu nhập cao.
Ông kỳ vọng biến AI thành một hạ tầng quốc gia, nơi Việt Nam chủ động phát triển các giải pháp AI. Đồng thời, ông cho biết, Luật AI đang được trình và dự kiến được thông qua vào cuối năm nay.
Theo Bộ trưởng, Luật AI được xây dựng theo sáu quan điểm cốt lõi: 1/ Quản lý theo mức độ rủi ro; 2/ Minh bạch và trách nhiệm giải trình; 3/ Đặt con người vào vị trí trung tâm; 4/ Khuyến khích phát triển AI trong nước, tự chủ về AI; 5/ Lấy AI làm động lực tăng trưởng nhanh và bền vững; 6/ Bảo vệ chủ quyền số - trong đó, dữ liệu, hạ tầng và công nghệ AI là ba trụ cột chiến lược của chủ quyền số.
Bộ trưởng cũng nhấn mạnh, bối cảnh hiện nay đòi hỏi sự cân bằng giữa quyền lực giữa các công ty đa quốc gia sở hữu công nghệ lõi và lợi thế của các nước/doanh nghiệp nội địa am hiểu ngữ cảnh, ngôn ngữ, văn hóa địa phương và sở hữu dữ liệu chuyên ngành để làm các ứng dụng chuyên dụng.
Do đó, ông cho rằng con đường để Việt Nam phát triển AI cần đề cao sự hài hòa trong chữ "và": toàn cầu và địa phương; hợp tác và tự chủ; Big Tech và startup; công nghệ và ứng dụng; tinh hoa và đại chúng; sử dụng và làm chủ; sáng tạo và kiểm soát; fạ tầng toàn cầu và hạ tầng quốc gia; dữ liệu mở và dữ liệu bảo vệ; AI nền tảng, đa năng và AI tùy biến cho từng lĩnh vực; AI lớn và AI nhỏ chuyên dụng cho từng nhiệm vụ, từng tổ chức; AI tạo sinh và AI phân tích; công nghệ mở và công nghệ đóng.
Cùng với việc ban hành Luật AI đầu tiên, Việt Nam sẽ công bố bản cập nhật Chiến lược AI quốc gia, được ban hành từ năm 2021 trong bối cảnh đa số các nước trên thế giới tập trung vào các dạng "AI phân tích" và chưa xuất hiện sự bùng nổ của "AI tạo sinh" với khả năng tự tạo ra nội dung mới ở dạng văn bản, hình ảnh, âm thanh hay video, thay vì chỉ phân tích dữ liệu có sẵn.
Trong bối cảnh sắp ban hành Luật AI và cập nhật Chiến lược AI, Bộ trưởng Bộ KH&CN cam kết dành ít nhất 30-40% ngân sách Quỹ Đổi mới công nghệ NATIF để hỗ trợ ứng dụng AI, cấp voucher cho doanh nghiệp vừa và nhỏ sử dụng AI Việt Nam. NATIF hiện có vốn điều lệ khoảng 2.000 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước dành cho các hoạt động khoa học và công nghệ.
Tin đăng KH&PT số 1362 (số 38/2025)
Hồng Hạnh