Biến những nhọc nhằn trên vạn dặm mưu sinh thành những vần thơ đẹp đẽ, một shipper giao đồ ăn người Trung Quốc vừa giành giải Lỗ Tấn, một trong những giải văn chương được trọng vọng nhất tại quốc gia này. Giải thưởng là minh chứng cho thấy những áng văn chương đầy sức nặng có thể nảy mầm từ những công việc bình dị nhất.
Wang Jibing (Vương Kế Binh), người đàn ông 57 tuổi quê Từ Châu, Giang Tô, đã được trao Giải thưởng Văn học Lỗ Tấn danh giá cho tập thơ Bay thấp (Đệ xứ phi hành).
Được mệnh danh là người "ngày giao đồ ăn, đêm dệt vần thơ", ban ngày Wang rong ruổi mưu sinh trên chiếc xe máy, rồi lại chong đèn gieo vần mỗi khi đêm xuống. Bắt đầu làm người giao hàng vào năm 2019 tại Côn Sơn, kể từ đó đến nay, ông đã băng qua hơn 150.000 km và sáng tác hơn 6.000 bài thơ. Phần lớn trong số đó được khơi nguồn từ chính những nhọc nhằn đời thường, những ấm ức phải chịu, và sự bền bỉ của những người làm nghề giao hàng.
Ông Wang Jibing. Ảnh: BaiduWiki
Bay thấp, là sự chắt lọc từ những lần hỏi han và tâm tình với gần 200 đồng nghiệp, thu trọn vào trang giấy hiện thực khốc liệt của nền kinh tế thời vụ (gig economy) đang phát triển tại Trung Quốc.
Tập thơ được giới thiệu với những lời như sau: "Người giao đồ ăn ‘rẽ lối’ dùng thơ ca để bù đắp cuộc sống, ghi lại những ngày thường của những con người bình dị - vừa phải bò sát mặt đất mưu sinh, vừa không ngừng khao khát cất cánh."
Một trong những câu thơ ám ảnh và đáng nhớ nhất của Wang cũng viết:
"Ai định sẵn dang cánh là phải vút tận trời cao? Bay thấp cũng là một cách bay."
Thuở thiếu thời, cái nghèo buộc Wang phải bỏ học vào năm 14 tuổi. Suốt hàng chục năm, ông lăn lộn với nhiều nghề, từ làm phụ hồ, thu gom phế liệu cho đến mở sạp hàng rong.
Chia sẻ với Global Times, Wang cho biết mình đã sớm đam mê văn chương, đặc biệt là thơ ca, từ những năm đầu tuổi đôi mươi khi còn là một lao động nhập cư ở Thẩm Dương. Thời điểm đó, giữa thời gian lao động nặng nhọc, niềm an ủi lớn nhất của ông là được đọc sách tại một quầy bán sách cũ ở Thẩm Dương. Ông kể lại rằng chính trải nghiệm này đã khiến ông "phải lòng văn học".
Ông từng xuất bản thơ và tản văn trên các tạp chí lớn nhỏ, trước khi bắt đầu chia sẻ những vần thơ của mình lên mạng xã hội. Ông cho biết, trái ngược với cuộc sống mưu sinh bấp bênh, niềm đam mê làm thơ của ông vẫn luôn bền bỉ và không hề thay đổi.
Bước ngoặt đến vào năm 2022. Một lần nọ, vì khách hàng ghi nhầm địa chỉ, ông đã phải mất hàng giờ đồng hồ mòn mỏi tìm kiếm khắp ba tòa chung cư. Ấy vậy mà, lúc gõ được cánh cửa cần tìm, thứ chào đón ông là một trận mắng té tát dội xuống đầu vì tội giao hàng trễ.
Trên chặng đường về, Wang đã trút những uất ức và tủi hờn vào bài thơ Người đàn ông vội vã:
"Lửa bứt ra từ xương, nước bứt ra từ ngọn lửa, người vội vã chẳng có bốn mùa, mà chỉ có trạm này, và trạm kế tiếp..."
Những vần thơ ấy lập tức chạm đến nỗi lòng của biết bao người tạo nên một cơn sốt lan truyền mạnh mẽ trên Weibo. Năm tiếp theo, ông xuất bản tập thơ đầu tay Người đàn ông vội vã: Thơ của một tài xế giao đồ ăn.
Tập thơ đầu tay gồm hơn 180 bài thơ. Với Wang, tập thơ cho thấy hiện thực dẫu "khắc nghiệt, nhưng lại dạt dào cảm hứng." Câu chuyện đời của một shipper viết thơ đã khơi dậy sự tò mò và đồng cảm lớn lao, khiến 5.000 bản in đầu tiên của cuốn sách cháy hàng ngay khi vừa lên kệ.
Bên cạnh đó, tập thơ của Wang cũng khai thác các chủ đề như "cha mẹ", "người cao tuổi", hay thậm chí là những sự vật hết sức bình dị như thanh chắn đường.
Ví von một cánh cổng như "người đàn ông đang dang rộng vòng tay", Wang cho biết mình chuộng lối viết này bởi chính những chi tiết đời thường ấy đã giúp thơ ông "bám rễ vững chắc vào hiện thực".
Tập thơ thứ hai của ông có tựa đề Tôi yêu thế giới này một cách vụng về, và tập thơ mới nhất chính là Bay thấp.
Bìa tập thơ Bay thấp. Ảnh: China Writer
Với ngôn ngữ giản dị nhưng chân thành, Bay thấp khắc họa sống động thế giới nội tâm của những người giao hàng, hé lộ sự kiên cường và niềm hy vọng trong cuộc sống thường nhật.
"Những người vội vã, chắt chiu sáu mươi mốt phút từ một giờ
Trao gửi dịu dàng giữa cuộc đua cùng thời gian
Họ rải kim giây, kim phút dọc những nẻo đường
Tựa những phím dương cầm trắng đen ngay ngắn
Ai bảo khúc ca cao nhã thì hiếm người hòa điệu?
Thứ âm thanh cất lên từ sát mặt đất bằng
Mới là bản giao hưởng mà vạn vật khát khao vươn tới
Nếu chốn nhân gian có một mùa thứ năm luân chuyển
Đó hẳn là mùa xuân của những người giao hàng."
(Trích bài thơ Bay thấp trong tập thơ cùng tên)
Dẫu đã đạt giải thưởng danh giá Lỗ Tấn, ông cho biết sẽ tiếp tục chạy xe giao hàng cho đến năm 60 tuổi, bởi ông yêu công việc này, yêu nhịp sống mà nó mang lại. Ông bộc bạch, dù không còn gánh nặng cơm áo gạo tiền từ những cuốc xe, ông vẫn muốn giữ đôi chân mình chạm đất.
"Tôi không thể tưởng tượng mình sẽ trở thành một nhà văn toàn thời gian. Tôi biết mình sẽ không thể làm tốt, bởi lẽ mọi nguồn cảm hứng của tôi đều bắt nguồn từ chính công việc giao đồ ăn này". Và ông tin, một giải thưởng chẳng thể nào thay đổi được mình.
Anh Thư tổng hợp
---
Nguồn tham khảo:
He Delivers Food By Day, Writes Poetry By Night. Now He Has Won China's Top Literary Prize, NDTV
https://www.ndtv.com/offbeat/he-delivers-food-by-day-writes-poetry-by-night-now-he-has-won-chinas-top-literary-prize-11795110
Food delivery rider wins China’s top literary prize for poem on gig workers, Independent
https://www.independent.co.uk/asia/china/china-food-delivery-rider-literary-award-poem-b3018072.html
A Man in a Hurry, Global Times
https://www.globaltimes.cn/page/202304/1289022.shtml