Tiền Giang là tỉnh có diện tích cây ăn trái lớn nhất cả nước, trong đó chanh giấy (Citrus aurantifolia) được trồng phổ biến do có giá trị kinh tế cao.Chanh giấy mỏng vỏ, thường có màu xanh hoặc vàng nhạt khi chín, mọng nước, vị chua đậm và có mùi thơm đặc trưng.
Tuyến trùng được xem là đối tượng tiềm ẩn, khó kiểm soát, làm giảm khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng của rễ cây, giảm sự phát triển của chồi, lá bị vàng và rụng khi mật số tuyến trùng trong đất gia tăng.
Việt Nam đã ghi nhận 21 loài tuyến trùng ký sinh trên cây có múi, trong đó các loài nguy hiểm, cần được kiểm soát và phòng trừ khi mật độ gia tăng như Tylenchulus semipenetrans, Rotylenchulus reniformis, Meloidogyne incognita và Xiphinema spp. ...
Trong một nghiên cứu nhằm xác định thành phần loài tuyến trùng ký sinh trên cây chanh giấy để có biện pháp quản lý hiệu quả, nhóm nhà khoa học ở Viện Cây ăn quả miền Nam đã thu thập các mẫu rễ cây chanh và đất trồng chanh tại các huyện Châu Thành, Chợ Gạo, Cai Lậy, Cái Bè và TP Mỹ Tho.
Kết quả, trong 30 mẫu đất trồng chanh đã được khảo sát, có tám giống tuyến trùng, gồm Aphelenchus, Helicotylenchus, Pratylenchus, Rotylenchulus, Tylenchorhynchus, Tylenchulus, Paratylenchus và Xiphinema. Trong đó, Tylenchulus hiện diện với mật số trung bình cao nhất (khoảng 770 cá thể/ 500g đất); tiếp đến là Rotylenchulus, Pratylenchus, Tylenchorhynchus, Helicotylenchus và Aphelenchus. Ngoài ra, còn có hai giống được ghi nhận nhưng mật số thấp và không chiếm ưu thế cao là Xiphinema và Paratylenchus.
 |
Chanh giấy vỏ mỏng, có mùi thơm đặc trưng. Ảnh: Internet |
Nghiên cứu cũng ghi nhận Tylenchulus, Rotylenchulus và Pratylenchus là loài tuyến trùng ký sinh có mặt ở hầu hết ở mẫu đất và rễ tại các khu vực khảo sát. Trong đó, Tylenchulus có khả năng thiết lập quần thể trên các vùng trồng cây có múi, là nguyên nhân gây thiệt hại năng suất từ 10 - 30%.
Bên cạnh đó, nghiên cứu còn làm rõ sự phân bố khác nhau về giống và tỷ lệ hiện diện của các loài tuyến trùng giữa các vùng. Điều này phản ánh đặc điểm của đất, phương pháp canh tác, cũng như các yếu tố môi trường có thể ảnh hưởng đến sự phân bố của chúng. Do đó cần có những hiểu biết về các điều kiện cụ thể tại mỗi địa điểm để phát triển các chiến lược quản lý tuyến trùng hiệu quả hơn.
Theo nhóm tác giả, cần có biện pháp quản lý tuyến trùng ký sinh trên cây chanh giấy tại tỉnh Tiền Giang chặt chẽ, đặc biệt là đối với ba loài tuyến trùng gây hại chính thường gặp, nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến cây trồng và duy trì sự cân bằng sinh thái trong môi trường nông nghiệp.
Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ, số 4/2024.
Nguồn:
https://ctujsvn.ctu.edu.vn/index.php/ctujsvn/article/view/5708/4748
.
Ngọc Hân