 |
Việc Anh cắt giảm viện trợ nước ngoài sẽ làm suy yếu an ninh y tế toàn cầu, hạn chế năng lực ứng phó của nước này với những mối đe dọa y tế mới nổi. Nguồn: KCL |
Tháng 3/2025, Chính phủ Anh do Đảng Lao động cầm quyền đã công bố sẽ cắt giảm viện trợ nước ngoài 40% từ 0,5% tổng thu nhập quốc dân xuống còn 0,3% vào tháng 4/2027.
Năm 2024, Anh đã chi khoảng 14 tỷ bảng Anh cho viện trợ nước ngoài. Dựa trên dự báo tổng thu nhập quốc dân gần đây, nếu cắt giảm viện trợ xuống 0,3% vào năm 2027, ngân sách viện trợ nước ngoài sẽ giảm xuống còn 9,2 tỷ bảng Anh, tức là ít hơn 6,1 tỷ bảng Anh so với mức 0,5%.
Việc cắt giảm tài trợ lớn như vậy sẽ dẫn đến xói mòn niềm tin, tạo ra sự bất ổn và "gây tổn hại rất lớn đến vị thế quốc tế của nước Anh", Philippa Matthews, một nhà nghiên cứu về bệnh viêm gan B tại Viện Francis Crick ở London, cho biết.
"Chúng tôi sẽ rút lại cam kết đối với các chương trình đang được triển khai trong lĩnh vực y tế và khoa học - những chương trình có tác động trực tiếp hằng ngày", bà nói.
Bà Matthews là một trong số các chuyên gia đã trả lời chất vấn trước Ủy ban Khoa học, đổi mới và công nghệ Hạ viện vào ngày 9/9/2025, trong khuôn khổ cuộc điều tra về ngoại giao khoa học mà Ủy ban đang thực hiện đã cảnh báo rằng một số yếu tố, bao gồm việc cắt giảm tài trợ, đã và đang ảnh hưởng đến khả năng thu hút nhân tài quốc tế của các viện nghiên cứu như đơn vị của bà. "Chúng tôi đang gặp khó khăn trong tuyển dụng nhân lực, cả về số lượng và chất lượng, giống như tình trạng cách đây một thập kỷ", bà nói.
Trong cuộc họp, Mike Podmore, giám đốc điều hành mạng lưới vận động StopAIDS, cho biết mặc dù Vương quốc Anh đã có vai trò chủ chốt trong việc thành lập các tổ chức y tế toàn cầu quan trọng trong hai thập kỷ qua, nhưng vị thế của nước này "bắt đầu suy yếu" vào thời điểm xảy ra đại dịch.
Năm 2022, do cắt giảm viện trợ nước ngoài, mức đóng góp tài chính của Vương quốc Anh cho Quỹ Toàn cầu, một tổ chức toàn cầu nhằm đẩy lùi bệnh AIDS, lao và sốt rét, đã giảm từ 1,4 tỷ bảng Anh xuống còn 1 tỷ bảng Anh trong ba năm.
Trong những năm gần đây, Vương quốc Anh cũng cắt giảm viện trợ cho Unitaid, một sáng kiến toàn cầu nhằm cung cấp các giải pháp chăm sóc sức khỏe tại các nước có thu nhập thấp và trung bình. "Điều này có nghĩa là chúng ta chưa thể kết nối để đưa những sáng kiến tuyệt vời đang diễn ra tại Vương quốc Anh có tác động thực sự đến cuộc sống của những người nghèo nhất trên toàn thế giới". Trong khi đó, việc sáp nhập Bộ Ngoại giao và Bộ Phát triển Quốc tế của Anh vào năm 2020 đã "dẫn đến sự hỗn loạn cho vị thế của Vương quốc Anh trên trường quốc tế trong thời kỳ khủng hoảng toàn cầu", Podmore nói.
Những đợt cắt giảm gần đây đã làm lung lay cam kết của chính phủ mới về việc ưu tiên y tế, ông nói. "Giờ đây, chúng ta hãy chờ xem điều đó sẽ có ý nghĩa gì, xét về tác động đến mức đóng góp của Vương quốc Anh cho các tổ chức y tế toàn cầu quan trọng này, và nó sẽ ảnh hưởng đến vị thế của Anh như thế nào".
Kháng kháng sinh
Một trong những tổ chức đầu tiên chịu ảnh hưởng từ việc cắt giảm viện trợ của Anh là Quỹ Fleming, một chương trình của Vương quốc Anh hỗ trợ 25 quốc gia ở châu Phi và châu Á để giải quyết tình trạng kháng kháng sinh (AMR). Vào tháng bảy, Chính phủ Anh thông báo sẽ đóng cửa chương trình này.
"Chín năm trước, Anh có lẽ là quốc gia G7 tiên phong nhất trong việc giải quyết AMR như một vấn đề toàn cầu, và dù chúng ta có tự làm gì trong nước, vấn đề này cũng không thể được giải quyết nếu không có sự chung tay của các nước khác", nhà kinh tế Jim O’Neill, người chủ trì một đánh giá độc lập về AMR, đã trình bày kết quả đánh giá lên Chính phủ Anh vào năm 2016, cho biết.
Tuy nhiên, "tiếng nói của chúng ta về chủ đề này đã ngừng lại dưới thời chính phủ Theresa May và dần trở nên im ắng hơn với các nhà chính trị", O’Neill nói với các nghị sĩ. Ông cho biết "rất đáng thất vọng" khi các nhà lãnh đạo chính trị dường như không còn nhận ra tầm quan trọng của việc giải quyết AMR.
Ông cũng bày tỏ lo ngại rằng việc rút lui khỏi vấn đề toàn cầu này có thể làm giảm niềm tin của các đối tác với Vương quốc Anh. "Nếu một ngoại trưởng hoặc thủ tướng mới lên của Anh nói rằng muốn đưa AMR trở thành vấn đề toàn cầu hàng đầu, tôi không chắc chúng ta sẽ được cộng đồng quốc tế lắng nghe", ông nói.
Việc hỗ trợ các quan hệ đối tác y tế ở nước ngoài không phải để thể hiện lòng vị tha. Giúp người khác khỏe mạnh là một trong những cách thông minh nhất để bảo vệ sức khỏe của chính mình. Chẳng hạn, chương trình Quan hệ đối tác khối thịnh vượng chung về quản lý kháng sinh do Quỹ Fleming tài trợ đã đào tạo hơn 65.000 nhân viên y tế, góp phần cải thiện việc sử dụng thuốc kháng sinh và tăng cường kiểm soát nhiễm trùng.
Đồng thời, đội ngũ nhân viên y tế của Anh trở về với kinh nghiệm vô giá, giúp củng cố năng lực y tế của nước này - từ khả năng lãnh đạo dưới áp lực cho đến hiểu biết sâu sắc hơn về các bệnh truyền nhiễm. Đây là giải pháp chi phí thấp, hiệu quả cao mà bất cứ chính phủ sáng suốt nào cũng nên chú trọng.
Năng lực cạnh tranh của Anh
Adrian Smith, chủ tịch sắp mãn nhiệm của Hội Hoàng gia (Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Anh), khi chia sẻ suy nghĩ của mình về tình hình khoa học của Vương quốc Anh với Ủy ban Khoa học và Công nghệ Thượng viện vào ngày 9/9/2025 cũng chỉ trích việc Anh thiếu một chiến lược quốc tế thống nhất.
"Chúng ta muốn trở nên xuất sắc trong khoa học, vì vậy chúng ta muốn thu hút những người xuất sắc nhất và giỏi nhất từ khắp nơi trên thế giới, rồi sau đó lại tạo ra một hệ thống thị thực [bảo lãnh] trung bình đắt hơn 17 lần so với bất kỳ quốc gia nào khác. Thật điên rồ", ông nói.
Smith cũng hoan nghênh cam kết của chính phủ trong đợt đánh giá chi tiêu mùa hè này về việc đầu tư 86 tỷ bảng Anh cho khoa học và công nghệ cho đến năm 2029-2030. Ông cho rằng điều này mang lại "một mức độ tin tưởng nhất định cho các nhà nghiên cứu và nhà đầu tư", nhưng cảnh báo rằng Vương quốc Anh vẫn tụt hậu so với các nước G7 khác về mặt chi tiêu cho khoa học. "Trong những năm qua, sự biến động về chính sách và đầu tư đã cản trở hoạt động khoa học ở Anh", ông nói.
Nguồn: Science Business,
The Telegraph
Bài đăng KH&PT số 1362 (số 38/2025)
Thanh Bình tổng hợp