 |
Phòng thí nghiệm Đại học Oxford. |
Thượng nghị viện Anh đang tiến hành một cuộc khảo sát nhằm tìm phương hướng cải thiện nền kinh tế đổi mới sáng tạo của quốc gia. Trong cuộc khảo sát này, những chuyên gia Đức, Thụy Điển và Singapore đã được mời để chia sẻ kinh nghiệm của họ và đưa ra những nhận xét thẳng thắn về cách tiếp cận của Anh trong việc lên kế hoạch đầu tư tài chính và nâng cấp KH&CN. "Việc thực hiện khảo sát của chúng tôi là nhằm tìm hiểu xem liệu Anh có một chiến lược đúng đắn để đảm bảo cho các ý tưởng KH&CN xuất sắc nhất có đủ sức nâng cấp và đem lại lợi ích cho nền kinh tế và dịch vụ công của Anh không", ông Robert Mair, người phụ trách khảo sát nói. "Chúng tôi muốn khám phá các đòn bẩy chính sách và kinh nghiệm quốc tế mà chính phủ có thể sử dụng để giải quyết thách thức đã tồn tại trong việc nâng cấp công nghệ và mở rộng quy mô của các công ty".
Những khảo sát ban đầu cho thấy vấn đề nằm ở tiền. Ví dụ ông Jonathan Symonds, chủ tịch của tập đoàn dược phẩm khổng lồ GSK, cho biết: "Anh không thiếu sự đổi mới sáng tạo nhưng thiếu vốn". Tuy nhiên, Saul Klein, đối tác quản lý của công ty đầu tư mạo hiểm Phoenix Court thì lại có một nhận xét hơi khác: có tiền nhưng không có ý chí. Trong khi đó, Ian Merricks, người sáng lập chương trình tăng tốc khởi nghiệp VenturePath, cho rằng "Vốn thì có nhưng các công ty đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn".
Vậy vấn đề nằm ở đâu? Để tìm hiểu gốc rễ của vấn đề, Anh đã viện cầu tới các chuyên gia đổi mới sáng tạo quốc tế. Với Patrick Rose, người quản lý các hoạt động đổi mới ở Sprind, cơ quan liên bang Đức về đổi mới đột phá, thách thức nằm ở chỗ cần phải biết chọn lọc dự án đầu tư. "Chúng tôi không tài trợ cho các dự án mà chúng tôi tin là thị trường hay các nhà đầu tư trên thực tế tự mình sẽ làm tốt được việc thúc đẩy sự tiến triển của công nghệ", ông trao đổi với ủy ban khảo sát về đổi mới sáng tạo. Sự phân loại này cho phép Sprind có thể chuyển động linh hoạt, bắc cầu qua "thung lũng chết" nằm giữa đổi mới sáng tạo và khai thác công nghệ với những cú rót vốn đầu tư công có mục tiêu.
Mô hình của Sprind cho đến nay được coi là thành công, với kết quả cho thấy đầu tư của họ đang gia tăng. Được cấp nguồn vốn ban đầu là một tỉ euro trong vòng 10 năm, nhưng trong năm nay, cơ quan này đã nhận được 250 triệu euro từ chính phủ với "kỳ vọng còn gia tăng trong năm tới bởi năng lực thực thi nhiệm vụ của chúng tôi", Rose nói.
Đây chính là nơi mà Anh thường thất bại. "Trong khi ở châu Âu, không quốc gia nào có thể sánh được với Anh ở việc lên kế hoạch và chiến lược thực hiện nhưng vấn đề quan trọng là biết tiếp cận các công ty và cho phép họ điều hướng công nghệ và nâng cấp quy mô", ông trao đổi với ủy ban.
Ông lấy ví dụ về sáu trung tâm sinh học tổng hợp được thành lập từ năm 2014 đến năm 2020. "Rõ ràng là Anh có một kế hoạch nhưng lại không bám sát, theo dõi cách họ tiến hành và hỗ trợ họ tiến xa thêm", ông nói. "Đó là những gì nước Anh cần: ý nghĩa của việc thúc đẩy và điều hướng họ tiến lên phía trước với mục tiêu đã đặt".
Darja Isaksson, tổng giám đốc cơ quan đổi mới sáng tạo Thụy Điển Vinnova, đồng ý với quan điểm này và cho biết thêm là cần thiết phải tìm hiểu sâu về thất bại. "Việc tìm đến những thất bại không phải vì nó cần thiết mà còn bởi nó chứng minh được cách tốt nhất và hiệu quả nhất đến với thành công. Nó nhắc nhở chúng ta tại sao việc chấp nhận rủi ro trong đầu tư lại vô cùng quan trọng".
Khi được hỏi về thành công của Thụy Điển trong việc khai thác đổi mới sáng tạo, bà nhắc đến vị thế của Thụy Điển như một quốc gia dẫn đầu châu Âu (tính theo đầu người) về việc tạo các công ty kỳ lân, những công ty start-up tăng trưởng đạt mức trên một tỉ euro. "Lý do là bởi khi nhìn lại, có một số quyết định đúng đắn sớm về việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng, phát triển thị trường vốn sớm; và đảm bảo các nơi như Sở giao dịch chứng khoán Nasdaq Stockholm và hệ thống quỹ hưu trí Thụy Điển đều dần dần mở rộng phân bổ vốn cho đầu tư mạo hiểm và đầu tư tư nhân", bà nói.
Tài trợ cho toàn hệ thống đổi mới sáng tạo
Tài trợ là mối quan tâm chính của Aftab Mathur, giám đốc quản lý đầu tư đổi mới sáng tạo và đầu tư cho các công nghệ mới nổi tại Temasek, một công ty đầu tư có trụ sở đặt tại Singapore.
"Chúng tôi phải đảm bảo nguồn vốn sẽ đến đúng chỗ trên thị trường", ông nói với ủy ban khảo sát. "Thung lũng chết" với Singapore không nằm ở giữa điểm giao của đổi mới sáng tạo và khai thác thị trường mà nằm ở giai đoạn sau, giữa các vòng gọi vốn series A (vốn gọi dùng để đầu tư cho công ty trong khoảng 6 tháng đến 2 năm, trong quá trình phát triển sản phẩm, tiến hành quảng cáo và xây dựng thương hiệu ban đầu...) và series B (vốn gọi dùng để đầu tư cho công ty mở rộng quy mô, vượt qua giai đoạn phát triển ban đầu). "Chúng tôi có nhiều vườn ươm và bệ phóng tăng tốc tài trợ nhưng lại không có nguồn vốn series A và series B. Chúng tôi phải đi từng bước và đầu tư vào toàn bộ hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm bằng việc rót tiền vào bảy hoặc tám quỹ để có thể tạo ra hệ sinh thái này".
Bước tiếp theo là thiết lập các nguồn vốn, không chỉ là vốn sở hữu mà còn là các khoản nợ và tài chính trung gian. "Chúng tôi thiết lập nhiều thứ có thể hữu dụng với toàn bộ hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo chứ không chỉ là vốn", ông nói. "Điều mà đổi mới sáng tạo cần là các phần khác của hệ sinh thái cũng hoạt động tốt như những gì đã diễn ra ở Mỹ. Sau đó, chúng tôi sẽ thúc đẩy sự tăng trưởng của các quỹ, trong đó có cả quỹ tiền IPO (quỹ phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng) và huy động vốn toàn bộ hệ sinh thái để có được những công ty đổi mới sáng tạo mà chúng tôi cần".
Ông cũng nhấn mạnh vào sự cần thiết của trách nhiệm giải trình với những điểm mốc công nghệ để dò theo quá trình tiến độ đầu tư vào những doanh nghiệp vốn không thể thu được lợi nhuận một cách nhanh chóng. "Việc nắm được trách nhiệm giải trình thông qua các thang đo đó quan trọng bởi nó đảm bảo cho chúng ta có được hiệu quả chạy đà từ khía cạnh vốn đầu tư", ông nói.
Cuối cùng, ông lưu ý tầm quan trọng của việc tạo ra nguồn tin độc lập về hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nguồn thông tin để cho thấy "tất cả chỉ toàn là màu hồng". Trong trường hợp của Singapore, chính phủ tạo ra cơ chế nguồn thông tin kiểm chứng này. "Mục đích là khiến cho thị trường trở nên minh bạch nhất có thể và giúp mọi người hiểu được điều gì đang diễn ra, để đưa những nhà đầu tư vốn từ bên ngoài, các nhà sáng lập các công ty khởi nghiệp và các nhân tài đến với Singapore", Mathur kết luận.
Nguồn: sciencebusiness.net
Bài đăng KH&PT số 1355 (số 31/2025)
Anh Vũ dịch