Canva: Việt hóa để học sinh có thể vẽ những câu chuyện quê hương mình

Tại Việt Nam, mới đây Canva đã tổ chức đào tạo và cấp tài khoản sử dụng phiên bản thiết kế dành riêng cho giáo dục cho toàn bộ giáo viên và học sinh Côn Đảo. Qua đó, các giáo viên và học sinh có thể dễ dàng thiết kế bài thuyết trình, infographic, video, sơ đồ, báo cáo, bản tin, tài liệu truyền thông...

Nhân dịp này, bà Megan Townes, Trưởng bộ phận Giáo dục khu vực Châu Á - Thái Bình Dương - Nhật Bản (APACJ) của Canva, trò chuyện với Tia Sáng về mục tiêu tôn trọng tính bản địa trong cuộc dịch chuyển số của công ty.

PV: Suốt hơn một thập kỷ, Canva Education đã mang phiên bản cao cấp miễn phí đến với giáo viên và học sinh các cấp - từ tiểu học, trung học cơ sở cho đến trung học phổ thông trên toàn cầu. Điều gì khiến Canva sẵn sàng làm như vậy?

Bà Megan Townes: Canva Education thực chất ra đời từ rất sớm, gần như song hành cùng chiều dài lịch sử 14 năm của Canva.

Nhiều người thường hỏi tôi: "Tại sao một công ty công nghệ lại tặng không sản phẩm cao cấp nhất của mình cho giáo dục?" Mỗi ngày đi làm, tôi luôn cảm thấy tự hào và may mắn vì các nhà sáng lập của Canva đã có một bầu nhiệt huyết rất lớn dành cho giáo dục.

Canva có những đội ngũ chuyên biệt chỉ để phục vụ riêng cho mảng giáo dục.
Sức mạnh tài chính từ sự thành công ở các mảng thương mại, quảng cáo và khách hàng doanh nghiệp đã cho phép Canva thực hiện một cam kết đầu tư khổng lồ: mang lại một môi trường sáng tạo miễn phí 100% cho giáo viên và học sinh toàn cầu. Đây không phải là một chiến dịch ngắn hạn, mà là một đặc quyền và trách nhiệm mà chúng tôi theo đuổi dài hạn.

Việt Nam có những khu vực địa lý rất đặc thù. Chẳng hạn như tại Côn Đảo, mảnh đất thiêng liêng đang nỗ lực chuyển mình trong giáo dục số. Với những nơi điều kiện mạng Internet và thiết bị còn nhiều hạn chế như vậy, Canva làm cách nào để tiếp cận và hỗ trợ hiệu quả?

Tôi được biết các đồng nghiệp tại Việt Nam vừa hoàn thành chương trình tập huấn cho toàn bộ giáo viên tại Côn Đảo. Tôi rất trân trọng nỗ lực này và thực sự hy vọng trong những chuyến công tác kéo dài nhiều tháng tại Việt Nam sắp tới, tôi sẽ có cơ hội trực tiếp ghé thăm hòn đảo thiêng này để tận mắt chứng kiến Canva đang được ứng dụng ra sao trong các lớp học.

Sứ mệnh của Canva là "Trao quyền thiết kế cho cả thế giới", và thế giới đó chắc chắn không chỉ giới hạn ở những đô thị lớn. Để làm được như vậy, Canva dựa trên ba trụ cột kỹ thuật và phương pháp.

Thứ nhất, Canva hoạt động hoàn toàn trên nền tảng trình duyệt (browser-based). Điều này có nghĩa là các em không cần những chiếc máy tính cấu hình mạnh mẽ đắt tiền; chỉ cần một chiếc máy tính bảng, một chiếc điện thoại thông minh hay một chiếc máy tính xách tay bình thường là đã có thể truy cập được Canva.

Thứ hai, chúng tôi đã tích hợp chế độ ngoại tuyến [offline mode]. Chỉ cần có kết nối Internet trong một khoảnh khắc ngắn để tải bài học, học sinh và giáo viên hoàn toàn có thể tiếp tục thiết kế, biên tập và sáng tạo ngoại tuyến.

Thứ ba, chúng tôi không thiết lập rào cản rằng mỗi học sinh bắt buộc phải có một màn hình cá nhân. Trong những lớp học thiếu thốn thiết bị, người thầy chỉ cần một chiếc bảng tương tác [interactive whiteboard] duy nhất ở phía trên. Sử dụng các công cụ vẽ, bảng trắng tương tác của Canva, cả lớp học có thể cùng lên bảng tương tác, cộng tác và tham gia bài học một cách trực quan sinh động. Chúng tôi cũng đã xây dựng các lộ trình học tập chuyên biệt trong Trường học Thiết kế [Design School] để hỗ trợ các thầy cô tổ chức các lớp học tương tác theo mô hình này.

Là một nhà sư phạm, bà có cho rằng tư duy thẩm mỹ và kỹ năng thiết kế của học sinh bị thui chột khi ai cũng có thể tận dụng AI để tạo ra một bố cục thiết kế đẹp mắt chỉ sau một cú click chuột?

Thú thực, tất cả chúng ta đều đã từng nhìn thấy những sản phẩm thiết kế "một cú click" rất tệ tràn ngập trên hòm thư hay các trang mạng xã hội. Tôi tin chắc những sản phẩm kém thẩm mỹ đó không đến từ Canva.

Tại Canva, chúng tôi định nghĩa thiết kế một click của AI chỉ là điểm khởi đầu, tuyệt đối không phải là điểm kết thúc của một tác phẩm. Chúng tôi muốn học sinh học được những gì diễn ra sau cú click chuột đó.

Khi AI đưa ra một bản thảo đầu tiên, học sinh phải vận dụng năng lực thẩm mỹ và tư duy phản biện để đánh giá: Bố cục này có quá lộn xộn không? Sự phân cấp thông tin đã hợp lý chưa? Thông điệp cốt lõi đã thực sự chạm đến người xem chưa?

Sau khi nhận định, các em phải có năng lực thực hành để tự tay chỉnh sửa, điều chỉnh. Đó là lý do vì sao Canva luôn đảm bảo mọi thành phần trong thiết kế tạo ra bởi AI đều có thể chỉnh sửa và can thiệp thủ công. AI giúp các em vượt qua nỗi sợ "tờ giấy trắng" ban đầu, nhưng chính tư duy thiết kế, sự lựa chọn cá nhân mới là thứ tạo nên giá trị thẩm mỹ thực sự.

Trong thời đại khi mọi người đều sử dụng chung một công cụ thiết kế, liệu có nguy cơ đồng hóa văn hóa? Nếu có thì làm thế nào Canva giúp học sinh và giáo viên Việt Nam khắc phục nguy cơ này?

Đây là một trăn trở rất lớn và chúng tôi tiếp cận nó một cách nghiêm túc thông qua chiến lược bản địa hóa triệt để. Thư viện biểu mẫu [templates] của Canva vốn rất nổi tiếng về sự phong phú. Tuy nhiên, khi phát hiện ra những khoảng trống văn hóa địa phương, chúng tôi không áp đặt các thiết kế toàn cầu vào. Thay vì thế, Canva đầu tư vào chương trình "Edu Creators" [Nhà sáng tạo Giáo dục] tại Việt Nam, cho phép giáo viên Việt Nam đăng ký trở thành nhà sáng tạo nội dung. Họ sẽ thiết kế các bài học, biểu mẫu mang đậm hơi thở văn hóa Việt, các ngày lễ tết, danh nhân, lịch sử dân tộc để đóng góp vào thư viện chung.

Chúng tôi không chỉ bản địa hóa các biểu mẫu mà còn bản địa hóa sâu sắc các chi tiết đồ họa nhỏ nhất - những nét vẽ, họa tiết mang tính biểu tượng của văn hóa, con người Việt Nam. Khi một học sinh Việt Nam mở Canva ra, em không chỉ thấy những thiết kế hiện đại của phương Tây, mà thấy cả những họa tiết trống đồng, những tà áo dài hay đóa hoa sen quen thuộc để vẽ nên câu chuyện của dân tộc mình.

Là một người mẹ ba con, bà nghĩ sao về việc chuẩn bị hành trang nghề nghiệp cho thế hệ trẻ trong vòng 10 năm tới, khi làn sóng AI đang quét qua và thay đổi hoàn toàn các công việc truyền thống?

Đây là một thực tế vô cùng khắc nghiệt mà gia đình tôi đã trực tiếp trải qua. Hai đứa con tôi đã chọn những ngành nghề mà hiện nay, chỉ sau vài năm, đã bị AI thay thế hoặc đe dọa nghiêm trọng - một đứa học về lập trình và phát triển game, đứa còn lại học về thiết kế đồ họa giao diện game.

Khi tôi còn đứng lớp cách đây 20 năm, các nhà giáo dục thường nói về việc "chuẩn bị cho học sinh những công việc chưa được phát minh". Nhưng giờ đây, tốc độ thay đổi nhanh đến mức chúng ta thực sự không thể biết được chỉ hai năm nữa thôi, bản đồ nghề nghiệp sẽ ra sao.

Chính vì thế, tại Canva, chúng tôi không tập trung đào tạo học sinh sử dụng phần mềm để làm một công việc cụ thể. Cái chúng tôi hướng tới là trang bị các kỹ năng mềm cốt lõi - những thứ giúp các em sinh tồn và thành công ở bất kỳ ngành nghề nào, dù là làm thuê hay khởi nghiệp.

Đó là kỹ năng giao tiếp trực quan [visual storytelling], giúp chuyển hóa một ý tưởng phức tạp thành một câu chuyện bằng hình ảnh sinh động, dù đó là một bài thuyết trình xin việc, một báo cáo số liệu hay một ý tưởng khởi nghiệp; và kỹ năng cộng tác đồng sáng tạo [collaborative design]. Thế giới tương lai không vận hành bởi những cá nhân cô độc, các tính năng cộng tác thời gian thực của Canva được thiết kế để học sinh học cách làm việc nhóm, tôn trọng sự khác biệt và cùng nhau giải quyết vấn đề.

Cảm ơn bà đã trả lời phỏng vấn của Tia Sáng!