GS Phùng Hồ Hải nhận Giải thưởng Humboldt nhờ đóng góp nổi bật ở tầm quốc tế

Giải thưởng dành cho thành tựu có "ảnh hưởng lâu dài vượt ra ngoài phạm vi lĩnh vực chuyên môn hẹp"

GS. TSKH Phùng Hồ Hải, nguyên Viện trưởng Viện Toán học (Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam), vừa trở thành chủ nhân của Giải thưởng Nghiên cứu Humboldt - một trong những danh hiệu khoa học danh giá nhất của Đức, theo thông tin từ Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam.

"Mặc dù tôi biết mình được đồng nghiệp ở Đức đề cử nhưng tôi thực sự rất bất ngờ khi biết mình được trao giải năm nay," GS Phùng Hồ Hải chia sẻ với báo chí. "Nhìn vào danh sách những người từng được trao giải về toán mà tôi có biết ít nhiều thì rõ ràng họ hơn hẳn mình," ông nói khiêm tốn.

Ông cho rằng việc được trao giải góp phần minh chứng vào khẳng định rằng hoạt động nghiên cứu tại Viện Toán học Việt Nam luôn coi chất lượng là tiêu chí quan trọng nhất và từng bước tiệm cận trình độ thế giới.

Giải thưởng Nghiên cứu Humboldt không vinh danh một công trình đơn lẻ mà tôn vinh toàn bộ sự nghiệp học thuật của nhà khoa học. Theo tiêu chí khắt khe của Quỹ Alexander von Humboldt, người nhận giải phải sở hữu những thành tựu có "ảnh hưởng lâu dài vượt ra ngoài phạm vi lĩnh vực chuyên môn hẹp" và được kỳ vọng sẽ tiếp tục kiến tạo những giá trị đột phá trong tương lai.

Quy trình xét chọn của giải thưởng cực kỳ nghiêm ngặt, dựa trên hệ thống đánh giá ngang hàng (peer review) độc lập và quyết định bởi một hội đồng khoa học liên ngành. Ứng viên cho giải thưởng do các đồng nghiệp danh tiếng trực tiếp đề cử.

GS Phan Thành Nam (Đại học Ludwig Maximilian München, Đức), nhận định đây là "tin rất vui cho cộng đồng Toán", bởi giải thưởng này chỉ dành cho những nhà khoa học cấp cao có thành tựu xuất sắc ở tầm thế giới. Theo ông, GS Phùng Hồ Hải là một trong số ít nhà toán học trong nước xuất sắc có trình độ tương đương với các giáo sư tại những trung tâm nghiên cứu hàng đầu ở châu Âu.

Trước GS. TSKH Phùng Hồ Hải, một số nhà khoa học gốc Việt đang làm việc ở nước ngoài đã nhận Giải thưởng Nghiên cứu Humboldt, trong đó có GS Nguyễn Thục Quyên (ĐH California Santa Barbara, Mỹ) và GS Đinh Tiến Cường (ĐH Quốc gia Singapore).

Từ lâu, Giải thưởng này đã được xem là bệ phóng cho những giải thưởng lớn hơn, khi không ít nhà khoa học từng nhận giải này sau đó đã được vinh danh tại giải Nobel.

Cầu nối học thuật

Chủ nhân của Giải thưởng Nghiên cứu Humboldt sẽ nhận 80.000 euro, nhưng đây "không phải là một khoản tiền trao tay, mà là một chương trình hỗ trợ hợp tác nghiên cứu," GS Phùng Hồ Hải cho biết. Cụ thể, GS Phùng Hồ Hải sẽ đến Đại học Münster để trực tiếp hợp tác nghiên cứu cùng GS Christopher Deninger, một nhà toán học hàng đầu của Đức. Ông cũng chính là người đề cử GS Phùng Hồ Hải cho Giải thưởng Nghiên cứu Humboldt.

"Tôi hy vọng với sự hỗ trợ này sẽ tiếp tục đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu của nhóm chúng tôi tại Viện Toán học với nhiều hơn nữa các nhà toán học uy tín trên thế giới," GS Phùng Hồ Hải nói. "Tôi cũng hy vọng có thể tìm thêm các tài trợ khác để phát triển nhóm nghiên cứu của mình. Phát triển nhân lực trong khoa học vẫn luôn là bài toán căn bản nhất."

GS Ngô Việt Trung (nguyên Viện trưởng Viện Toán học Việt Nam) cho biết, GS Phùng Hồ Hải làm việc trong lĩnh vực hình học đại số - một trong những hướng nghiên cứu hiện đại và trừu tượng bậc nhất của toán học. Gần đây, ông tập trung vào các bài toán về đồng điều của lược đồ xạ ảnh.

Ông cũng từng nghiên cứu nhiều vấn đề thuộc lĩnh vực đại số hiện đại như nhóm lượng tử, đại số Hopf và lý thuyết phạm trù, với nhiều công trình được công bố trên các tạp chí toán học quốc tế.

Năm 2023, công trình liên quan đến hình học đại số do ông đứng tên tác giả chính - Finite torsors on projective schemes defined over a discrete valuation ring - được Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam bầu là một trong những nghiên cứu xuất sắc nhất của năm.