Giáo sư Phan Thành Nam nghiên cứu và giảng dạy tại Đại học Ludwig Maximilian München, Đức.
Các lĩnh vực nghiên cứu của giáo sư Phan Thành Nam là giải tích và vật lý toán, đặc biệt là cơ học lượng tử nhiều hạt.
Phật giáo có một câu tinh diệu: "nhất niệm tam thiên", trong một niệm có thể thấy ba ngàn thế giới. Đây vừa là ẩn dụ, vừa là trực giác: ta không chỉ sống bằng một dòng thời gian liên tục, mà còn bằng những điểm gián đoạn.
Một hành trình từ "đất chết" của binh pháp đến những điểm kỳ dị của logic, để thấy điều kỳ diệu là khi đi tới tận cùng của cái sai, ta lại tìm ra cái đúng.
Nếu muốn nhìn rõ từng chi tiết cục bộ, thì cấu trúc toàn cục sẽ không bao giờ xuất hiện; và ngược lại, khi kiên nhẫn ngồi đợi một sự thật toàn cục hiển lộ, ta phải nhắm mắt làm ngơ trước mọi tiểu tiết địa phương.
Có lẽ sự thoải mái chân thật khởi sinh khi ta hiểu rằng trong mọi chuyện, cái gốc nhiều khi chỉ là một quy ước. Không có định mệnh nào buộc ta phải làm gốc của mặt phẳng nhân gian.
Khi đã thấu suốt cái giá của tương quan, đôi khi ta vẫn chọn bước vào, vì những khoảnh khắc giao cảm, dẫu ngắn đến đâu, vẫn đủ để một đời hữu hạn đem chính mình ra trả.
Để tồn tại được, để giữ được trật tự, dù trong vũ trụ hay trong tâm trí, chúng ta buộc phải “trả giá” bằng cách biết quên. Đó là định luật của vật lý, và cũng là định luật của nhân sinh.
“Phàm việc lớn trong thiên hạ, hễ tan lâu rồi lại hợp, hợp lâu rồi lại tan.”
Nguyên lý bất định không chỉ là một trong những trụ cột của khoa học lượng tử mà còn làm thay đổi căn bản cách con người hiểu về thế giới. Cùng với nguyên lý bổ sung về sự thống nhất giữa các phạm trù đối ngẫu, nó mở ra...
Tia Sáng
Chuyên trang tri thức của VnExpress
Tổng biên tập: Phạm Văn Hiếu
Địa chỉ: Tầng 10, Tòa A FPT Tower,
số 10 Phạm Văn Bạch, phường Cầu Giấy, Hà Nội
Điện thoại: (024) 39428445
Email: tiasang@vnexpress.net
© 2026. Toàn bộ bản quyền thuộc về Tia Sáng
