Nvidia đã mất nhiều tháng vận động Chính phủ Mỹ để được phép xuất khẩu chip sang Trung Quốc. Tuy nhiên, nỗ lực này có thể trở nên vô ích, vì ngay cả khi được cấp phép, hiệu quả kinh doanh tại thị trường này cũng không còn cao như trước. Ảnh: Getty Images
(Tiếp theo Kỳ 1 - Lựa chọn của Nvidia trong cuộc đối đầu Mỹ - Trung)
Chính sách kiểm soát xuất khẩu chưa có tiền lệ
Từ đầu năm 2026, Chính phủ Mỹ đã cho phép xuất khẩu chip H200 - một trong những chip AI mạnh nhất hiện nay của Nvidia, sang các khách hàng Trung Quốc được phê duyệt. Những khách hàng này sẽ được Chính phủ Mỹ xem xét theo từng trường hợp cụ thể, kèm theo các điều kiện ràng buộc. Washington cũng cam kết ngăn chặn các đối tượng không được phép - đặc biệt là các tổ chức quân sự - tiếp cận những bộ vi xử lý này.
Theo khuôn khổ mới, Chính phủ Mỹ sẽ nhận được 25% doanh thu từ các giao dịch liên quan. Đây là cơ chế gần như chưa từng có tiền lệ trong chính sách kiểm soát xuất khẩu công nghệ của Mỹ. Ngoài ra, tổng số chip bán cho Trung Quốc không được vượt quá 50% số lượng chip mà Nvidia bán cho khách hàng tại Mỹ.
Để được xuất khẩu, Nvidia sẽ phải ưu tiên bán đủ chip H200 ở Mỹ. Mặt khác, khách hàng Trung Quốc phải chứng minh họ có "quy trình bảo mật đầy đủ" và không thể sử dụng chip cho mục đích quân sự. Những điều kiện đó chưa từng được đặt ra trước đây.
Chip H200 được ra mắt lần đầu vào năm 2023 và bắt đầu bán ra từ quý 2 năm 2024. Tuy nhiên, nó đã bị thay thế bởi thế hệ chip mới hơn là Blackwell B200, và sắp tới là Rubin, dự kiến thương mại hóa trong năm nay. Nghĩa là, Washington giữ vững nguyên tắc không cho Trung Quốc được tiếp cận công nghệ AI tiên tiến nhất của mình, nhưng nới tay để đánh đổi lợi ích chính trị và kinh tế với những công nghệ kém tiên tiến hơn một bậc.
Chip AI H200 vẫn được đánh giá mạnh hơn bất kỳ sản phẩm nào mà các đối thủ Trung Quốc của Nvidia có thể sản xuất. Ảnh: Nvidia
Dù vậy, không nên xem nhẹ H200. Chip này vẫn được đánh giá mạnh hơn bất kỳ sản phẩm nào mà các đối thủ Trung Quốc của Nvidia có thể sản xuất hiện nay. Với Bắc Kinh, việc tiếp cận được các con chip H200, dù hạn chế, vẫn có thể đem lại lợi ích thực tế rõ rệt.
Vì sao lại là H200?
H200 được xem là phương án thỏa hiệp. Vì chip Blackwell B200 thì quá mạnh, gấp sáu lần mức Mỹ cho phép bán cho Trung Quốc và vượt xa năng lực hiện tại của Huawei. Còn Bắc Kinh trước đây lại từ chối dòng chip H20 kém tiên tiến hơn của Nvidia. Chip H200 - với vị thế ở giữa - đã trở thành con bài giữa hai bên.
Theo Reuters đưa tin cuối tháng 12/2025, các công ty công nghệ Trung Quốc đã đặt mua hơn 2 triệu chip H200, với giá khoảng 27.000 USD mỗi chiếc. Con số này vượt quá lượng tồn kho 700.000 chip H200 của Nvidia lúc bấy giờ.
Tại Triển lãm CES 2026 tổ chức hồi tháng 1/2026 ở Las Vegas, Jensen Huang cho biết công ty đang tăng tốc sản xuất chip H200 do nhu cầu tăng mạnh từ cả Trung Quốc và các thị trường khác trên thế giới. Họ đã phải cạnh tranh đặt hàng với các khách hàng khác của TSMC để được thỏa thuận sản xuất chip H200 trong quý II. Nhu cầu cao này cũng đang đẩy giá thuê chip H200 đặt tại các trung tâm dữ liệu điện toán đám mây lên cao.
Saif Khan, cựu quan chức công nghệ và an ninh quốc gia tại Hội đồng An ninh Quốc gia Nhà Trắng dưới thời Tổng thống Joe Biden, cho rằng quy định mới có thể cho phép khoảng 2 triệu chip AI tiên tiến như H200 được xuất sang Trung Quốc. Theo ông, tổng năng lực tính toán từ số chip này tương đương hạ tầng AI mà một công ty AI hàng đầu của Mỹ đang sở hữu.
Tuy nhiên, Washington sẽ gặp khó khăn trong việc xác định nhu cầu thực sự và mục đích sử dụng chip của các khách hàng Trung Quốc. Điều này khiến việc thực thi các cơ chế kiểm soát trở nên phức tạp, bởi các quy định hiện nay được thiết kế để ngăn các nhà cung cấp dịch vụ đám mây Trung Quốc sử dụng chip Mỹ cho những mục đích nhạy cảm.
Lập trường của Bắc Kinh
Trong nhiều năm, Trung Quốc phản đối mạnh các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip của Mỹ, cho rằng chúng mang tính "phân biệt đối xử" và thể hiện "tiêu chuẩn kép". Tuy nhiên, vào tháng 8/2025, nước này cũng ra lệnh hạn chế việc mua bán chip H20, dù không mạnh bằng H200, vì lo ngại rủi ro an ninh khi tích hợp công nghệ Mỹ vào các hệ thống và hạ tầng nhạy cảm của Trung Quốc.
Trong các trao đổi không công khai, Trung Quốc được cho là sẽ cho phép các công ty công nghệ tiếp cận H200 ở mức độ hạn chế nhưng dự định chặn việc sử dụng chip H200 trong các lĩnh vực nhạy cảm như quân đội, cơ quan chính phủ và hạ tầng trọng yếu.
Chính quyền Bắc Kinh có vẻ đã đưa ra các yêu cầu để không tích hợp chip Nvidia vào trong các hệ thống và hạ tầng nhạy cảm của quốc gia. Ảnh: IC
Như vậy, Bắc Kinh đang cố gắng cân bằng giữa hai ưu tiên có phần trái ngược. Một mặt, Bắc Kinh muốn chấm dứt sự phụ thuộc của Trung Quốc vào chip bán dẫn nhập khẩu. Mặt khác, Trung Quốc vẫn cần tiếp cận phần cứng đủ mạnh để vượt Mỹ trong lĩnh vực AI - công nghệ được kỳ vọng sẽ nâng cao năng suất ở nhiều ngành và thúc đẩy các đột phá khoa học.
Để hạn chế mối đe dọa thương mại đối với các nhà sản xuất chip AI nội địa, Chính phủ Trung Quốc cũng yêu cầu khách hàng khi mua chip từ Nvidia hoặc AMD phải đồng thời mua một số lượng nhất định chip sản xuất trong nước. Hiện vẫn chưa rõ Bắc Kinh sẽ cho phép các nhà phát triển AI trong nước mua bao nhiêu chip của Mỹ.
Trung Quốc có khả năng xây dựng hạ tầng nhanh hơn Mỹ
Mức độ vượt trội về năng lực của Nvidia vẫn là chủ đề gây tranh luận. Tháng 9/2025, Jensen Huang cho rằng Trung Quốc không chậm hơn Mỹ tính bằng năm, mà chỉ tính bằng nano giây. Ông nhấn mạnh Trung Quốc có khả năng xây dựng hạ tầng nhanh hơn Mỹ, và khoảng một nửa số nhà nghiên cứu AI trên thế giới đến từ Trung Quốc.
Một lý do khiến AI Trung Quốc vẫn tiến nhanh bất chấp các biện pháp hạn chế chip từ Mỹ là các công ty AI nước này đã phát triển những mô hình ngôn ngữ lớn có thể đạt hiệu quả cao hơn với ít tài nguyên tính toán hơn.
Tháng 1 năm ngoái, công ty AI Trung Quốc DeepSeek công bố một mô hình có hiệu suất tương đương với OpenAI của Mỹ, dù chỉ được huấn luyện bằng các dòng chip không tiên tiến bằng và chi phí chỉ bằng một phần nhỏ. Sau đó, hàng loạt doanh nghiệp Trung Quốc như Alibaba và ByteDance tiếp tục tung ra các dịch vụ AI tinh vi mà không cần tiếp cận những con chip cao cấp nhất.
Kỹ thuật viên làm việc trên thiết bị gia công chip tại một nhà máy ở tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Ảnh: Getty Images
Dù vậy, Jensen Huang vẫn tự tin về vị thế dẫn đầu của công ty mình, và một số chuyên gia đồng tình - ít nhất ở thời điểm hiện tại. Theo các nhà phân tích từ Bernstein, dòng chip H200 vẫn vượt trội đáng kể so với sản phẩm của các đối thủ Trung Quốc.
Tuy nhiên, hệ sinh thái sản xuất chip của Trung Quốc đang mở rộng nhanh chóng và thu hút sự chú ý của nhà đầu tư. Các công ty Trung Quốc như Moore Threads Technology và MetaX Integrated Circuits đều tăng giá nhiều lần khi lên sàn năm ngoái, phản ánh kỳ vọng rằng họ sẽ hưởng lợi từ các chính sách hỗ trợ của Bắc Kinh trong chiến lược tự chủ công nghệ.
Tín hiệu chững lại của thị trường
Theo Bloomberg, liệu lượng lớn chip H200 có mặt tại Trung Quốc có gây bất lợi cho các nhà sản xuất chip AI nội địa hay không sẽ phụ thuộc vào ba yếu tố chính: số lượng chip Nvidia được phép bán vào thị trường, mức độ doanh nghiệp Trung Quốc sử dụng, và liệu Bắc Kinh có khăng khăng yêu cầu các công ty công nghệ trong nước ưu tiên mua chip nội địa hay không.
Một trong số đó dường như đã có câu trả lời. Sáng 3/3, các nguồn tin của Bloomberg cho biết các quan chức Mỹ đang xem xét giới hạn mỗi doanh nghiệp Trung Quốc chỉ được mua tối đa 75.000 chip H200 của Nvidia (chỉ bằng một nửa so với nhu cầu thực tế của khách hàng).
Tổng số lô hàng đến Trung Quốc vẫn có thể lên tới 1 triệu chip, nhưng phần lớn các đơn đăng ký hiện tại đến từ một số ít những gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc như Alibaba và ByteDance - những công ty đã từng bị Mỹ cáo buộc là có dính líu (trực tiếp hoặc gián tiếp) đến hỗ trợ quân đội Trung Quốc.
Sáng 6/3, Financial Times báo cáo rằng, theo hai nguồn tin am hiểu vấn đề thì có lẽ Nvidia đã yêu cầu TSMC ngừng sản xuất các dòng chip H200 cho thị trường Trung Quốc, chuyển sang sản xuất dòng chip R200 tiên tiến hơn.
Nhưng thay vì chờ đợi trong bối cảnh không rõ ràng, Nvidia đã chọn chuyển sang các đơn hàng chắc chắn có thể đạt được, đặc biệt khi nguồn cung cho các sản phẩm tiên tiến như R200 đang khan hiếm. Điều này sẽ thúc đẩy việc giao hàng và triển khai nền tảng Vera Rubin nhanh hơn cho các khách hàng Mỹ của họ như OpenAI và Google.
Từ đầu năm đến nay, Nvidia được cho là đã sản xuất khoảng 250.000 chip H200 chuẩn bị cho các đơn hàng từ Trung Quốc. Nếu chỉ có các hợp đồng mua hàng hạn chế được cả chính phủ Mỹ và Trung Quốc cho phép, kho hàng hiện có của họ có lẽ cũng sẽ đủ để đáp ứng.
Nhưng mọi sự thực tế sẽ trông chờ vào cuộc gặp gỡ của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump vào cuối tháng Ba này. Bởi vậy, chưa thể đoán trước các thương vụ của Nvidia trong năm 2026 sẽ suôn sẻ đến đâu.
Phong Du tổng hợp
Nguồn: Bloomberg, Reuters