Hai nhà nghiên cứu đến từ Đại học Utrecht (Hà Lan) đã đề xuất xem xét xây dựng một con đập ngang qua eo biển Bering rộng 80 km giữa Siberia và Alaska. Đề xuất này nhằm giải quyết lo ngại về việc "băng chuyền" dòng hải lưu ở Đại Tây Dương - vốn là yếu tố giúp Tây Âu có khí hậu ôn hòa - có thể sụp đổ trong tương lai.
Bằng chứng khí hậu cổ cho thấy hệ thống này - được gọi là Tuần hoàn nghịch lưu kinh tuyến Đại Tây Dương (AMOC) - từng hoạt động mạnh trong kỷ băng hà, khi mực biển thấp và cầu đất liền ở eo Bering ngăn cách Bắc Băng Dương với Thái Bình Dương. Một thí nghiệm mô hình đơn giản gợi ý việc tái tạo cầu đất liền này có thể củng cố AMOC.
 |
Eo biển Bering nằm giữa Nga và Alaska (Mỹ). Ảnh: science.org |
Tuy vậy, nhiều nhà khoa học cho rằng còn quá sớm để nghĩ đến đề xuất này. Một bức tường khổng lồ giữa hai đại dương có thể tác động đến nhiều dòng chảy khác, cũng như động vật hoang dã và con người. Thậm chí, các nghiên cứu mô hình khí hậu trước đây cho rằng chặn eo Bering có thể khiến AMOC sụp đổ nhanh hơn, chứ không phải được cứu.
Hiện giới nghiên cứu cũng chưa thống nhất về mức độ nguy hiểm mà biến đổi khí hậu gây ra cho AMOC nhưng có hai cơ chế tiềm ẩn: (1) nước Bắc Đại Tây Dương nóng lên trực tiếp, khiến nước mặn khó chìm xuống; (2) băng tan bổ sung lượng nước ngọt nhẹ hơn, pha loãng và cản trở dòng chìm.
Giữa những tranh luận, Jelle Soons - tác giả chính của nghiên cứu cũng thừa nhận rằng: "Cách tốt nhất để giải quyết vấn đề vẫn là giảm tốc độ nóng lên toàn cầu bằng cách hạn chế đốt nhiên liệu hóa thạch".
Nguồn: science.org
Tin đăng KH&PT số 1362 (số 38/2025)
Diễm Quỳnh và nhóm tác giả lược dịch