Việc sản xuất và sử dụng hơn 400 triệu tấn nhựa mỗi năm đã làm ô nhiễm các bãi biển, sông ngòi và thậm chí những phần sâu nhất trong đại dương ở độ sâu tới 11.000 m. Bên cạnh những tác động môi trường rõ rệt, nhựa còn góp phần gây ra biến đổi khí hậu. Ước tính, quá trình sản xuất nhựa tạo ra 1,8 triệu tấn khí nhà kính mỗi năm. Không chỉ vậy, ngày càng xuất hiện nhiều bằng chứng khoa học cho thấy sử dụng nhựa trong cuộc sống hằng ngày có tác động tiêu cực tới sức khỏe con người.
Một lượng lớn hạt nhựa phân rã từ rèm cửa, nội thất, trang phục và nhiều món đồ nhựa khác. Những hạt này lơ lửng trong không khí, tan vào trong nước uống, bám vào thực phẩm. Chúng ta có thể hít vào, ăn/uống phải vi nhựa hoặc bị chúng bám dính trên da. Kết quả là, vi nhựa đã được tìm thấy trong máu, mô não, nhau thai, sữa mẹ.
Mới đây, Rodrigo Bueno de Oliveira, điều phối viên phòng thí nghiệm ở Đại học Bang Campinas (Brazil), đã xem xét 62 bài báo khoa học và phát hiện vi nhựa gây hại cho sức khỏe của xương theo nhiều cách. Một ví dụ đáng chú ý là vi nhựa có thể làm suy giảm chức năng của các tế bào gốc tủy xương bằng cách thúc đẩy sự hình thành các tế bào tiêu xương.
 |
Các nhà khoa học phát hiện quá trình vi nhựa xâm nhập vào mô xương, gây tổn hại chức năng tế bào và làm yếu cấu trúc bộ xương. Nguồn: Shutterstock |
"Tác động tiềm tàng của vi nhựa đối với xương là không thể xem nhẹ. Ví dụ, các nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy các hạt vi nhựa làm giảm khả năng sống sót của tế bào mô xương, khiến cho chúng lão hóa nhanh hơn và quá trình biệt hóa bị rối loạn, cũng như kích thích tình trạng viêm", TS. Oliveira cho biết.
Nhiều nghiên cứu trên động vật đã phát hiện việc các tế bào tiêu xương lão hóa nhanh hơn có thể làm tổn hại đến vi cấu trúc của xương, gây ra chứng loạn sản hay tình trạng các tế bào xương phát triển và biệt hóa bất thường. Điều này có thể dẫn tới tình trạng xương yếu, biến dạng và tiềm ẩn nguy cơ gãy xương bệnh lý.
Theo TS Oliveira, mặc dù tác động của hạt vi nhựa đến các đặc tính vật lý và cơ học của xương vẫn chưa được hiểu đầy đủ, các dữ liệu gợi ý rằng sự tồn tại của chúng, chẳng hạn trong máu, có thể gây hại cho sức khỏe xương. Đáng chú ý là một loạt nghiên cứu cho thấy vi nhựa có thể thâm nhập sâu vào mô xương, như tủy xương, và gây rối loạn chuyển hóa xương.
Nhóm của TS. Oliveira đang tiến hành một dự án nghiên cứu sử dụng các mô hình động vật để tìm hiểu tác động của vi nhựa lên độ chắc khỏe của xương đùi ở chuột, từ đó góp phần xác nhận giả thuyết về mối quan hệ giữa việc tiếp xúc với vi nhựa và tình trạng xấu đi của các bệnh xương do rối loạn chuyển hóa, trong đó có bệnh loãng xương.
Nghiên cứu của TS. Oliveira được đăng trên tạp chí Osteoporosis International.
Nguồn:
DOI: 10.1007/s00198-025-07580-4
Hiếu Ngân