Xây dựng một Chiến lược Phát triển KH&CN hiệu quả

TS. Triệu Văn Hùng, Vụ trưởng Vụ KH&CN, Bộ NN&PTNT:
Năng lực của các cơ quan tham mưu, quản lý KH&CN các cấp còn yếu, sức ì lớn và không đáp ứng được yêu cầu đổi mới hoạt động KH&CN trong kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Quản lý nhà nước đối với khu vực hành chính và sự nghiệp trong hệ thống KH&CN chưa rõ ràng, công tác quản lý còn mang nặng tính hành chính.
Bên cạnh đó, đầu tư cho KH&CN còn thấp, chưa được chú trọng đúng mức, thiếu tập trung vào lĩnh vực trọng điểm nên cơ sở hạ tầng KH&CN còn lạc hậu, hiệu quả đầu tư thấp. Việt Nam hiện còn thiếu qui hoạch đào tạo đội ngũ cán bộ KH trình độ cao ở các lĩnh vực ưu tiên, đặc biệt là các cán bộ đầu ngành.
Đối với các doanh nghiệp, các doanh nghiệp nhà nước chưa quan tâm tới ứng dụng các kết quả nghiên cứu KH và đổi mới công nghệ, cơ chế khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng kết quả nghiên cứu KH&CN còn thiếu, đặc biệt là cơ chế tài chính khuyến khích doanh nghiệp huy động vốn để đầu tư cho KH&CN.
GS.TS. Nguyễn Gia Khánh, Chủ nhiệm chương trình KC.10/06-10:
Tốt hơn là Ban chủ nhiệm chương trình mời các chuyên gia xây dựng nhiệm vụ khoa học trên cơ sở đề xuất của đơn vị để nhiệm vụ khoa học vừa có tính chiến lược, vừa đáp ứng yêu cầu cơ sở. Về tuyển chọn và xét chọn cá nhân chủ trì thực hiện các nhiệm vụ thì thủ tục còn rườm rà, quá coi trọng thủ tục hành chính nên nhiều hồ sơ tốt bị loại ra ngay từ đầu. Đối với các nhiệm vụ khoa học đã được phê duyệt, nếu tuyển chọn không có người trúng tuyển thì nên chuyển sang xét chọn, vì nhiệm vụ đã phê duyệt cần phải được thực hiện. Cơ chế tài chính còn nhiều bất cập, nhất là thủ tục đấu thầu mua sắm nguyên vật liệu, hóa chất, thuốc men...
TS Phan Minh Tân, Giám đốc Sở KH&CN TP. HCM:
Đối với những nhiệm vụ KH&CN do doanh nghiệp chủ trì (thuê nghiên cứu và phát triển toàn bộ hoặc một phần), doanh nghiệp cần đầu tư 70-80% kinh phí và cần chi trước toàn bộ kinh phí để thực hiện, Nhà nước chỉ cấp kinh phí hỗ trợ (20-30%) theo phương thức thanh toán sau khi kết thúc đề tài. Các doanh nghiệp đặt hàng hoặc các đơn vị có nhu cầu về sản phẩm cần xác định rõ việc áp dụng thử nghiệm các kết quả nghiên cứu ở qui trình sản xuất là một bước đệm quan trọng trong quá trình thương mại hóa sản phẩm, không có sự tham gia tích cực của doanh nghiệp trong giai đoạn này thì kết quả nghiên cứu vẫn chỉ được coi là một hình "mẫu" nhỏ lẻ.
Với vai trò là cơ quan quản lý Nhà nước, Sở KH&CN luôn phải thể hiện mình là một nhân tố quan trọng, là một cầu nối giữa các nhà khoa học, các đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp để có thể đưa nhanh kết quả nghiên cứu vào áp dụng thử nghiệm, hỗ trợ một phần kinh phí cho quá trình xây dựng và hoàn thiện công nghệ sản xuất thử nghiệm, đề xuất các cơ chế ưu đãi cho các doanh nghiệp tham gia trong quá trình sản xuất thử nghiệm...
ThS. Ngô Đức Hoàng,
Giám đốc TT NC&ĐT Thiết kế Vi mạch-ĐHGQ TP. HCM:
Chúng tôi kiến nghị cần tăng tỉ lệ đầu tư cho nghiên cứu KH về lĩnh vực vi mạch, đồng thời, cần tăng cường năng lực về trang thiết bị trong lĩnh vực nghiên cứu vi mạch, đặc biệt là những phần mềm thiết kế mới và các phòng thí nghiệm kiểm định. Bên cạnh đó cần có các chính sách và cơ chế đổi mới cho phép các trung tâm nghiên cứu KH&CN tham gia vào quá trình hình thành các công ty dạng spin-off xuất phát từ các sản phẩm của đề tài nghiên cứu KH, giao toàn bộ các kết quả nghiên cứu cho doanh nghiệp nhằm đưa các kết quả này ra đời sống.
Ông Nguyễn Xuân Tài, TGĐ Công ty cổ phần dịch vụ CNTT Naiscorp:
Nhà nước và Bộ KH&CN cần đẩy mạnh các chủ trương và chương trình hỗ trợ phát triển các doanh nghiệp KH&CN một cách trực tiếp và gián tiếp, đẩy nhanh và ưu tiên ứng dụng công nghệ "made in Vietnam", đặc biệt do các nhóm nghiên cứu trẻ sáng tạo ra, hỗ trợ thiết thực về điều kiện kinh doanh, chính sách ưu đãi về đất đai, thuế và ngân sách cho các nghiên cứu và sản xuất công nghệ hình thành trong nước. Nhà nước cũng cần có các quĩ đầu tư triển vọng (venture-capitals) cho các doanh nghiệp KH&CN với số vốn chừng 200-300 triệu USD như các mô hình của Trung Quốc, Mỹ và nhiều nước trên thế giới đã làm...