Khi nói về đầu thế kỷ XIX, Alexander Woodside - sử gia chuyên nghiên cứu về lịch sử Việt Nam và Đông Á - cho rằng không có giai đoạn nào trong lịch sử Việt Nam hấp dẫn hơn thời kỳ này. Nửa thế kỷ ngắn nhưng có ý nghĩa to lớn góp phần định hình hình hài, bản sắc và số phận của nước Việt Nam hiện đại. Đã có nhiều nghiên cứu về quan chế, thể chế của triều Nguyễn, nhưng các cấu trúc chính trị và hành chính đó đã vận hành ra sao? Và Việt Nam đã phải đương đầu với những thách thức sống còn nào cả bên trong lẫn bên ngoài - từ cạnh tranh phe phái, xung đột địa chính trị đến nổi dậy của dân chúng?
Cuốn sách của Vũ Đức Liêm kể lại một phần của những câu chuyện đó, về cuộc hành trình kiến tạo các nền tảng của một quốc gia hiện đại.
Tranh Lễ Phục mạng do nghệ nhân Nguyễn Văn Nhân (1840–1917) vẽ năm 1895, miêu tả lễ báo cáo hoàn tất công vụ của một vị quan (khâm sai) trước vua và triều đình. Vị quan này nhận lệnh vua giao phó (khâm mạng), sau khi giải quyết xong phải làm lễ báo cáo đầy đủ (phục mạng), đồng thời hoàn trả các phù, tiết, ấn, kiếm... vua ban để thực thi công vụ. Lễ này thường diễn ra tại sân điện Cần chánh, được cử hành theo nghi thức thường triều. Nguồn: Wikimedia
Quản trị nhà nước trên dải đất hình chữ S chưa bao giờ là điều dễ dàng. Đi ra từ một sân khấu phức tạp của đa dạng tộc người, vùng miền, tôn giáo và bản sắc văn hóa, Việt Nam không chỉ là sản phẩm của các tương tác nội cấu trúc mà còn là hệ quả của cạnh tranh chính trị, quân sự khu vực.
"Lịch sử không chỉ là ngành nghiên cứu về quá khứ. Lịch sử là ngành nghiên cứu về sự thay đổi và ứng phó của các xã hội với sự thay đổi đó. Đầu thế kỷ XIX là một giai đoạn chuyển đổi lớn lao của lịch sử Việt Nam. Chúng tôi tin rằng cách thức tiền nhân xác lập vị trí dưới cái bóng của mặt trời này vẫn sẽ còn giá trị trong cuộc hành trình vào tương lai của nước Việt Nam," TS Vũ Đức Liêm chia sẻ.
Nhân dịp Nhà nước và quyền lực chính trị ở Việt Nam đầu thế kỷ XIX vừa được xuất bản, Tia Sáng mời TS Vũ Đức Liêm trao đổi và thảo luận với công chúng về những nội dung chính của cuốn sách.
Cùng tham gia thảo luận là hai góc nhìn bổ sung cho nhau: một từ PGS. TS Trần Trọng Dương, nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, tập trung phân tích các nền tảng thể chế và tư tưởng; và một từ doanh nhân Nguyễn Cảnh Bình, người quan tâm tìm hiểu văn hóa quản trị trong quá khứ có thể ảnh hưởng đến thực tiễn ngày nay như thế nào.
Thông tin chi tiết:
Diễn giả:
TS. Vũ Đức Liêm hiện là Phó trưởng khoa Lịch sử, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Ông là tác giả của nhiều nghiên cứu có giá trị và mang tính đột phá về lịch sử – chính trị Việt Nam thời sơ kỳ hiện đại. Ông đã tham gia các khóa đào tạo chuyên ngành Đông Nam Á tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Chulalongkorn (Thái Lan), Đại học Quốc gia Singapore (Singapore) và Đại học Hamburg (CHLB Đức).
Khách mời:
PGS. TS Trần Trọng Dương hiện công tác tại Khoa Tiếng Việt và Văn hóa Việt Nam, Trường Ngoại ngữ - Du lịch, Đại học Công nghiệp Hà Nội. Các công trình nghiên cứu của ông tập trung vào các vấn đề lịch sử văn hóa Việt Nam, Nho giáo, các biểu tượng tôn giáo và kiến trúc cổ Phật giáo.
Ông Nguyễn Cảnh Bình là Chủ tịch HĐQT, người sáng lập Công ty Cổ phần Sách Alpha và Công ty Cổ phần Sách Omega Việt Nam. Ông đồng thời là người sáng lập Chương trình Đào tạo Lãnh đạo Trẻ ABG – ABG Young Leaders Program.
Thời gian: 9:30-11:30, thứ Tư, ngày 8/4/2026
Địa điểm: Café Trung Nguyên, 52 Hai Bà Trưng, phường Cửa Nam, Hà Nội